«Αλιγάτορες»: Κριτική παράστασης
✒️Γράφουν: Σωτήρης Σουλούκος & Ιωάννης Αρμυριώτης
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Αλιγάτορες» σε σκηνοθεσία Γιάννη Λασπιά στη νέα θεατρική σκηνή της Αθήνας Auditorium στην οδό Σίνα 2-4 και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Αθώος ή Ένοχος;
Είσαι έτοιμος να αναμετρηθείς ξανά με τον ρόλο του δικαστή;
Το βραβευμένο έργο του Andrew Keatley «Αλιγάτορες (Alligators)», σε μετάφραση και σκηνοθεσία Γιάννη Λασπιά, επιστρέφει για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στη νέα θεατρική σκηνή Auditorium (Σίνα 2-4), μετά τη θερμή υποδοχή του στο θέατρο Γκλόρια την άνοιξη του 2024. Με πρωταγωνιστές τον Γεράσιμο Γεννατά και τη Φαίη Ξυλά, και τη συμμετοχή των Αναστασία Τσιλιμπίου, Αθηνά Χατζηαθανασίου και Παναγιώτα Χαϊδεμένου, το έργο φωτίζει με ένταση τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια, τη φήμη και τη δημόσια καταδίκη.
Αλλά αν ένα παιδί πει το λάθος ψέμα στους λάθους γονείς, τότε ο καθηγητής τρώει παρατήρηση από τον διευθυντή. Συμβαίνει συχνά! – Ντάνιελ Τέρνερ (Γεράσιμος Γεννατάς)
Ο καθηγητής Ντάνιελ Τέρνερ μοιάζει να ζει μια ιδανική ζωή, μέχρι τη στιγμή που μια πρώην μαθήτριά του τον καταγγέλλει για σεξουαλική κακοποίηση, τινάζοντας στον αέρα την οικογενειακή και επαγγελματική του ισορροπία. Μέσα σε λίγες ώρες, η άρνησή του χάνεται στον θόρυβο των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων, φίλοι και συνεργάτες απομακρύνονται, ενώ οι φήμες μετατρέπονται σε βεβαιότητες πριν ακόμη αποδειχθεί η αλήθεια. Δώδεκα χρόνια αργότερα, η κόρη του Άλις επιχειρεί να ανασυνθέσει τις μνήμες της παιδικής της ηλικίας και να απαντήσει στο πιο οδυνηρό ερώτημα: ποιος ήταν πραγματικά ο πατέρας της; Οι θεατές καλούνται να καταδικάσουν ή να αθωώσουν τον Ντάνιελ, σε έναν κόσμο όπου η κοινή γνώμη συχνά καταδικάζει πριν η δικαιοσύνη μιλήσει.
Σε κάθε έναν από εμάς υπάρχει ένας κόσμος απόμακρος, αλλά και βασανιστικά κοινός. Αρκετά σκοτεινός, αλλά είναι και τρομερά χρωματισμός. Ένας κόσμος φτιαγμένος από memes. Χαρούμενες ή θλιβερές, πραγματικές ή φανταστικές. Είναι οι ιστορίες που ζήσαμε ή νομίζουμε ότι ζήσαμε σύμφωνα με τις διηγήσεις άλλων. Είναι οι ιστορίες που μας στοιχειώνουν και μας ακολουθούν. Είναι η παιδική μας ηλικία, τα πρώτα μας παιχνίδια, τα πρώτα μας τραγούδια, οι πρώτοι μας έρωτες, τα σπίτια και οι φίλοι μας. Οι ελπίδες και οι φόβοι μας. Τα όνειρα και οι εφιάλτες μας. Είναι οι γονείς μας. Οι γονείς μου… – Άλις (Αναστασία Τσιλιμπίου)
«Αλιγάτορες»: Αθώος ή Ένοχος; Όταν το θέατρο μας κοιτά κατάματα και μας ζητά ενσυναίσθηση!
Πρόκειται για μια εξαιρετική παράσταση, με ένα θέμα πιο επίκαιρο από ποτέ, που δεν σε αφήνει απλώς να παρακολουθήσεις, αλλά σε καλεί να στοχαστείς βαθύτερα πάνω σε ζητήματα ηθικής, ευθύνης και ενσυναίσθησης. Φεύγοντας από την αίθουσα, το μόνο που μπορείς να σκεφτείς είναι η ανάγκη να γίνεις καλύτερος άνθρωπος: να μη βιάζεσαι να κρίνεις, να προσπαθείς να κατανοήσεις τον άλλον, να καλλιεργήσεις ουσιαστικά την ενσυναίσθησή σου.
