Γιάννης Φασόης: «Υπάρχει έντονη λογοκρισία στις μέρες μας και πρέπει να μιλάμε για την ελευθερία του λόγου και την αξία της!» [Συνέντευξη]

Με αφορμή την παράσταση «ΦΑΙΔΡΟΤΗΤΑ», το έργο που γράφει και σκηνοθετεί ο Γιάννης Φασόης και παρουσιάζεται στο Θέατρο Το Πάνω Σπίτι συνομιλήσαμε μαζί του σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης.

Ως νέος δημιουργός, ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες αλλά και οι ευκαιρίες που βλέπεις σήμερα στο ελληνικό θέατρο;

Νομίζω ένα μεγάλο πρόβλημα στον καλλιτεχνικό κόσμο είναι ότι δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για χρηματοδοτήσεις και ουσιαστική κρατική υποστήριξη. Επιπλέον, δυστυχώς, είναι φοβερά άνιση η τέχνη, ιδιαίτερα του θεάτρου που παράγει η Αθήνα, με την τέχνη που παράγει όλη η υπόλοιπη Ελλάδα. Ως εκ τούτου υπάρχει φοβερός ανταγωνισμός διότι δεν μπορεί να αποδοθεί όλη αυτή η τέχνη. Ένα μεγάλο πρόβλημα είναι αυτό. Απ’ την άλλη πλευρά είναι πολύ ελπιδοφόρο και αισιόδοξο που βλέπεις ολοένα και περισσότερους καλλιτέχνες να τολμούν και να μην περιμένουν τις ευκαιρίες αλλά να τις δημιουργούν.

Τι αναζητάς στους ανθρώπους που επιλέγεις να έχεις δίπλα σου σε μία παράσταση; Πόσο χώρο δίνεις στις δικές τους προτάσεις κατά τις πρόβες;

Σε ένα πρώτο επίπεδο να ποθούν όσο και εγώ να δημιουργήσουμε το εκάστοτε έργο. Ύστερα να μπουν και να φέρουν τα δικά τους υλικά για να συν-δημιουργήσουμε ομαδικά και καινοτόμα το έργο. Δίνω, θέλω να πιστεύω πάρα πολύ χώρο. Εκτιμώ τις ιδέες, εκτιμώ περισσότερο όταν έρχονται από προσωπική δουλειά ή εμπειρία. Μου αρέσει να αλλάζω το αρχικό μου πλάνο σε σημεία και αυτή η αλλαγή να έχει προκύψει μέσα από πρόβα και νέες ιδέες που έχουν προσθέσει οι συνεργάτες. Δεν πιστεύω πως μπορεί να γίνει κι αλλιώς και να είναι κάτι φρέσκο και δυναμικό.

Στις παραστάσεις σου η μουσική μοιάζει με έναν επιπλέον «χαρακτήρα». Πότε και πως αποφασίζεις τον ήχο μιας παράστασης;

Ανάλογα. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο ήχος ήταν η πρώτη ιδέα ή ακόμη και η έμπνευση για να δημιουργήσω την παράσταση ή ακόμη και το ίδιο το έργο. Άλλες φορές πάλι προκύπτει πολύ αργότερα στην πρόβα όταν αντιληφθώ τις στιγμές ανάγκης της μουσικής. Όμως πάντα προσπαθώ η μουσική να έχει την έννοια ενός παρτενέρ ή μιας ντάμας παρά να είναι ένα χαλί απλά στον χώρο. Πιστεύω στην δύναμη της μουσικής και στην ισχύ που δημιουργεί όταν παντρεύεται με εικόνες και λόγο.

Στη «Φαιδρότητα» βλέπουμε τον έρωτα να γίνεται viral. Αν η Φαίδρα και ο Ιππόλυτος δεν είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο, πιστεύεις ότι η τραγωδία τους θα ήταν πιο υποφερτή ή πιο επώδυνη;

Πιο υποφερτή. Όχι πολύ, αλλά σίγουρα πιο υποφερτή γιατί δεν θα παγιδευόταν σε μια ψεύτικη εικόνα που φέρει η εποχή. Οι ήρωες στο έργο υποκινούμενοι από’ τα τραύματα τους (προσωπικά ή  και διαγενεακά) εγκλωβίζονται στον προσωπικό τους μικρόκοσμο και σε αυτόν ασφυκτιούν. Προσπαθούν λοιπόν να ξεφύγουν απ’ αυτόν μέσω του διαδικτύου. Συγκεκριμένα η Φαίδρα με την βοήθεια του chat gbt. Με αυτό έχει όμως τα αντίθετα αποτελέσματα γιατί αυτοπαγιδεύεται ακόμη περισσότερο στον κόσμο της και οξύνει έτσι πιο πολύ τα τραύματα της, σε συνδυασμό με το ότι γελοιοποιείται στα μάτια του Ιππόλυτου αλλά και στα δικά της καθίσταται τραγική.

