Ηλέκτρα Τσακαλία: «Στη ζωή όπως και στον αυτοσχεδιασμό, η αποτυχία είναι μέρος του παιχνιδιού»

Με αφορμή την παράσταση «Ψυχάρης Το Ταξίδι μου», στην οποία πρωταγωνιστεί η Ηλέκτρα Τσακαλία στο Θέατρο Μεταξουργείο συνομιλήσαμε μαζί της σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης.

Αν έπρεπε να διαλέξεις ένα αντικείμενο από το καμαρίνι σου ή από το σκηνικό μιας παράστασής (π.χ. από τον «Ψυχάρη»), που αν μπορούσε να μιλήσει θα έλεγε τη μεγαλύτερη αλήθεια για σένα, ποιο θα ήταν αυτό; 

Ο καθρέφτης στο κάτω καμαρίνι του Θεάτρου Μεταξουργείο. Με βλέπει κάθε Τετάρτη, από τον Νοέμβριο και θα με βλέπει μέχρι και τη Μεγάλη Τετάρτη, μέσα από τη διαδρομή της παράστασης «Ψυχάρης – Το ταξίδι μου». Είναι εκεί στις πιο ήσυχες στιγμές πριν και μετά τη σκηνή — όταν φεύγουν οι ρόλοι και μένει κάτι πιο γυμνό. Αν μπορούσε να μιλήσει, ίσως θα έλεγε την αλήθεια εκείνης της μετάβασης: από το ποια είμαι στο ποια γίνομαι επί σκηνής και ξανά πίσω. Και ίσως θα έλεγε και πόσο αυτή η απόσταση, τελικά, δεν είναι και τόσο μεγάλη.

Όταν πατάς στο σανίδι, νιώθεις ότι ο χώρος μικραίνει για να σε προστατεύσει ή ότι μεγαλώνει για να σε προκαλέσει να τον κατακτήσεις;

Όταν πατάω το σανίδι, νιώθω ασφάλεια. Δεν το βιώνω ως κάτι που πρέπει να κατακτήσω, αλλά ως έναν τόπο που με δέχεται. Σαν ο χώρος να με κρατά και ταυτόχρονα να μου ανοίγεται. Ένας χώρος όπου μπορώ να υπάρξω χωρίς άμυνες, με καθαρότητα και συγκέντρωση.

Στη συνεργασία σου με τον σκηνοθέτη της παράστασης «Ψυχάρης: Το Ταξίδι μου»  υπάρχει κάποια οδηγία του που στην αρχή σου φάνηκε «παράλογη» ή ιδιαίτερη, αλλά τελικά έγινε το κλειδί για να βρεις τον ρόλο; 

Εξαρχής, ο Γιώργος ήθελε το κείμενο να ειπωθεί αυτολεξεί. Στην αρχή μου φάνηκε περιοριστικό, γιατί ένιωθα την ανάγκη να περάσω από μια πιο ελεύθερη, «στο περίπου» επεξεργασία. Στην πορεία, όμως, κατάλαβα ότι αυτή η επιμονή ήταν ουσιαστική. Με ανάγκασε να μπω βαθύτερα μέσα στο ίδιο το κείμενο, να το εμπιστευτώ και να ανακαλύψω τον ρυθμό και τη σκέψη του συγγραφέα. Να γείρω εγώ προς το κείμενο και όχι να το προσαρμόσω στα μέτρα μου. Με ξεβόλεψε. Και αυτό είναι δώρο. Τελικά, αυτό έγινε το κλειδί για να αφεθώ στη μουσικότητα του κειμένου που με έφερε πιο κοντά στον πυρήνα του.

