«Η Καρυάτιδα!» του Γιώργου Καπουτζίδη: Κριτική Παράστασης

✒️Γράφουν: Ιωάννης Αρμυριώτης & Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Η Καρυάτιδα!» του Γιώργου Καπουτζίδη στο Θέατρο Κάππα και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Η σπαρταριστή κωμωδία του Γιώργου Καπουτζίδη «Η Καρυάτιδα!», σε σκηνοθεσία Κατερίνας Μαυρογεώργη, επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο ΚΑΠΠΑ, πιο ανελέητη από ποτέ. Με αφετηρία μια πολυαναμενόμενη συνέντευξη Τύπου και αφορμή την απρόσμενη επιστροφή της έκτης Καρυάτιδας από το Βρετανικό Μουσείο, το έργο σατιρίζει με καυστικό χιούμορ τη διαχρονική ικανότητα αυτού του τόπου να μετατρέπει το ιστορικό σε κωμικοτραγικό. Πολιτικοί, λόγοι «από καρδιάς» και εθνική συγκίνηση συνθέτουν μια ξεκαρδιστική αλλά αμείλικτη υποδοχή, πολύ διαφορετική από ό,τι είχε ονειρευτεί η «μαμά» Ελλάδα. Το έργο αποτελεί ανάθεση του Εθνικού Θεάτρου, στο πλαίσιο του Αφιερώματος στο Νεοελληνικό έργο.

Ιστορικές στιγμές! Πραγματικά! Η επιστροφή της έκτης Καρυάτιδας, σηματοδοτεί την έναρξη του επαναπατρισμού των μαρμάρων του Παρθενώνα στον τόπο που τα γέννησε! Στην ένδοξη Ελλάδα μας! – Φωνή αφήγησης (Αλέξης Κωστάλας)

«Η Καρυάτιδα!»: Μια πολιτική κωμωδία που απογυμνώνει την εξουσία!

Μια τελείως διαφορετική παράσταση, δια χειρός Γιώργου Καπουτζίδη. Μια κωμωδία με έντονο πολιτικό χρώμα, που φωτίζει με καυστικό και ευφυή τρόπο όλα όσα συμβαίνουν στον χώρο της πολιτικής. Μια παράσταση που δίνει φωνή σε όσα θα ήθελε να πει ο ελληνικός λαός για τους ανθρώπους που τον κυβερνούν· για την επάρκεια, την ευθύνη —ή την έλλειψή τους— όσων κατέχουν καίριες και καθοριστικές θέσεις εξουσίας.

Η επιστροφή της έκτης Καρυάτιδας από το Βρετανικό Μουσείο αποτελεί το γεγονός που πυροδοτεί την ιστορία. Ένα ατύχημα, το σπάσιμό της από την ίδια την Υπουργό Πολιτισμού, αρκεί για να προκαλέσει χάος και να αποκαλύψει τις αδυναμίες, τις σκοτεινές πλευρές και, τελικά, την ανικανότητα ολόκληρου του πολιτικού συστήματος και των ανθρώπων που το στελεχώνουν.

Σήμερα θα βουλώσω μια και καλή τα στόματα όσων λένε πως βρέθηκα τυχαία σε αυτήν την θέση! Και είναι το δικό σου το βρομόστομα ένα από αυτά! Μην ανησυχείς! Και ξέρω πολύ καλά πως με θεωρείς ανεπαρκή! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού (Αγορίτσα Οικονόμου)
Δεν σας θεωρώ… – Παναγιώτης (Στέλιος Ιακωβίδης)

Μια κωμωδία που φωτίζει με ευφυή και αιχμηρό τρόπο τη φύση και τη θέση του σύγχρονου Έλληνα μέσα σε ένα διαβρωμένο πολιτικό σκηνικό, διανθισμένο με πλήθος ιστορικών αναφορών. Οι σκηνές είναι απολαυστικές, η ενέργεια των ηθοποιών αδιάκοπη και η σκηνοθεσία «δεμένη», με σαφή ρυθμό και στοχευμένη να αναδείξει το κείμενο και τα μηνύματα αυτού.