Επιλέγεις συχνά χώρους που δεν είναι «κλασικά» θέατρα. Αν σου έδιναν μια τεράστια, άδεια βιομηχανική αποθήκη και μια πολυτελή σκηνή εθνικού θεάτρου, πού θα ένιωθες ότι περιορίζεται λιγότερο η φαντασία σου;

Νομίζω ότι πουθενά δεν θα περιοζόταν η φαντασία μου. Άλλωστε νομίζω ότι το ενδιαφέρον είναι να μπορείς να δοκιμάζεις και να δοκιμάζεσαι. Επιπλέον, η αντίθεση εμένα με ιντριγκάρει και με απασχολεί πάρα πολύ. Θα μπορούσα να φανταστώ σε ένα εθνικό θέατρο με μια κλασσική, πολυτελή σκηνή να ανοίγει η αυλαία και να παίζεται ένα έργο χωρίς σκηνικά με μια γκροτοφσκική αφήγηση, ένα σύγχρονο  έργο και σε ένα βιομηχανικό χώρο να παίζεται κλασικά φορμαριστά ένα έργο ρεπερτορίου. Όπως βλέπουμε και στην Φαιδρότητα το πάνω σπίτι δεν είναι ένας απλός χώρος που φιλοξενεί την παράσταση, αλλά ένα ολόκληρο σκηνικό που την περιβάλλει.

Με τον Στέφανο Καλτσή έχετε αναπτύξει μια σταθερή συνεργασία. Ποιο είναι το στοιχείο που σε κάνει να εμπιστεύεσαι έναν συνεργάτη τόσο ώστε να του παραδώσεις το όραμά σου;

Το πάθος του και η αγωνία για δημιουργία. Δύο στοιχεία που έχει φοβερά έντονα ο Στέφανος. Βλέπεις πραγματικά σε εκείνον το μεράκι με το οποίο δουλεύει και χτίζει έναν ήρωα απ’ το σημείο μηδέν, απ’ το σημείο που είναι απλά λέξεις σε ένα χαρτί. Εάν αγαπάς αυτήν την δουλειά, την σκηνοθεσία, δεν μπορείς να μην σε γοητεύσει ο τρόπος με τον οποίο δουλεύει ο Στέφανος.

Στα έργα σου μιλάς για την ελευθερία του λόγου. Έχεις νιώσει ποτέ την ανάγκη να «αυτολογοκριθείς» σε μια σκηνή ή έναν διάλογο φοβούμενος την αντίδραση του σύγχρονου κοινού;

Ναι σίγουρα. Φοβάμαι το κοινό. Τις αντιδράσεις του. Τα σχόλιά του. Αυτό όμως δεν είναι ένα αίσθημα που εν τέλει εμπιστεύομαι και ακούω. Ίσα ίσα προσπαθώ όσο μπορώ να το αποφύγω και να μένω στην δική μου αισθητική και λειτουργικότητα. Παρόλα αυτά πιστεύω πως πέρα απ’ την προσωπική λογοκρισία που ασκούμε εμείς στους εαυτούς μας/εαυτά μας, είναι σημαντικό να παραδεχόμαστε ότι υπάρχει μια έντονη λογοκρισία στις μέρες μας και να μιλάμε για την ελευθερία του λόγου και την αξία της, γιατί δυστυχώς δεν πρέπει να θεωρούμε τίποτα δεδομένο.

Όταν κάθεσαι και παρακολουθείς ως θεατής την παράστασή σου, ποιο είναι το λάθος που αν το δεις να συμβαίνει στη σκηνή, σε κάνει να χαμογελάς αντί να εκνευρίζεσαι;

Οτιδήποτε είναι πηγαίο και δεν επηρεάζει την πλοκή του έργου. Πιο συγκεκριμένα αν δεν υπάρχει ένα χρηστικό αντικείμενο, τύπου ένα τηλέφωνο, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί, δεν είναι ένα λάθος το οποίο με κάνει να αισθάνομαι καλά. Αλλά ένα λάθος το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μου φαίνεται μέχρι και γοητευτικό.

