«Άγριοι»: Κριτική Παράστασης

✒️Γράφουν: Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Άγριοι» σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη στο Θέατρο Τζένη Καρέζη και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Σε ένα διαμέρισμα της Κυψέλης το 2025, ο καθηγητής Νίκος Λεοντής και οι μεταπτυχιακοί φοιτητές του, Μαρία και Δημήτρης, μαζί με τη γειτόνισσα Ελένη και δύο ακόμη επισκέπτες, περνούν ένα φαινομενικά ήρεμο απόγευμα που γρήγορα μετατρέπεται σε σκοτεινό παιχνίδι αποκαλύψεων. Φήμες, απωθημένα και ωμά ένστικτα διαλύουν κάθε ηθικό όριο, μετατρέποντας τον λόγο σε βία και τη διανόηση σε κανιβαλισμό, ενώ οι ρόλοι θύτη και θύματος εναλλάσσονται αμείλικτα. Στους «Άγριους», μια σκληρή αθηναϊκή ιστορία, η δικαιοσύνη δεν αποδίδεται από θεσμούς αλλά από τον φόβο και την επιβίωση, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα ποιος είναι τελικά ο πραγματικά άγριος.

Η πιο αμήχανη στιγμή στην ιστορία της ανθρωπότητας είναι όταν κάποιος εκθέτει κάτι σε κάποιους και αυτοί οι κάποιοι πρέπει να εκφέρουν γνώμη για αυτό το κάτι! Ε; Εντάξει και η αμηχανία δεν είναι και κάτι σπουδαίο. Θέλω να πω. Δεν καθόρισε και τίποτα σημαντικό η αμηχανία για την ανθρωπότητα. – Νίκος Λεοντής (Μανώλης Μαυροματάκης)

«Άγριοι»: Όταν η διανόηση συναντά τη βία και η αλήθεια γίνεται θήραμα!

Σε ένα φαινομενικά ήσυχο και τακτοποιημένο σαλόνι — ένας χώρος που μαρτυρά τον κόσμο ενός μορφωμένου, πολυταξιδεμένου ανθρώπου — ο Γιώργος Παλούμπης στήνει ένα έργο όπου η αλήθεια διαθλάται, παραμορφώνεται και τελικά μετατρέπεται σε ένα πεδίο άγριας ηθικής σύγκρουσης. Τα φώτα που συνεχώς αναβοσβήνουν και οι μαγικές αλλαγές θέσεων των προσώπων λειτουργούν σαν οπτική μετάφραση ενός σύμπαντος όπου τίποτα δεν είναι σταθερό: ούτε οι σχέσεις, ούτε οι πεποιθήσεις, ούτε η ίδια η πραγματικότητα.

Στο κέντρο αυτού του μικρόκοσμου βρίσκεται ο καθηγητής Νίκος Λεοντής, τον οποίο ενσαρκώνει με αφοπλιστική ωριμότητα ο Μανώλης Μαυροματάκης. Η ερμηνεία του διατρέχεται από μια διαρκή αμφιθυμία: είναι πράγματι ο ζεστός, φωτισμένος πανεπιστημιακός που δείχνει να αγαπά τους φοιτητές του ή μήπως κρύβει σκοτεινές όψεις κάτω από την καλλιέργεια και την αβρότητα; Η παράσταση δεν δίνει εύκολες απαντήσεις — και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά της.

Τα κίνητρα μας δεν είναι πάντα καθαρά, ειδικά σε εμάς τους ίδιους… – Νίκος Λεοντής (Μανώλης Μαυροματάκης)

Δίπλα του, οι δύο μεταπτυχιακοί φοιτητές, ο Δημήτρης και η Μαρία, αποτελούν τον καταλύτη για την έκρηξη που θα ακολουθήσει. Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης ως Δημήτρης προσφέρει μια εξαιρετικά λεπτοδουλεμένη ερμηνεία: ο τρόπος που χρησιμοποιεί το σώμα του — η καμπουριασμένη στάση, το ντροπαλό βλέμμα, οι στιγμές παιδικότητας — συνθέτουν έναν χαρακτήρα που ακροβατεί ανάμεσα στην αθωότητα και στον κυνισμό. Η σταδιακή του μετάβαση, και κυρίως το ξέσπασμά του στον τελικό μονόλογο, θυμίζει σχεδόν τελετουργική ενηλικίωση· ένας νέος που από αγόρι γίνεται άντρας μπροστά στα μάτια μας.