Η παράσταση θέτει καίρια και ανοιχτά ερωτήματα: σεξουαλική παρενόχληση ή προβολή ενός εφηβικού νου; Κανιβαλισμός ή τιμωρία;
Η σκηνοθεσία του Γιάννη Λασπιά είναι εξαιρετικά μελετημένη και δυναμική. Η κινησιολογία, οι φωτισμοί και ο έντονος ρεαλισμός λειτουργούν υποστηρικτικά και ενισχύουν την ατμόσφαιρα, χωρίς περιττές υπερβολές. Όλα τα σκηνικά στοιχεία συνθέτουν ένα αποτέλεσμα που υπηρετεί ουσιαστικά το κείμενο και το νόημα του έργου. Ένα σκηνικό απλό, λιτό αλλά απόλυτα λειτουργικό για την υπόθεση και την δράση της παράστασης.
Οι ερμηνείες των ηθοποιών είναι εντυπωσιακές, γεμάτες αλήθεια και συναισθηματικό βάθος. Εξαιρετικές και ικανές να κρατούν το ενδιαφέρον του θεατή αμείωτο μέχρι το τέλος. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στον Γεράσιμο Γεννατά, ο οποίος αποδεικνύει για ακόμη μία φορά το εύρος και τη δύναμη της υποκριτικής του. Είτε σε κωμωδία είτε σε δράμα, καταφέρνει πάντα να δίνει ένα αυθεντικό ρεσιτάλ, καθηλώνοντας τον θεατή. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης, ο χαρακτήρας διατρέχει όλα τα συναισθηματικά και ηθικά «μήκη κύματος», αποκαλύπτοντας διαρκώς νέες πτυχές του εαυτού του. Από αθώος μετατρέπεται σε ενδεχομένως ένοχος· από καλός οικογενειάρχης και αφοσιωμένος δάσκαλος σε έναν άντρα επιρρεπή, εύθραυστο και βαθιά ανασφαλή. Δίνει μια σκληρή μάχη για να υπερασπιστεί και να αποδείξει την αλήθεια του — μια αλήθεια, όμως, που ποτέ δεν παρουσιάζεται απόλυτα ευδιάκριτη ή καθαρή. Αντίθετα, παραμένει διαρκώς αμφίσημη, γεμάτη ρωγμές και υπονοούμενα. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία του ρόλου: στο ότι η αλήθεια δεν φωτίζεται ποτέ ολοκληρωτικά. Πάντα πλανάται μια σκιά, που αφήνει τον θεατή μετέωρο ανάμεσα στη συμπόνια και την αμφιβολία.
Έχει ήδη αρχίσει! Ρωτάνε! Ρωτάνε! Κάνουν υποθέσεις, βγάζουν συμπεράσματα! Και εμείς το κάνουμε! Όλοι το κάνουμε! Ακούμε ότι μας λένε. Μπαίνουμε στα social, αποφασίζουμε, κρίνουμε, τσακωνόμαστε χωρίς στοιχεία! Χωρίς αποδείξεις. Καταστρέφουμε ανθρώπους, καταστρέφουμε προσωπικότητες. Τους πετάμε στα λιοντάρια και διασκεδάζουμε από τους καναπέδες μας. Γινόμαστε δικαστές. Οι δικαστές του καναπέ και νομίζουμε, πιστεύουμε ότι όλο αυτό είναι μακριά από εμάς. Ε, λοιπόν δεν είναι! Εγώ είμαι απλά η επόμενη είδηση, ο επόμενος που θα πετάξουν στα λιοντάρια… – Ντάνιελ
Η Φαίη Ξυλά για ακόμη μία φορά αποδεικνύει το υποκριτικό της ταλέντο. Η ερμηνεία της είναι αριστουργηματική στη λεπτομέρεια και στο μέτρο: κομψή και στιβαρή, σκληρή όταν απαιτείται, αλλά ταυτόχρονα βαθιά τρυφερή και ζεστή απέναντι στον σύζυγό της. Υποδύεται μια γυναίκα που παλεύει αθόρυβα αλλά αδιάκοπα να κρατήσει τις ισορροπίες — να συγκρατήσει ό,τι απειλεί να καταρρεύσει μέσα στο ίδιο της το σπίτι. Προσπαθεί να σταθεί όρθια μέσα σε μια συνθήκη ασφυκτική, προστατεύοντας την οικογένειά της και, πάνω απ’ όλα, την κόρη της, ακόμη κι όταν το κόστος αυτής της προσπάθειας είναι βαρύ και προσωπικό. Η δύναμη της ερμηνείας της δεν βρίσκεται στις μεγάλες εξάρσεις, αλλά στην εσωτερικότητα, στα βλέμματα και στις σιωπές. Καταφέρνει να αποδώσει με απόλυτη αλήθεια τη σύγκρουση ανάμεσα στο καθήκον και στο συναίσθημα, ανάμεσα στην αγάπη και στον φόβο. Τόσο όμορφη όσο και εξαιρετικά ταλαντούχα, η Φαίη Ξυλά προσφέρει μια ερμηνεία βαθιά ανθρώπινη.