Ποιο χαρακτηριστικό από έναν ρόλο που έχεις υποδυθεί στο παρελθόν έχεις «κλέψει» ασυνείδητα και το έχεις υιοθετήσει στην προσωπική σου ζωή;

Την τολμηρή συναισθηματική ευαλωτότητα της Φανής, από τον «Ήχο του Όπλου». Είναι ένας χαρακτήρας που δεν φοβάται να εκτεθεί, να αισθανθεί και να δείξει αυτό που της συμβαίνει, χωρίς προστατευτικά φίλτρα. Νομίζω ότι αυτό το στοιχείο με ακολούθησε και πέρα από τη σκηνή — όχι ως κάτι συνειδητό, αλλά σαν μια υπενθύμιση ότι η ευαλωτότητα  είναι δυνάμει δύναμη και όχι αδυναμία.

Στον αυτοσχεδιασμό, η αποτυχία είναι μέρος του παιχνιδιού. Πόση ελευθερία σου δίνει στην καθημερινότητά σου το να ξέρεις ότι «επιτρέπεται» να κάνεις λάθος;

Στη ζωή, όπως και στον αυτοσχεδιασμό, η αποτυχία είναι μέρος του παιχνιδιού. Κι αυτό, για μένα, δίνει μια ουσιαστική ελευθερία . Η φύση είναι παιγνιώδης από τη φύση της — και το λέω συνειδητά σαν λογοπαίγνιο. Υπάρχει μια συνεχής κίνηση, μια ροή όπου δεν υπάρχουν σωστά και λάθη, μόνο πράξεις και συνέπειες. Το να μη φοβάμαι την αποτυχία είναι σαν ένας μυς: όσο τον εξασκώ, τόσο ενδυναμώνεται. Και όσο δυναμώνει, τόσο λιγότερο με απασχολεί η τελειότητα και τόσο περισσότερο αποδέχομαι την αστοχία ως ένα μικρό τίμημα για ένα δυναμικό και ειλικρινές ταξίδι.  Όπως λέει και ο Μπέκετ: «Παίξε και χάσε κα πάψε πια να χάνεις»

Αν η υποκριτική σου είχε έναν συγκεκριμένο ρυθμό, θα ήταν η ένταση ενός πανηγυριού ή η απόλυτη ηρεμία μιας απόκρημνης παραλίας της Ικαρίας, του νησιού από το οποίο κατάγεσαι;

Μόνο αν έχω μέσα μου την ηρεμία και τη νηφαλιότητα μιας ερημικής παραλίας της Ικαρίας, μπορώ να αφεθώ πραγματικά στη μέθη και την ένταση ενός καριώτικου πανηγυριού. Για μένα, αυτά τα δύο δεν είναι αντίθετα — το ένα γεννά το άλλο. Η ηρεμία είναι που μου δίνει τη βάση για να φτάσω στην ένταση, χωρίς να με χάνω.

Ποιον άνθρωπο (εν ζωή ή από την ιστορία) θα ήθελες να δεις στην πρώτη σειρά μιας παράστασής σου, όχι για να σε κρίνει, αλλά για να νιώσεις ότι σε καταλαβαίνει, ακόμη και χωρίς να μιλήσει;

Κάθε θεατής είναι, δυνάμει, αυτός ο άνθρωπος. Ίσως αυτή να είναι και η ουσία του θεάτρου: η δυνατότητα μιας βαθιάς, σιωπηλής επικοινωνίας — μιας συνάντησης μέσω του θεάτρου, μιας συνεύρεσης σε έναν κοινό υπαρξιακό τόπο.

Υπάρχει κάποια φράση από ρόλο σου που την είπες και ένιωσες ότι «ξεσκέπασε» κάτι δικό σου;

Θα αναφερθώ σε δύο φράσεις, και οι δύο από το κεφάλαιο «Αγάπη»: «Μια ώρα στον κόσμο ν’ αγαπήσεις, κι έβαλες αιώνες στην καρδιά σου» και «Αφού όλος μας ο ουρανός είναι καμωμένος με την ίδια ζωή, αφού είναι η ίδια ύλη παντού, παντού θα είναι κι η ίδια ψυχή.»