Συγγνώμη, συγγνώμη δεν είναι το ίδιο! Η Νίκη της Σαμοθράκης είναι μία! Αυτές ήταν τέσσερις! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού

Η παράσταση καταφέρνει όχι μόνο να προκαλέσει άφθονο γέλιο, αλλά και να προβληματίσει, αποκαλύπτοντας καυστικές αλήθειες για τον λαό μας και τη συλλογική μας νοοτροπία. Για μία ακόμη φορά, ο Γιώργος Καπουτζίδης μας χαρίζει ένα ευφυέστατο κείμενο που σέβεται τον θεατή, χωρίς υπερβολές. Όλος ο θίασος είναι εξαιρετικός (Ασημίνα Αναστασοπούλου, Στέλιος Ιακωβίδης, Σωτήρης Μανίκας, Στέλιος Ξανθουδάκης, Αγορίτσα Οικονόμου, Δρόσος Σκώτης, Μαρία Φιλίνη)· οι ηθοποιοί λειτουργούν ως ενιαίο σώμα, δημιουργώντας ένα σύνολο ταλαντούχο, δεμένο και υψηλού επιπέδου. Οι ερμηνείες είναι εξαιρετικές· ακόμη και στις σιωπές τους προκαλούν αβίαστο γέλιο, καθοδηγούμενοι από την εμπνευσμένη και ευρηματική σκηνοθεσία της Κατερίνας Μαυρογεώργη.

Η Αγορίτσα Οικονόμου ως Βελλή, υπουργός Πολιτισμού, είναι απολαυστική — αριστουργηματικά υπέροχη. Η πρόζα της, η ερμηνεία της, οι εκφράσεις της συνθέτουν ένα σύνολο εξαιρετικής ακρίβειας και δύναμης. Από τη στιγμή που μπαίνει στη σκηνή, αιχμαλωτίζει το βλέμμα· δεν μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από πάνω της. Η παρουσία της γεννά προσμονή, καθώς κάθε ατάκα της αναμένεται με ανυπομονησία.

Και αφού ήταν σπασμένη έτσι και αλλιώς! Να κοίτα, Παναγιώτη, και η μύτη της ήταν σπασμένη! Στους Άγγλους που την σπάσανε δεν είπε κανείς τίποτα! Όλα σε εμένα θα τα ρίξουν τώρα! Που δεν είναι καθόλου σωστό να σπας την μύτη του άλλου! Την ξένη μύτη! Αλλά φταίνε και οι Έλληνες! Να γυρίσουν πίσω τα μάρμαρα! Τι καταλάβατε; Μια χαρά ήμασταν και με το αντίγραφο. Το έβλεπα εγώ στην Ακρόπολη και έλεγα «Πω! Πω! Τι ωραίο!» Ωραίο; Πιο ωραίο από το αληθινό! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού

Ο Στέλιος Ιακωβίδης είναι υπέροχος. Μαζί με την Αγορίτσα Οικονόμου συνθέτουν ένα αριστουργηματικά ταιριαστό και εξαιρετικά κωμικό δίδυμο. Στον ρόλο του βοηθού της Υπουργού Πολιτισμού, αποκαλύπτει με ευφυή και απολαυστικό τρόπο όλες τις αδυναμίες και τις παθογένειες που διατρέχουν το πολιτικό πλαίσιο, ιδίως όταν αυτό καλείται να διαχειριστεί μια τόσο σοβαρή και ευαίσθητη θεσμική θέση.

Πόσα κινητά μπορώ να δικαιολογήσω; –Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού
Κύριε Σιδέρη! Αυτή έσπασε την Καρυάτιδα και προσπαθεί από την πρώτη στιγμή να το ρίξει πάνω μου! Για αυτό της έσπασα το κινητό! – Παναγιώτης
Όχι ρε, δεν θα πεις οτι το έσπασες, δεν θα πάρουμε κονδύλι. Βλάβη θα πούμε οτι έγινε! – Σιδέρης (Δρόσος Σκώτης)
Νομίζω οτι καλύπτει και ατυχήματα! Όχι μόνο βλάβες! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού
Για την Καρυάτιδα; Για την Καρυάτιδα που έσπασε; Σας νοιάζει; – Παναγιώτης
Γιατί κλαίει αυτή; – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού
Που έσπασε η Καρυάτιδα! – Βιολέτα (Ασημίνα Αναστασοπούλου)
Α όχι! Όχι παιδιά! Και αυτό υπερβολικό το βρίσκω! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού

Η Ασημίνα Αναστασοπούλου αποτελεί τη ζεστή και βαθιά συναισθηματική νότα της ιστορίας. Μια κοπέλα που αγαπά ουσιαστικά την ιστορία αυτής της χώρας, τιμά τον πολιτισμό της και έχει ως μοναδικό σκοπό να τον προστατεύσει και να τον αναδείξει — μαζί με την Καρυάτιδα, που είναι σύμβολο μνήμης και ταυτότητας. Ο μονόλογός της, αφιερωμένος σε αυτή την αγάπη και το πάθος, συμπυκνώνει το βαθύτερο νόημα ολόκληρης της παράστασης. Μέσα από τη μορφή της, αντικρίζεις —και θα έπρεπε να αντικρίζεις— το πάθος που οφείλουμε να έχουμε ως λαός για την πολιτιστική μας κληρονομιά, για την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Ακόμη και σε αναπηρικό αμαξίδιο λόγω ατυχήματος, τίποτα δεν περιόρισε την ερμηνεία της: ούτε το πάθος, ούτε τη δύναμη, ούτε το φως που εξέπεμπε. Ένα ζεστό, ανθρώπινο φως που παρέμεινε αναλλοίωτο και συγκινητικό.