Δολοφόνοι είστε, αυτό ξέρω. Και μην το παίζεις ότι κάνεις κάτι. Ένα διεστραμμένο τίποτα είσαι. Τίποτα, ρε σκουπίδι. Ο τιμωρός του κώλου. Ποιος σε έβαλε εσένα να τιμωρείς; … – Δημήτρης (Μιχαήλ Ταμπακάκης)

Η Χριστίνα Μαριάνου δίνει στη Μαρία μια πολυεπίπεδη παρουσία: ενθουσιασμός για το σύγγραμμα του καθηγητή, ερωτική έλξη προς τον Δημήτρη, αλλά και ένα μόνιμο πέπλο μυστηρίου, σαν να κρύβει κάτι που ούτε η ίδια έχει το θάρρος να διατυπώσει. Το ενδιαφέρον της για τη δυνατότητα του κειμένου να αλλάξει την κοινωνία λειτουργεί σαν ιδεολογικός αντίλογος μέσα στο έργο: ποιος αποφασίζει τι είναι δίκαιο; Και με ποιο δικαίωμα;

Δυστυχώς δεν υπάρχει ένας αλγόριθμος να του βάζεις τα κοινωνικά δεδομένα και να σου βγάζει τις πραγματικές ανάγκες μιας κοινωνίας, οι οποίες δεν αλλάζουν μόνο μέσα στον χρόνο αλλά και γεωγραφικά… – Νίκος Λεοντής (Μανώλης Μαυροματάκης)

Η είσοδος των δύο αντρών — του Φώτη Λαζάρου και του Έκτορα Λιάτσου — ανατρέπει οριστικά την ισορροπία. Ο πρώτος, με κωμική ελαφρότητα, φέρνει στιγμές ανακούφισης χωρίς ποτέ να χάνει την απειλητική διάσταση του χαρακτήρα του. Ο δεύτερος, ψυχρός και άτεγκτος, αποτελεί την ενσάρκωση της αυτοδικίας: ενός κόσμου όπου η τάξη αποκαθίσταται με βία και όπου ο νόμος του ισχυρού δεν κρύβεται πια πίσω από κοινωνικά προσχήματα.

Τα πιστόλια είναι για να σκοτώνουν. Αυτή είναι η δουλειά τους. Τώρα να μην σας εξηγώ τι μάρκα είναι… Αλλά αυτό κάνουν. Ένα κλικ τη σκανδάλη και είσαι παρελθόν. Εγώ είμαι εδώ ζωντανός και εσύ εκεί παρελθόν, σακί άψυχο! Το πιάσαμε; – Χρήστος (Έκτορας Λιάτσος)

Η Δάφνη Λιανάκη, ως η γειτόνισσα Ελένη, προσφέρει μια από τις πιο ανθρώπινες και ταυτόχρονα ανατριχιαστικές στιγμές της παράστασης. Ο μονόλογός της — μια κραυγή φόβου και καθημερινής παράνοιας — μας θυμίζει πως η αγριότητα δεν κατοικεί μόνο στις ερημιές αλλά και μέσα στις πολυκατοικίες, ανάμεσα σε γείτονες που φοβούνται τους άλλους και τον ίδιο τον εαυτό τους.

Τι είμαστε δηλαδή; Άγριοι; Να σκοτώνουμε και να αρπάζουμε το φαΐ του άλλου; Που ζούμε γαμώτο; Τι κόσμος είναι αυτός; Μα να θέλουν όλοι να φάνε το άλλον; Γιατί τι είμαστε; Κανίβαλοι; Αυτό είμαστε! Κανίβαλοι με ρούχα! Κρυβόμαστε μέσα στα ρούχα μας και θέλουμε να φάμε τον άλλον! Δεν έχετε δει πως μιλάνε; Με μίσος! Μίσος παντού! Στον δρόμο, στην τηλεόραση, στα κουμπιούτερ, όλοι θέλουν να κάνουν κακό στον άλλον! Όλοι παντού βρίζουν! Χτυπάνε! Βιάζουν! Σκοτώνουν! Πόλεμοι γίνονται… – Ελένη (Δάφνη Λιανάκη)

Οι θεματικές του έργου ανοίγουν διαρκώς: Μπορεί μια πληροφορία, μια φήμη, να καταστρέψει έναν άνθρωπο; Ποιος δικαιούται να αποδώσει δικαιοσύνη; Και τι συμβαίνει όταν ο ζήλος για κοινωνική κάθαρση μετατρέπεται σε βαρβαρότητα;

Η σκηνοθεσία του Παλούμπη διαπλέκει όλες αυτές τις αγωνίες με τρόπο που θυμίζει τον φωβισμό στη ζωγραφική: έντονες αντιθέσεις, παραμόρφωση της αλήθειας, συναισθηματική ένταση που μοιάζει να ξεχειλίζει από το πλαίσιο. Όπως τα άγρια θηρία — fauves — της ονομασίας του κινήματος, έτσι και οι χαρακτήρες της παράστασης «Άγριοι» αποκαλύπτουν το άγριο μέσα τους: άλλοτε από φόβο, άλλοτε από επιθυμία, άλλοτε από ανάγκη για κάθαρση.