Ποια είναι η πιο δημιουργική σου στιγμή; Εκείνη που διαβάζεις το κείμενο για πρώτη φορά μόνη σου ή εκείνη στην πρόβα με τους συνεργάτες σου; 

Θα δανειστώ από τη διατύπωση προηγούμενης ερώτησης. Πρώτα διαβάζω μόνη μου το κείμενο σαν να βρίσκομαι στην απόλυτη ηρεμία  μίας απόκρημνης παραλίας της Ικαρίας. Εκεί βρίσκω την εσωτερική μου νηφαλιότητα και αφήνομαι να γνωρίσω τον ρυθμό και τον κόσμο του κειμένου.  Στη συνέχεια, όταν συναντώ τους συνεργάτες μου στην πρόβα αφήνομαι στην δυναμική της συνάντησης όσο πιο γενναιόδωρα, δύναμαι. Εκεί γνωριζόμαστε, αναγνωριζόμαστε, εμπνεόμαστε, ανατροφοδοτούμαστε, προσαρμόζουμε, συνταιριάζουμε, αφηνόμαστε στη δυναμική της.

Aν αύριο απαγορεύονταν οι λέξεις στο θέατρο, ποια ιστορία θα μπορούσες να πεις μόνο με το βλέμμα και την κίνηση;

Τη δική μου. Με την έννοια ότι, ακόμη και χωρίς λόγια, αυτό που κουβαλά κάθε άνθρωπος — αυτό που αποπνέει — βρίσκει τρόπο να εκφραστεί. Τα λόγια είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, αλλά δεν είναι το μόνο. Θα τολμούσα μια αναλογία με τις αισθήσεις: όταν κλείνουμε τα μάτια, οξύνονται οι υπόλοιπες· όταν τα ανοίγουμε, η εμπειρία αλλάζει άρδην. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον λόγο. Όταν υπάρχει, πρωταγωνιστεί· όταν απουσιάζει, αναδύονται  οι υπόλοιποι τρόποι έκφρασης. Υπάρχουν, άλλωστε, μορφές θεάτρου που επιλέγουν ακριβώς αυτή την απουσία

Τι είναι αυτό που φοβάσαι περισσότερο να δοκιμάσεις καλλιτεχνικά και, ακριβώς γι’ αυτό, ξέρεις ότι πρέπει να είναι το επόμενό σου βήμα;

Πολύ καλή ερώτηση. Μέχρι κάποια στιγμή, ακολουθούσα τους φόβους μου, όπως το κουνούπι το φως, — για να μεγαλώσω τον ελεύθερο χώρο εντός μου, για να διευρύνω τους ορίζοντές μου. Όπως πολύ ωραία το έλεγε ο Ποταμίτης: «Ακολούθησε τους φόβους σου ως τα σώψυχά σου. Κι αν είναι χαμηλά, πήδα· αν είναι ψηλά, πέτα». Από μια στιγμή και μετά, όμως, τους φόβους μου τους αντιλαμβάνομαι ως καλέσματα, και δεν μου χρειάζεται να λέω «ναι» σε κάθε τέτοιο κάλεσμα. Συχνά μου αρκεί να το αναγνωρίζω και να το παρατηρώ. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν θα έλεγα ότι υπάρχει κάτι που να φοβάμαι πραγματικά να δοκιμάσω καλλιτεχνικά. Η τέχνη για μένα είναι κυρίως χώρος εξερεύνησης. Κάθε νέα πρόκληση που αναλαμβάνω είναι μια φυσική συνέχεια της αναζήτησης και της περιέργειας για κάθε τι ανθρώπινο.

Ευχαριστούμε θερμά την ηθοποιό Ηλέκτρα Τσακαλία για την τόσο όμορφη και εφ’ όλης της ύλης συζήτηση. Ραντεβού στο θέατρο Μεταξουργείο, κάθε Τετάρτη, στην παράσταση «Ψυχάρης Το Ταξίδι μου»

Κλείστε το εισιτήριο σας για την παράσταση «Ψυχάρης Το Ταξίδι μου»: ΕΔΩ

Πηγή: Allaboutarts.gr