Φαίνεται να την αγαπούσες! – Καρυάτιδα (Σωτήρης Μανίκας)
Ναι! – Βιολέτα
Πως γίνεται να αγαπάς κάτι που είναι άψυχο!; – Καρυάτιδα
Δεν το νιώθω άψυχο. Νιώθω οτι είναι κομμάτι του εαυτού μου. – Βιολέτα
Οτι είναι δικό σου; – Καρυάτιδα
Όχι, όχι, προς Θεού. Όχι αυτό! Νιώθω οτι μέρος αυτού που είμαι, είναι και η ευθύνη να την προστατεύσω. Από την στιγμή που γεννήθηκα και ζω εδώ έχω επιφωτιστεί με αυτήν την ευθύνη. Και αυτή η ευθύνη με καθορίζει ως ένα βαθμό και ως άνθρωπο. Είναι κομμάτι αυτού που είμαι και ξέρω βγάζει νόημα αυτό που λέω; Μόνο που τελικά δεν μπόρεσα να την προστατεύσω! – Βιολέτα

Ο Στέλιος Ξανθουδάκης, στον ρόλο του Πρωθυπουργού, ο Δρόσος Σκώτης ως πρόεδρος των Ελεύθερων Ελλήνων, η Μαρία Φιλίνη ως γραμματέας του Πρωθυπουργού και ο Σωτήρης Μανίκας στον ρόλο ενός άτυχου νέου —που, ντυμένος Καρυάτιδα, βρέθηκε στο πεζοδρόμιο απέναντι από το γραφείο της Υπουργού και, ακολούθως, μέσα σε αυτό για να «καλυφθεί» το ατύχημα— συμπληρώνουν τον θίασο της παράστασης. Όλοι τους είναι διασκεδαστικοί και εξαιρετικά αστείοι, υπηρετώντας με ακρίβεια τους ρόλους τους και δένοντας άψογα τόσο μεταξύ τους όσο και ως ενιαίο, λειτουργικό σύνολο.

Δεν θα αλλάξει ποτέ τίποτα. Πάντα έτσι ήταν τα πράγματα και έτσι θα μείνουν! – Μανώλης, Πρωθυπουργός (Στέλιος Ξανθουδάκης)

Το έργο υπηρετεί απόλυτα τον σκοπό του: να σε κάνει να γελάσεις και ταυτόχρονα να αναλογιστείς την κατάντια του συστήματος. Πρόκειται για μια απολαυστική σάτιρα που στηλιτεύει τις παθογένειες της σύγχρονης Ελλάδας και, με αριστοφανικό τρόπο, καυτηριάζει τα κακώς κείμενα.

Σας ακούω τόση ώρα να προσπαθείτε να σώσετε το τομάρι σας και δεν έχετε ρίξει ένα δάκρυ! Ένα δάκρυ για το κακό που έχετε κάνει! Μόνο η Βιολέτα κλαίει. – Παναγιώτης
Η Βιολέτα κλαίει, γιατί είναι χαζή! – Βελλή, Υπουργός Πολιτισμού
Πρώτη φορά που λέτε το όνομα της και αυτό για να την πείτε χαζή! Δεν σας νοιάζει η καταστροφή που έχετε προκαλέσει; Τόσο αναίσθητη είστε; – Παναγιώτης

Η σκηνοθεσία είναι ευρηματική, απλή αλλά λειτουργική, εξυπηρετώντας άψογα τις ανάγκες της υπόθεσης και αναδεικνύοντας όλα τα πολιτικά μηνύματα που χρειάζεται να περάσουν στο κοινό.

