«Η Παναγία των Παρισίων»: Κριτική Παράστασης
✒️Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος & Ιωάννης Αρμυριώτης
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Η Παναγία των Παρισίων» στο «Θέατρον» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού παρουσιάζει τη θεατρική περίοδο 2025-2026 το κλασικό έργο του Βίκτωρος Ουγκό «Η Παναγία των Παρισίων» στο «Θέατρον» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Νικολαΐδη. Μετά την επιτυχία των «Αθλίων», η νέα υπερπαραγωγή ζωντανεύει το μεσαιωνικό Παρίσι μέσα από την ιστορία του Κουασιμόδου, της Εσμεράλδας και του σκοτεινού Φρόλο, σε έναν κόσμο σκληρό αλλά βαθιά ρομαντικό, όπου η αγάπη αντιστέκεται στην αδικία και τον φόβο του διαφορετικού.
Πέρα από την ανθρώπινη τραγωδία, το έργο αποτελεί και έναν ύμνο στην αρχιτεκτονική, με επίκεντρο τον εμβληματικό Ναό της Νοτρ Νταμ. Ο Ουγκό, ήδη από το 1831, στοχάζεται πάνω στη μετάβαση από το κτίριο στο βιβλίο ως μέσο γνώσης και μνήμης, προαναγγέλλοντας την παρακμή της αρχιτεκτονικής τέχνης και αναδεικνύοντας τον ρόλο των ναών ως φορέων πολιτισμού, πίστης και αξιών.
Αυτή η χυδαία γιορτή, κάθε άλλο παρά μαγική! Κουασιμόδε! Από εδώ πάνω όλα μοιάζουν όμορφα, χαριτωμένα. Δεν μπορείς να δεις την αλήθεια από τόσο μακριά. Η αλήθεια είναι πως οι άνθρωποι είναι κακοί. Φέρονται όμορφα σε ότι αγαπούν. και αγαπούν μονάχα ότι τους μοιάζει. Το διαφορετικό το κοροϊδεύουν και το βασανίζουν. Και εσύ είσαι τόσο διαφορετικός. Έτσι δεν είναι; – Φρολό (Μιχάλης Μαρκάτης)
Όπως βλέπεις οι πολίτες του Παρισιού δεν έχουμε καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με τον Φρολό! Τι να πεις; Αγαπάμε να τον μισούμε και μισούμε να τον αγαπάμε! – Πολίτης Παρισιού (Ελίνα Γιαννάκη)
«Η Παναγία των Παρισίων»: Μια «σκοτεινή», μαγική παράσταση που μιλά σε μικρούς και μεγάλους!
Η «Παναγία των Παρισίων» είναι μια παράσταση που από την πρώτη στιγμή σε τραβάει μέσα στον κόσμο της. Δεν πρόκειται για ένα απλό θέαμα που απευθύνεται μόνο σε μικρά παιδιά. Αντίθετα, από τα πρώτα λεπτά αποκτά έναν μαγικό χαρακτήρα, με αγωνία, δράση και σκοτεινές αποχρώσεις που κάνουν το έργο να απευθύνεται και σε μεγαλύτερους θεατές.
Ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία είναι ο τρόπος που το σκηνικό σύμπαν ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σου. Τα γκαργκόιλ —τα τερατόμορφα αγαλματάκια της εκκλησίας— δεν είναι απλώς διακοσμητικά. Εκεί που τα βλέπεις να στέκονται ακίνητα, στην άκρη του μπαλκονιού της στέγης, ξαφνικά αποκτούν ζωή. Η στιγμή αυτή είναι από τις πιο μαγικές της παράστασης, γιατί γίνεται απρόσμενα και με τρόπο που προκαλεί πραγματική έκπληξη.
Τα γκαργκόιλ λειτουργούν ως σύντροφοι του Κουασιμόδο. Είναι η παρηγοριά του, το μοναδικό του «σπίτι», οι φίλοι που δεν τον κρίνουν. Είναι προστατευτικά μαζί του, αλλά και γεμάτα χιούμορ, κάτι που ισορροπεί όμορφα με τη δραματική ατμόσφαιρα του έργου.
Μην φοβάσαι. Δεν θα ξανά νιώσεις ποτέ μόνος! Οι φίλοι που έχεις πλέον δίπλα σου είναι πιο γεροί και από δέντρα! Στηρίξου πάνω τους, θα σε κάνουν κάθε μέρα και πιο ευτυχισμένο! Μια νέα ζωή σε περιμένει Κουάσι και θα την ζήσεις κει έξω! Μια ζωή γεμάτη αγάπη! – Γκαργκόιλς
Ο Ιβάν Σβιτάιλο ως Κουασιμόδος είναι εξαιρετικός. Και αυτό δεν οφείλεται μόνο στη μεταμφίεση ή στο εντυπωσιακό κοστούμι. Είναι η σωματικότητά του, οι κινήσεις του, το μέγεθος και η λεπτομέρεια με την οποία χτίζει τον χαρακτήρα. Καταφέρνει να δώσει στον Κουάσι την αίσθηση του «άλλου», του παραμερισμένου, χωρίς να τον κάνει καρικατούρα. Αντίθετα, τον κάνει ανθρώπινο, τρυφερό και βαθιά συγκινητικό.