Νομίζετε ότι εγώ δεν θέλω ένα ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μου; Το μόνο που προσπαθώ είναι αυτό. Να προστατεύω τα παιδιά μου από τους πάντες και τα πάντα! – Κυρία Τέρνερ (Φαίη Ξυλά)
Η Αναστασία Τσιλιμπίου ξεχωρίζει με τη φρεσκάδα και την παιδική αθωότητά της, κάνοντάς μας να τη νιώθουμε κοντά μας, αλλά και να αντιλαμβανόμαστε την αδυναμία και την ευθραυστότητά της. Η μετάβαση από την παιδική αφέλεια στην ωρίμανση, με το τραύμα να τη συνοδεύει, είναι τόσο φυσική και αληθινή που δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Είμαι ο μπαμπάς σου και μπορώ να κάνω τα πάντα για σένα; – Ντάνιελ
Το υπόσχεσαι; – Άλις
Το υπόσχομαι! – Ντάνιελ
Η Αθηνά Χατζηαθανασίου καταφέρνει να αναδείξει την έντονη και αντιφατική προσωπικότητα της συνηγόρου. Η αρχική αυστηρότητα και η επαγγελματική ψυχρότητα που αποπνέει, σύντομα δίνει τη θέση της σε έναν πιο προσωπικό πόνο, όταν οι ιστορίες και τα μυστικά του παρελθόντος αρχίζουν να διαφαίνονται. Αυτή η πολυδιάστατη ερμηνεία προσφέρει στον θεατή μια ζωντανή εικόνα του πώς ο ανθρώπινος ψυχισμός μεταβάλλεται όταν οι συνθήκες τον προκαλούν να επανεκτιμήσει την πραγματικότητα.
Ντάνιελ, μπορούμε να πληγώσουμε του εαυτούς μας! Καμιά φορά αναγκαστικά πληγώνουμε και τους άλλους. Ένα πράγμα δεν έχουμε δικαίωμα να κάνουμε. Να πληγώσουμε τα παιδιά… – Δικηγόρος (Αθηνά Χατζηαθανασίου)
Η Παναγιώτα Χαϊδεμένου, ως λειτουργός του κράτους, προσφέρει μια ακρίβεια και τυπικότητα στον ρόλο της, αποδίδοντας την αυστηρότητα και την επαγγελματική αποστασιοποίηση με μεγάλη επιτυχία. Με το βλέμμα της που ποτέ δεν χάνει την ψυχραιμία της, ο θεατής παρακολουθεί τη μεθοδική της στάση και ταυτόχρονα τη συναισθηματική της σύγκρουση.
Οι φωτισμοί, επιμέλεια του Βαγγέλη Μούντριχα, είναι πραγματικά εκπληκτικοί και συμβάλλουν σημαντικά στην ατμόσφαιρα της παράστασης. Δημιουργούν έντονες αντιφάσεις μεταξύ φωτεινών και σκοτεινών περιοχών του σκηνικού, υπογραμμίζοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις των χαρακτήρων και τις συναισθηματικές τους μεταπτώσεις. Οι φωτισμοί ενισχύουν τη δραματική ένταση και προσφέρουν στον θεατή μία μοναδική εμπειρία.
Τα σκηνικά της Αρετής Μουστάκα είναι πανέξυπνα, απλά αλλά και λειτουργικά, δημιουργώντας μια αίσθηση αναστάτωσης και απομόνωσης. Τα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα είναι εξαιρετικά επιλεγμένα και ενισχύουν τον χαρακτήρα κάθε ηθοποιού, προσφέροντας βάθος και αυθεντικότητα στις ερμηνείες.