Με αυτήν εδώ βγάζεις είκοσι χιλιάδες κομματάκια! Να μου την έδιναν εμένα, ξέρεις πόσα λεφτά θα μπορούσα να βγάλω που έσπασε; – Σιδέρης
Μα αυτή είναι ανεκτίμητη! – Βιολέτα
Τι ανεκτίμητη βρε κορίτσι μου!; Για ποιόν; Για εσένα; Ρώτα όποιον θέλεις εδώ έξω! Τι θα προτιμούσε μέσα στο σπίτι του; Αυτό το ερείπιο ή πενήντα χιλιάδες ευρώ; Βάζω στοίχημα οτι όλοι θα παίρναν τα λεφτά! – Σιδέρης
Εγώ όχι! – Βιολέτα
Εσύ είσαι χαζή! – Σιδέρης

Έξυπνη και ιδιαίτερα αστεία είναι η συμμετοχή στο τέλος της παράστασης μέσω προβολής βίντεο του ίδιου του Γιώργου Καπουτζίδη, πλάι στον Αλέξη Κωστάλα, ο οποίος καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης δανείζει τη φωνή του στα ηχητικά μηνύματα που ακούγονται, προσθέτοντας μια έξτρα δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού.

Πες μου τι διαστάσεις έχει η Καρυάτιδα για να υπολογίσω την προθήκη! – Μαριέττα (Μαρία Φιλίνη)
Δύο μέτρα και τριανταένα εκατοστά! – Βιολέτα
Τόσο ψηλές γυναίκες ήταν οι αρχαίες;! – Σιδέρης
Θα τρελαθώ! Θα τρελαθώ! Αυτός και η άλλη κυβερνάνε την χώρα! Καταλαβαίνεις τι έχεις κάνει; Έχεις βάλει δυο στουρνάρια να κυβερνάνε την χώρα! – Μαριέττα

Μια παράσταση που θα σε κάνει να γελάσεις, να προβληματιστείς και να αντικρίσεις με χιούμορ όλες τις αδυναμίες της πολιτικής σκηνής και όσων μας κυβερνούν — μια αυθεντική πολιτική σάτιρα!

Μην ακούς τον Σιδέρη που σου λέει οτι δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ τίποτα! Δεν είναι τόσο ακατόρθωτο ξέρεις! Ούτε χρειάζεται να εμφανιστεί ξαφνικά κάποιος από το πουθενά που θα ανατρέψει τα πάντα! Μπορεί να μην υπάρχει καν αυτός ή, αν υπάρξει, να καταφέρετε να τον καβαλήσετε πριν κάνει οτιδήποτε. Αν όμως, Μανώλη, όλοι οι υπόλοιποι μετακινηθούν λίγο, αν μετακινηθούν λίγο μέσα τους. Λίγο. Λίγο από αυτό που είναι. Τότε δεν θα προλάβετε να αντιδράσετε, γιατί αυτό το πράγμα μπορεί να γίνει τρομερά σιωπηλά και ύπουλα. Γιατί αυτό μπορεί να είναι μια επανάσταση. Χωρίς συνθήματα και φωνές. Βουβή. Δεν ξέρω πότε θα γίνει, αλλά μπορεί να γίνει. Μπορεί! Μπορεί και μπορεί να ανατρέψει την ροή των πραγμάτων. Και δεν θα είσαι νικητής τότε! Γενικά, Μανώλη, ένα πράγμα να θυμάσαι. Αυτή η ιστορία δεν τελειώνει με εσένα νικητή. Για αυτό είμαι σίγουρη! – Μαριέττα

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Κατερίνα Μαυρογεώργη
Σύμβουλος δραματουργίας-Καλλιτεχνικός συνεργάτης: Αντώνης Αντωνόπουλος
Σκηνικά: Άρτεμις Φλέσσα
Κοστούμια: Ιφιγένεια Νταουντάκη
Μουσική: Larry Gus
Κίνηση: Σοφία Πάσχου
Φωτισμοί: Βάσια Ατταριάν
Σχεδιασμός βίντεο: Τάσος Γκολέτσος
Δραματολόγος παράστασης: Βιβή Σπαθούλα
Βοηθός σκηνοθέτιδος: Σοφία Σταθάτου
Βοηθός σκηνογράφου: Αγγελική Βασιλοπούλου-Καμπίτση
Βοηθός φωτίστριας: Σεραφείμ Ράδης
Βοηθός ενδυματολόγου: Αλεξάνδρα – Αναστασία Φτούλη
Β’ βοηθός σκηνοθέτιδος: Κορίνα Βεζυργιάννη
Σχεδιασμός κομμώσεων: Κωνσταντίνος Κολιούσης
Σχεδιασμός μακιγιάζ: Olga Faleichyk
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή

Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Ασημίνα Αναστασοπούλου, Στέλιος Ιακωβίδης, Σωτήρης Μανίκας, Στέλιος Ξανθουδάκης, Αγορίτσα Οικονόμου, Δρόσος Σκώτης, Μαρία Φιλίνη