Δεν είσαι τέρας Κουάσι! Ούτε δειλός. Είσαι ήρωας! Και οι ήρωες φοβούνται! Φοβούνται πολύ! Αλλά στο τέλος βρίσκουν το θάρρος. Αυτό τους κάνει ήρωες! – Γκαργκόιλς
Δεν είμαι δειλός! Δεν είμαι τέρας! Εσύ είσαι το τέρας! – Κουασιμόδος (Ιβάν Σβιτάιλο)
Από τους χαρακτήρες που πραγματικά κλέβουν την παράσταση είναι ο τράγος της Εσμεράλντα. Ο Γιάννης Φιλίππου ενσωματώνεται στο κοστούμι και δίνει ζωή στον ρόλο με έναν τρόπο σχεδόν μαγικό. Με δεξιοτεχνία κινεί το σώμα του χαρακτήρα και τον μετατρέπει στον πιο αγαπητό, απολαυστικό και «ζωντανό» ήρωα της παράστασης. Δεν είναι απλώς ένα αστείο στοιχείο· είναι ένας χαρακτήρας με προσωπικότητα, ρυθμό και καθαρή θεατρική παρουσία.
Η Νίκη Παλληκαράκη, ως η Sanflery, καταφέρνει κάτι πολύ ενδιαφέρον: ξεκινά ως αντιπαθητική, αλλά σταδιακά μετατρέπεται σε συμπαθητική. Είναι θυμωμένη με όλους — και αυτό το θυμό τον κουβαλάει σκηνικά — όμως δεν είναι θυμός χωρίς αιτία. Μέσα από την ερμηνεία της φαίνεται πως υπάρχει λόγος, πληγή, κάτι που την έχει κάνει έτσι. Αυτό δίνει βάθος και αποφεύγει την ευκολία του «κακού χαρακτήρα» που υπάρχει απλώς για να υπάρχει.
Η Χρυσάνθη Παπαλεβέντη ως Εσμεράλντα είναι πολύ καλή και ταιριαστή στον ρόλο. Χορεύει και τραγουδά σαν ελεύθερο πνεύμα, σαν πλάσμα που δεν ανήκει σε κανένα κλουβί. Το πιο σημαντικό όμως είναι πως αποδίδει την ενσυναίσθηση της Εσμεράλντα: είναι ένα πρόσωπο που νιώθει για όλα τα πλάσματα και αδυνατεί να καταλάβει την κακία των ανθρώπων. Αυτό το στοιχείο κάνει τον χαρακτήρα φωτεινό μέσα στη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας.
Χθες αυτό εδώ το πλάσμα ήταν ο βασιλιάς σας. Τον αγκαλιάσατε! Γιορτάσατε μαζί του. Σήμερα φωνάζετε τέρας και ξεσπάτε όλο το μίσος σας πάνω του! Που βρήκε χώρο τόσο μίσος στις ψυχές σας να κρυφτεί; Σας δίνει χαρά αυτό το βασανισμένο κορμί, ε; Γελάτε! Γελάτε με τον πόνο του. Ξεδιψάτε με το αίμα του. Και μετά; Μόλις συνηθίσουν τα μάτια σας τον τρόμο στα μάτια του άλλου. Μόλις συνηθίσουν οι ψυχές σας τον πόνο του διπλανού σας, ποιος έχει σειρά μετά; Όλοι όσοι δεν σαν μοιάζουνε; Οι άσχημοι, οι ανόητοι, οι δηλοί, οι αλλόθρησκοι, οι τσιγγάνοι! Οι εχθροί! Όσοι είναι διαφορετικοί. Έτσι δεν είναι; Έτσι δεν θα γίνει και αυτήν την φορά; Θα βγάλετε όπλα να σκοτώσετε οτιδήποτε δεν σας μοιάζει. Να πάρετε φωτιά να κάψετε οτιδήποτε δεν σας ταιριάζει. Αν αυτό είναι το τέρας, τι είστε εσείς; – Εσμεράλντα (Χρυσάνθη Παπαλεβέντη)
Η Βασιλική Ανδρίτσου, ως αρχηγός των τσιγγάνων του Παρισιού, είναι υπέροχη. Έχει μια παρουσία που συνδυάζει χιούμορ και απειλή, αλλά με τρόπο ευχάριστο, θεατρικό, που κρατά το κοινό σε εγρήγορση. Είναι αστεία, αλλά ποτέ «χαλαρή». Είναι απειλητική, αλλά ποτέ μονοδιάστατη. Αυτός ο συνδυασμός λειτουργεί εξαιρετικά μέσα στον ρυθμό της παράστασης.