Κοιτάξτε! Βγήκε ο ήλιος! Αν αυτό δεν είναι καλό σημάδι τότε δεν ξέρω μπορεί να είναι… – Ντάνιελ
Πόσο εύκολο είναι, τελικά, να κρίνουμε έναν άνθρωπο;
Πίσω από μια οθόνη, άνετοι στον καναπέ μας, μας αρκεί ένα πληκτρολόγιο για να εκφράσουμε άποψη, να καταδικάσουμε ή να αθωώσουμε, νιώθοντας ασφαλείς πίσω από την ανωνυμία και την απόσταση που μας προσφέρουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αθώος ή ένοχος; Ένας καλός και υποδειγματικός καθηγητής, που το μόνο του κίνητρο ήταν να βοηθήσει και να προστατεύσει μια μαθήτρια; Ή ένας άνθρωπος που προσπάθησε πρωτίστως να προστατεύσει τον εαυτό του, αποκρύπτοντας τη δική του ένοχη αλήθεια;
Ακούτε ένα σωρό ιστορίες από ανθρώπους που ενδεχομένως δεν θα τους κάνατε ποτέ παρέα. Μπαίνετε στις πιο σκοτεινές πλευρές τους. Φαντάζομαι είναι πάρα πολύ δύσκολο να εμπλέκεσαι έτσι ξαφνικά τόσο βαθιά στις ζωές των άλλων. – Ντάνιελ
Η αλήθεια είναι ότι δεν το βλέπω έτσι. Μια ιστορία έχει πολλές αλήθειες, πολλές πλευρές και δεν έχω χάσει την πίστη μου στους ανθρώπους. Ακόμα… – Δικηγόρος
Και εμείς; Πόσο εύκολα μετατρεπόμαστε σε «Αλιγάτορες», έτοιμοι να επιτεθούμε, να κατασπαράξουμε εκείνον που έχουμε ήδη αποφασίσει πως είναι ένοχος, χωρίς να αφήσουμε χώρο για αμφιβολία, σκέψη ή ενσυναίσθηση; Ίσως το πιο ανησυχητικό ερώτημα να μην είναι ποιος φταίει, αλλά πόσο πρόθυμοι είμαστε να γίνουμε δικαστές, εισαγγελείς και δήμιοι, με ένα απλό κλικ.
Συνολικά, πρόκειται για μια δυνατή, ουσιαστική και μια θεατρική εμπειρία που προβληματίζει τον θεατή, που θίγει με τόλμη ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα και αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στον θεατή.
Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι έχουμε κάνει πράγματα για τα οποία ντρεπόμαστε. Όλοι κουβαλάμε το δικό μας κουτί. Το κρύβουμε καλά στο πατάρι και ελπίζουμε να μην ψάξει κανείς μέσα. Και κανείς δεν κοιτάει. Μέχρι που συμβαίνει. Να βγει ένα σπόρος, μια φήμη, μια κατηγορία για να γιγαντωθεί και να σκεπάσει όλη σου τη ζωή. Όταν σε περικυκλώσουν, σε στήσουν σε μια γωνία και ανοίξεις το κουτί σου μπροστά στα μάτια όλων, τότε μπορεί ο καθένας να σε κρίνει, να σε αγγίξει, να σε απολαύσει, να παίξει μαζί σου. Όταν όμως οι άνθρωποι που αγαπάς και σε αγαπάνε, όταν η ίδια σου η οικογένεια δει και αυτή τα μυστικά σου, τότε δεν υπάρχει επιστροφή, δεν υπάρχει ελπίδα. Δεν υπάρχει τίποτα που μπορείς να κάνεις για να διώξεις την αμφιβολία από τα μάτια τους… – Άλις
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
Συντελεστές
Κείμενο: Andrew Keatley
Σκηνοθεσία/Μετάφραση: Γιάννης Λασπιάς
Μουσική σύνθεση: Incirrina
Επιμέλεια κίνησης: Άλκηστις Πολυχρόνη
Σκηνικά: Αρετή Μουστάκα
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Παναγιώτα Χαϊδεμένου
Βοηθός ενδυματολόγου: Ειρήνη Γεωργακίλα
Βοηθοί Σκηνογράφου: Μαρουσσώ Παγώνη, Δήμητρα Τριανταφύλλου
Αφίσα / Φωτογραφίες παράστασης: Γιώργος Κασαπίδης
Trailer: Νικήτας Χάσκας
Επικοινωνία: CALD/Le Canard qui Parle/ lecanardpr@artnews
Παραγωγή: Square Theatre Company & Καλλιτεχνική ΕταιρίαCALD
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Γεράσιμος Γεννατάς, Φαίη Ξυλά, Αναστασία Τσιλιμπίου, Παναγιώτα Χαϊδεμένου, Αθηνά Χατζηαθανασίου
