«Η Δούκισσα της Πλακεντίας»: Κριτική παράστασης
✒️Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Η Δούκισσα της Πλακεντίας» σε σκηνοθεσία Γιώργου Νανούρη στο Θέατρο Βεάκη και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Ο Γιώργος Νανούρης παρουσιάζει μια νέα παράσταση μονολόγου με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Κίτσου, αφιερωμένη στη μυθιστορηματική ζωή της Σοφίας ντε Μαρμπουά, γνωστής ως Δούκισσα της Πλακεντίας. Βαθύπλουτη, ανεξάρτητη και αινιγματική, υπήρξε σημαντική ευεργέτιδα της Ελλάδας μετά την Επανάσταση του 1821, ενώ το όνομά της έμεινε χαραγμένο στην πόλη και την ιστορία της. Ανάμεσα σε θρύλους, ιστορικές αλήθειες και εκκεντρικές επιλογές ζωής, η παράσταση φωτίζει πάνω απ’ όλα το βαθύ προσωπικό της δράμα: τον αβάσταχτο πόνο μιας μητέρας που, μετά την απώλεια της κόρης της, αναζήτησε έναν παράδοξο τρόπο να συνεχίσει να ζει για πάντα μαζί της.
Λίζα; Λίζα; Λίζα παιδί μου, γιατί δεν μου μιλάς; Είσαι θυμωμένη μαζί σου; Έκανα κάτι και μου κρατάς μούτρα; Τι συμπεριφορά είναι αυτή; Εγώ σου κάνω όλα τα χατίρια. Ήθελες να έρθουμε στην Ελλάδα και ήρθαμε στην Ελλάδα. Τι έπαθες τώρα; Μήπως δεν σου αρέσει η Πεντέλη; Λίζα; Έλα μίλησε μου να ακούσω την φωνούλα σου. Λίζα, σου μιλάω! Λίζα; Λίζα; Λίζα…! – Σοφία ντε Μαρμπουά (Μαρία Κίτσου)
«Δούκισσα της Πλακεντίας»: Μια ποιητική κατάδυση στον μύθο, την Ιστορία και τον ανείπωτο μητρικό πόνο!
Η παράσταση «Δούκισσα της Πλακεντίας» είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στην ταραχώδη ζωή μιας γυναίκας που σημάδεψε τη νεότερη ελληνική ιστορία, όχι μόνο με την παρουσία και τις σχέσεις της με τους πρωταγωνιστές της εποχής, αλλά και με τον ανείπωτο προσωπικό της πόνο. Ο Γιώργος Νανούρης προσεγγίζει την ιστορία της με βαθύ σεβασμό και λεπτότητα, υφαίνοντας μια αφήγηση ατμοσφαιρική, ποιητική και συνάμα ιστορικά τεκμηριωμένη.
Μαμά οτιδήποτε και αν συμβεί θέλω να ξέρεις ένα πράγμα. Δεν θέλω να με αφήσεις εδώ. Θέλω να με πάρεις μαζί σου στην Αθήνα… – Λίζα (Κόρη Σοφίας ντε Μαρμπουά)
Η σκηνοθεσία του, λιτή αλλά γεμάτη δύναμη, μεταμορφώνει τη σκηνή σε ένα σύμπαν όπου το κόκκινο του κινδύνου και του θανάτου συναντά το γαλάζιο του ελληνικού ουρανού. Οι ανεμιστήρες και η στροβιλιζόμενη σκηνική δράση λειτουργούν ως συμβολισμοί της ταραγμένης ζωής της Δούκισσας, που παρασύρθηκε από γεγονότα και συναισθήματα πέρα από κάθε λογική. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το ευτελές πλαστικό υλικό που μεταμορφώνεται συνεχώς: μωρό, πέπλο, ρούχο, σημαία, ανθρώπινο σώμα. Ένα αντικείμενο που, όπως και η ίδια η Δούκισσα, αλλάζει μορφές, χάνει και ξαναβρίσκει την ουσία του.