Εσύ! Ξέρεις που βρίσκεσαι; Εκεί που όποιος δεν ανήκει δεν επιτρέπεται να μπεί! Εκεί που αν μπει όποιος δεν επιτρέπεται να μπει θα έχει κακά ξεμπερδέματα! Εκεί που όταν λέμε κακά ξεμπερδέματα εννοούμε… – Αρχηγός Κλοπέν (Βασιλική Ανδρίτσου)
ΚΡΕΜΑΛΑ! – Αυλικός (Δημήτρης Μπαμπανιώτης)
Ωχ βρίσκομαι στην αυλή των θαυμάτων; – Πιερ Γκρεγκουάρ (Ορέστης Τρίκας)
Ωχ ναι! – Αρχηγός Κλοπέν
Ο Τάσος Χαλκιάς, ως ιερέας της εκκλησίας, αποτελεί την προσωποποίηση του καλού και της φιλευσπλαχνίας. Η παρουσία του έχει κύρος, αλλά ταυτόχρονα και μια ανθρώπινη ζεστασιά. Δεν είναι ένας ρόλος που λειτουργεί απλώς ως «ηθικό στήριγμα» — είναι ένας χαρακτήρας που εκπέμπει ηρεμία και δικαιοσύνη, σαν αντίβαρο στον σκοτεινό κόσμο που κυριαρχεί γύρω.
Ακούς; Χτυπάει διαφορετικά τις καμπάνες! Είναι χαρούμενος! Αυτή η κοπέλα του έδειξε συμπόνια! – Πάτερ
Συμπόνια; Δεν του δείχνω εγώ συμπόνια; Εγώ τον ανέθρεψα προσπαθώντας… – Φρολό
Προσπαθώντας να εξαγοράσεις ένα κομμάτι παραδείσου! Ακόμα να μάθεις πως δεν κερδίζεται έτσι ο παράδεισος! – Πάτερ
ΟΙ φιλανθρωπίες σου ανοίγουν την πόρτα του! – Φρολό
Και οι αλχημείες την κλείνουν! – Πάτερ
Από την άλλη, ο Μιχάλης Μαρκάτης ως αρχιδιάκονος Φρόλο είναι η προσωποποίηση του κακού. Και όχι του κακού που φωνάζει ή γίνεται υπερβολικός, αλλά ενός κακού που έχει εξουσία, έλεγχο και σκοτεινή εσωτερική ένταση. Η παρουσία του δημιουργεί ένα σταθερό αίσθημα απειλής. Είναι ο χαρακτήρας που κάνει το έργο να αποκτά αληθινό βάρος και να ξεφεύγει από το «παραμύθι».
Τι κάνω; Χάνω και το τελευταίο κομμάτι παραδείσου που ίσως μου αναλογεί! Χριστέ μου τι έκανα; – Φρολό
Ο Ορέστης Τρίκας ως ρομαντικός ποιητής και φιλόσοφος Γκρεγκουάρ δίνει μια πιο ανάλαφρη, ανθρώπινη νότα. Ο χαρακτήρας του λειτουργεί σαν γέφυρα: ανάμεσα στο δράμα και στο χιούμορ, ανάμεσα στη σκέψη και στο συναίσθημα. Η παρουσία του βοηθά την παράσταση να αναπνέει, χωρίς να χάνει τη σοβαρότητά της.
Η «Παναγία των Παρισίων» στον Ελληνικό Κόσμο είναι μια παράσταση με ρυθμό, ατμόσφαιρα και δυνατές ερμηνείες. Δεν περιορίζεται σε μια παιδική προσέγγιση, αλλά δίνει στο κοινό μια ιστορία με συγκίνηση, ένταση και ξεκάθαρα νοήματα: αποδοχή, διαφορετικότητα, καλοσύνη, αλλά και την επικίνδυνη φύση της εξουσίας και της ανθρώπινης κακίας.