Στο τέλος, το ερώτημα μένει να αιωρείται: Ποιος είναι ο βάρβαρος; Ο δράστης, ο κατήγορος ή αυτός που πιστεύει μια ιστορία χωρίς να γνωρίζει την αλήθεια;
Η παράσταση δεν προσφέρει λύσεις — μόνο κάτοπτρα. Και σε αυτά βλέπουμε τα δικά μας άγρια ένστικτα, τις δικές μας βεβαιότητες που γκρεμίζονται.

Κάνετε αυτό που η δικαιοσύνη θα έπρεπε να κάνει και δεν κάνει… – Νίκος Λεοντής (Μανώλης Μαυροματάκης)

Η παράσταση στηρίζεται σε ένα σπάνια καλοδουλεμένο, ολοκληρωμένο και απόλυτα ελληνικό πρωτότυπο κείμενο. Η γραφή του Γιώργου Παλούμπη διαθέτει εκείνη τη λεπτότητα και την ακρίβεια που συναντά κανείς σε δημιουργούς με ξεκάθαρη θεατρική σκέψη: καλοζυγισμένοι διάλογοι, χαρακτήρες με βάθος και μια δραματουργία που εξελίσσεται αβίαστα, χωρίς υπερβολές και χωρίς κενά. Είναι από εκείνα τα έργα που δεν περιορίζονται σε μία θεατρική εμπειρία, αλλά γεννούν σκέψεις και αμφιβολίες που συνεχίζουν να συνοδεύουν τον θεατή και μετά το τέλος της παράστασης.

Με εξαιρετικές ερμηνείες, σφιχτή σκηνοθεσία και ένα κείμενο που παίζει με τα όρια της ηθικής, οι «Άγριοι» αποτελούν ένα από τα πιο δυνατά και ανήσυχα θεατρικά έργα της χρονιάς.

Όλοι οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη μιας αναφοράς. Και αυτό είναι φυσικό. Μέσα σε έναν κόσμο ανεξέλεγκτο, πολύπλοκο και με άπειρη πληροφορία δεν έχει χρόνο και ούτε όρεξη εν τέλη όχι μόνο να κατανοήσεις, ούτε καν να μάθεις τι είναι τι . Εσύ τι κάνεις; Ψάχνεις την αναφορά. Την μια, την απόλυτη, τη μαγική αναφορά. Αυτή που θα στα λύσει όλα. Εκεί που θα πιαστείς! Αυτό που θα τοποθετήσεις στην κορυφή. Αυτό που θα σε εκφράσει και θα στα εξηγήσει όλα για να νιώσεις ασφαλής μέσα στο χάος της πληροφορίας… Και εδώ έρχεται και κουμπώνει ο καπιταλισμός… – Νίκος Λεοντής (Μανώλης Μαυροματάκης)

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Κείμενο: Γιώργος Παλούμπης
Σκηνοθεσία: Γιώργος Παλούμπης
Σκηνογράφος−Ενδυματολόγος: Νατάσσα Παπαστεργίου
Σχεδιασμός φωτισμών: Βασίλης Κλωτσοτήρας
Μουσική: Αλέξανδρος Καζάκος
Βοηθός σκηνοθέτη: Παναγιώτα Παπαδημητρίου
Βοηθός σκηνογράφου−ενδυματολόγου: Μαριάνθη Ράδου
Παίζουν: Μανώλης Μαυροματάκης, Μιχαήλ Ταμπακάκης, Έκτορας Λιάτσος, Χριστίνα Μαριάνου, Φώτης Λαζάρου, Δάφνη Λιανάκη
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Τζένη Κόλλια
Οργάνωση παραγωγής: Ελένη Σταυροπούλου
Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Τερζόπουλος
Video: The French Monkey
Graphic Design: Δημήτρης Παγγές 
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου
Digital Marketing: Minor 6 media
Υπεύθυνη θεάτρου: Κατερίνα Κόλλια
Παραγωγή: Midnight Sun Productions

Πηγή: Allaboutarts.gr