Ξύπνα, παιδάκι μου, να μου μιλήσεις… – Σοφία ντε Μαρμπουά
Με βάση την έρευνα του Νανούρη (χρησιμοποίησε ως πηγές τους Καμπούρογλου, Γατόπουλο, Voss), η παράσταση συνδυάζει ιστορικά στοιχεία, θρύλους και προσωπικές αναφορές, συνθέτοντας ένα ψηφιδωτό μνήμης και συγκίνησης. Το κοινό παρακολουθεί μια γυναίκα μορφωμένη, περήφανη, αλλά βαθιά πληγωμένη – μια μάνα που βυθίζεται στην απόγνωση όταν χάνει το μοναχοπαίδι της και ζει για χρόνια δίπλα στο ταριχευμένο σώμα της κόρης της. Το παράλογο συνομιλεί με τη λογική, ο μύθος με την πραγματικότητα, η ιστορία με το θέατρο.
Κοιτάξτε την! Αναπαύεται! Κανείς δεν ξέρει ότι ο ύπνος της είναι αιώνιος. Αλλά και δεν θέλω να το μάθει κανείς. Δεν θέλω να το ξέρουν οι άνθρωποι. Δεν θέλω! Προτιμώ να λέω ψέματα στους ανθρώπους ότι ζει. Ας μου λένε ψέματα. Το προτιμώ! Κανέναν δεν εμποδίζω να με νομίζει για τρελή. Ας λένε ότι θέλουν… Ξύπνα, παιδάκι μου, να μου μιλήσεις… – Σοφία ντε Μαρμπουά
Στο κέντρο όλων, η συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Κίτσου. Με ακρίβεια και εσωτερική ένταση, μεταμορφώνεται διαρκώς: είναι η ίδια η Δούκισσα, η κόρη της, η υπηρέτρια, αλλά και άνδρες που πέρασαν από τη ζωή της. Η Κίτσου κινείται με άνεση στη σκηνή. Με μια φωνή και ένα σώμα που μετακινούνται ανάμεσα σε εποχές και ρόλους, μας οδηγεί από την περηφάνια στην τρυφερότητα και από την τρυφερότητα στην απόγνωση. Ο τρόπος που αγγίζει το θέμα της απώλειας του παιδιού είναι πραγματικά σπαρακτικός, χωρίς ίχνος υπερβολής. Το άνοιγμα και το κλείσιμο της παράστασης, όπου έρχεται τόσο κοντά στο κοινό, λειτουργούν σαν τελετουργική πρόσκληση και αποχαιρετισμός.
Ξεκουράζεται στο δωμάτιο της… Ξεκουράζεται το παιδί μου. Ξεκουράζεται η κόρη μου… Ξεκουράζεται… Ξεκουράζεται… Ξύπνα! Ξύπνα! Ξύπνα παιδί μου! Ξύπνα κόρη μου! Ξύπνα παιδάκι μου να μου μιλήσεις! Ξύπνα κόρη μου, σου φωνάζω δεν με ακούς; Ξύπνα παιδάκι μου! Ξύπνα σου μιλάω… Ξύπνα! – Σοφία ντε Μαρμπουά
Οι φωτισμοί και το κείμενο του Νανούρη, καθώς και η μουσική επιμέλεια με τις προσεκτικά επιλεγμένες μουσικές, συμπληρώνουν άψογα το όραμα της παράστασης. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που σέβεται το ιστορικό πρόσωπο, τιμά τον μύθο και αποκαλύπτει το ανθρώπινο δράμα πίσω από το όνομα «Δούκισσα της Πλακεντίας». Μια παράσταση που συγκινεί βαθιά, που ανασύρει μνήμες, που φωτίζει μια γυναίκα παρεξηγημένη και μοναχική. Μια ωδή στη μητρική αγάπη και στον αδιάκοπο αγώνα της ανθρώπινης ψυχής να αντέξει το ανυπόφορο.
Λίζα μου, γιατί με άφησες ολομόναχη μέσα σε αυτήν την κόλαση να σε ψάχνω; Να σε ψάχνω και να μην μπορώ να σε βρω! – Σοφία ντε Μαρμπουά
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
Συντελεστές
Κείμενο- Σκηνοθεσία-Φωτισμοί: Γιώργος Νανούρης
Ερμηνεία: Μαρία Κίτσου
Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Νανούρης
Πηγές: Δ. Καμπούρογλου, Δ. Γατόπουλος, R.Voss
Φωτογραφίες: Γκέλυ Καλαμπάκα
Οργάνωση Παραγωγής: Κωνσταντίνα Νταντάμη
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη
Διεύθυνση Επικοινωνίας & Δημοσίων Σχέσεων: PR AGENCY FMN
(nmichalos@fmn.gr, akrokidi@fmn.gr)
Social Media: Renegade Media