Κάθε δημιουργός έχει μια εμμονή που τον κυνηγάει. Ποια λέξη ή ποιο συναίσθημα επιστρέφει πάντα στις σημειώσεις σου, ό,τι κι αν γράφεις;

Η έννοια του τραύματος. Όχι τόσο η λέξη αυτή καθαυτή αλλά η έννοια της πληγής. Της πληγής που ακόμη είναι ανοιχτή. Που πολλές φορές σε ελέγχει ή σε υποκινεί. Είναι κάτι που ακόμη με ενδιαφέρει πάρα πολύ και νομίζω οτι συνοδεύει την μέχρι τώρα πορεία μου.

Αν αύριο εξαφανιζόταν το θέατρο από τον κόσμο, ποιος άλλος τρόπος έκφρασης θα μπορούσε να γεμίσει το κενό σου; Η μουσική, η συγγραφή ή κάτι τελείως διαφορετικό;

Νομίζω η συγγραφή. Νομίζω ότι μέσω αυτής μπορώ να φτιάξω κόσμους που ακόμη και μόνο σε ένα φαντασιακό επίπεδο να ταξιδέψω. Ελπίζω και άλλοι αναγνώστες να το νιώσουν έτσι.

Μετά από δέκα χρόνια, τι θα ήθελες να θυμάται κάποιος από τις παραστάσεις του Γιάννη Φασόη; Μια εικόνα, έναν ήχο ή μια συγκεκριμένη αίσθηση στο στομάχι;

Πιστεύω εικόνες και την αίσθηση αυτού που προσπαθώ να φτιάξω μέσω των έργων μου, ένας μαγικός ρεαλισμός. Εκεί που παντρεύεται το οικείο και το γνώριμο με το ανοίκειο, το μαγικό, το μυστηριώδες. Αυτό, εικόνες που αποτελούν αυτό. Μια μαγική έρημο φτιαγμένη από αυτόματα μαξιλάρια και μια προτομή που συνομιλεί με έναν πληγωμένο εραστή ή έναν Μινώταυρο της σύγχρονης εποχής.

Ευχαριστούμε θερμά την ηθοποιό/συγγραφέα/σκηνοθέτη Γιάννη Φασόη για την τόσο όμορφη και εφ’ όλης της ύλης συζήτηση. Ραντεβού στο θέατροΤο Πάνω Σπίτι , για δυο τελευταίες Δευτέρες, στην παράσταση «ΦΑΙΔΡΟΤΗΤΑ».

Λίγα λόγια για το έργο: Το έργο «Φαιδρότητα» είναι εμπνευσμένο από τον μύθο της Φαίδρας και του Ιππόλυτου, απ’ την τραγωδία του Ευριπίδη «Ιππόλυτος» και απ’ το έργο της Σάρα Κέιν «Φαίδρας έρως». Στο έργο συναντάμε τη Φαίδρα και τον Ιππόλυτο στο σήμερα, σε μια υπερπολυτελή βίλα, τη στιγμή που η Φαίδρα έχει μόλις μετακομίσει εκεί, για να ζήσει μόνιμα, μετά τον γάμο της με τον Θησέα. Η Φαίδρα αποζητά τόσο τη συντροφικότητα, όσο και τον έρωτα ως λόγο ύπαρξης, καθώς είναι βαθιά στεναχωρημένη, πληγωμένη για τον γάμο που μόλις έκανε, ο οποίος, στην ουσία, της επιβλήθηκε. Όλα αυτά που ζητάει θα τα βρει στο πρόσωπο του Ιππόλυτου και εκεί θα ξεκινήσει η προσπάθειά της για να τον κατακτήσει. Το έργο, μέσω των δύο τραγικών ηρώων, θίγει ζητήματα όπως η ματαίωση, το ανεκπλήρωτο, η γελοιότητα και η συγκάλυψη. Τοποθετώντας το στο σήμερα και ανασκευάζοντας την ιστορία, βλέπουμε τα δύο αυτά πρόσωπα – σύμβολα σε μία σύγχρονη καθημερινότητα, από την οποία απορρέουν επίκαιρα ζητήματα.

Κλείστε το εισιτήριο σας για την παράσταση «ΦΑΙΔΡΟΤΗΤΑ»: ΕΔΩ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Σύλληψη/ Συγγραφή/ Σκηνοθεσία: Γιάννης Φασόης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ζωή Κικινή
Art Director: Θοδωρής Πιτσιλής
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Παναγιώτης Κυπριώτης
Μοντάζ: Σόφι Χατζοπούλου
Φωτογραφία: Σωτήρης Χατζηευστρατίου
MUA: Ερμιόνη Αλεξανδράκη
Κατασκευή Μάσκας: Φώτιος Μπάλας
Αφίσα: Ευάγγελος Ράδης
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου
Παίζουν: Σοφία Γιαννίτσιου Παπαευαγγέλου, Στέφανος Καλτσής, Ζωή Κικινή.

Πηγή: Allaboutarts.gr