Είναι ασφαλής εδώ! Μην ανησυχείς!– Πάτερ (Τάσος Χαλκιάς)
Είναι; – Εσμεράλντα
Παιδί μου, εδώ μέσα όλοι είναι ασφαλής!– Πάτερ
Η ζωή όμως είναι εκεί έξω! – Εσμεράλδα
Ο θεός φροντίζει για όλα του τα παιδιά παντού!– Πάτερ
Και του αδύναμους; – Εσμεράλντα
Ειδικά τους αδύναμους και τους αδικημένους! Μην φοβάσαι!– Πάτερ
Δεν φοβάμαι! […] Έπρεπε να κάνω κάτι! Κανείς δεν τον βοήθησε! Οι άνθρωποι είναι σκληροί. Δεν απλώνουν χέρι να βοηθήσουν! – Εσμεράλντα
Το απλώνει η Παναγία μας. Αρκεί να της το ζητήσεις!– Πάτερ
Με χαρακτήρες που ζωντανεύουν με θεατρική μαγεία — από τα γκαργκόιλ μέχρι τον τράγο της Εσμεράλντα — και με πρωταγωνιστές που χτίζουν ρόλους με σώμα, συναίσθημα και αλήθεια, η παράσταση αφήνει στο τέλος την αίσθηση ότι είδες κάτι περισσότερο από ένα «θέαμα». Είδες μια ιστορία που σε κρατά, σε αγχώνει, σε συγκινεί και σε κάνει να σκέφτεσαι.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη σκηνοθεσία, η οποία καταφέρνει να κρατήσει την παράσταση σε σταθερό ρυθμό, με ένταση και καθαρή αφήγηση. Η δράση κυλάει φυσικά, ενώ η ισορροπία ανάμεσα στο σκοτεινό στοιχείο της ιστορίας και στις πιο ανάλαφρες στιγμές είναι μελετημένη και αποτελεσματική. Το αποτέλεσμα είναι μια παράσταση που δεν σε αφήνει να χαλαρώσεις, αλλά ούτε σε βαραίνει — σε κρατά διαρκώς μέσα στο κλίμα.
Πόσο νωρίς ήρθε το τέλος μου; Πόσο άδικο τέλος; Και αυτή η ελπίδα μέσα μου δεν σβήνει! Με τρομάζει τόσο πολύ. Παναγία μου βοήθησε με! – Εσμεράλντα
Τα κοστούμια και τα σκηνικά είναι πραγματικά υπέροχα: ταιριαστά με την εποχή και το ύφος του έργου, αλλά και ενδιαφέροντα οπτικά, με λεπτομέρειες που κάνουν τους χαρακτήρες να ξεχωρίζουν. Δεν είναι απλώς «όμορφα» — υπηρετούν την ιστορία και τη θεατρική μαγεία, ενισχύοντας τη μεταμόρφωση της σκηνής σε ένα Παρίσι που μοιάζει ζωντανό.
Η «Παναγία των Παρισίων» στο «Θέατρον» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» δεν είναι απλώς μια καλοστημένη θεατρική παραγωγή· είναι μια εμπειρία που συνδυάζει συγκίνηση, ένταση και θεατρική φαντασία. Με δυνατές ερμηνείες, ατμόσφαιρα που σε τυλίγει και ξεκάθαρα νοήματα για τη διαφορετικότητα και τη δύναμη της καλοσύνης, αφήνει τον θεατή να φύγει όχι μόνο εντυπωσιασμένος, αλλά και βαθιά σκεπτόμενος.
Τι όμορφο τέλος! Καταπληκτικό! – Κατσίκα (Γιάννης Φιλίππου)
Πραγματικά! Πόσο όμορφο τέλος! – Αρχηγός Κλοπέν
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Θεατρική διασκευή και Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνα Νικολαΐδη
Σκηνικά & Κοστούμια: Μαρία Φιλίππου
Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα
Πρωτότυπη μουσική: Γιάννης ΟικονόμουΧορογραφίες: Χριστίνα Φωτεινάκη
Στίχοι: Μαγδαληνή Παλιούρα, Κωνσταντίνα Νικολαΐδη
Video art: Βικτωρία Βελοπούλου
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Νεκταρία Ηλιάκη
Μακιγιάζ/Σπέσιαλ εφέ: Ράνια Γιαννάκη
Γραφιστική Επιμέλεια: Πέτρος Παράσχης
Πρωταγωνιστούν: Τάσος Χαλκιάς, Βασιλική Ανδρίτσου, Ιβάν Σβιτάιλο, Μιχάλης Μαρκάτης, Νίκη Παλληκαράκη, Ορέστης Τρίκας, Χρυσάνθη Παπαλεβέντη, Κωνσταντίνος Μουταφτσής
Μαζί τους, οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά): Ραφαέλ Αριστοτέλους, Ελίνα Γιαννάκη, Παναγιώτης Δελαβίνιας, Στεφανία Δράκου, Νικόλας Καλιδώνης, Μαρία Μέντζα, Δημήτρης Μπαμπανιώτης, Λυδία Μπουρτσάλα, Τζούλι Τσόλκα, Κωνσταντίνος Τσουμπάρης, Γιώργος Τσουρουνάκης, Γιάννης Φιλίππου
