«ΙΒΑΝΟΦ!»: Κριτική Παράστασης

✒️Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την επίσημη πρεμιέρα της παράσταση «ΙΒΑΝΟΦ!» στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, στην επετειακή σεζόν των 130 χρόνων του, παρουσιάζει τον «Ιβάνοφ» του Άντον Τσέχοφ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά. Ο καταξιωμένος σκηνοθέτης προσεγγίζει για τέταρτη φορά τον Τσέχοφ, υπογράφοντας μια σύγχρονη διασκευή της τραγικωμωδίας, με πρωταγωνιστή τον Αργύρη Ξάφη και ένα δυναμικό σύνολο ηθοποιών. Η παράσταση πλαισιώνεται από πρωτότυπη μουσική και τραγούδια του Blaine L. Reininger (Tuxedo Moon), ερμηνευμένα ζωντανά από τον ίδιο και τον θίασο.

Ο «Ιβάνοφ», πρώτο έργο του Τσέχοφ, σκιαγραφεί έναν άνθρωπο που έχει χάσει τη ζωτική του ορμή και αδυνατεί να αγαπήσει, να δράσει και να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Μέσα από μια οδυνηρή αλλά και ειρωνική ματιά, το έργο αποτυπώνει τα υπαρξιακά αδιέξοδα, τη σύγχυση και την απελπισία ενός κόσμου που γνωρίζει πως χρειάζεται αλλαγή, αλλά παραμένει παγιδευμένος στην αδράνεια, διατηρώντας μέχρι σήμερα τη συγκλονιστική του επικαιρότητα.

Όποιος μπλέξει με τον Νικολά, Voilà τι τον περιμένει!

«Ιβάνοφ»: Mια παράσταση για το αίσθημα της μοναξιάς ανάμεσα στους ανθρώπους και την κατάθλιψη!

Ο «Ιβάνοφ» του Τσέχωφ, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Χουβαρδά, είναι μια παράσταση υψηλής αισθητικής και βαθιάς υπαρξιακής αγωνίας. Ένα έργο για τη φθορά, τις αλλαγές με τον χρόνο, τα χρόνια που περνούν, την αποξένωση και την αδυναμία του ανθρώπου να αντέξει το βάρος της συνείδησής του. Ένα ταξίδι από το «πώς ξεκίνησε» στο «πώς κατέληξε» η ζωή ενός ανθρώπου που κάποτε πίστεψε, αγάπησε και ονειρεύτηκε.

Το σκηνικό παραπέμπει σε πίνακες του Edward Hopper και συγχρόνως στο ανατολικό μπλοκ του 1970. Ένας χώρος ψυχρός και ταυτόχρονα οικείος, φωτισμένος με τρόπο που αποκαλύπτει τη μοναξιά των σωμάτων. Όλοι μαζί, αλλά ο καθένας μόνος του. Ο Χουβαρδάς στήνει έναν κόσμο όπου τίποτα δεν μένει ακίνητο· δεν υπάρχει σπιθαμή της σκηνής όπου να μη συμβαίνει κάτι, σαν η ίδια η ζωή να κυλά παράλληλα σε πολλαπλά επίπεδα.

Ιδιαίτερη σκηνοθετική σύλληψη αποτελεί η παρουσία της Άννας, της άρρωστης γυναίκας του Ιβάνοφ, τοποθετημένης σε ένα δωμάτιο ψηλά, πίσω από ένα τζάμι. Είναι πάντα εκεί. Σαν φάντασμα, σαν μνήμη, σαν ενοχή. Τη βλέπουμε απομονωμένη, χλωμή αλλά γεμάτη εσωτερική ένταση, να κουβαλά τη δική της μοναξιά και την ασθένειά της, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί τον Ιβάνοφ σε κάθε του βήμα. Η παραμέληση της από τον Ιβάνοβ γίνεται με τον τρόπο αυτό πιο έντονη, καθώς ο ίδιος πηγαίνει να διασκεδάσει και την αφήνει μόνη και άρρωστη. Μια εικόνα βαθιά συγκινητική, που μετατρέπει τον χώρο σε ψυχικό τοπίο. Ακόμη και όταν εμφανίζεται στη σκηνή ή παρακολουθεί σαν πνεύμα όσα εξελίσσονται, δίνει μια γροθιά στο στομάχι, καθώς φαίνεται να επιβλέπει τη ζωή του Ιβάνοφ. Μία σκιά της ζωής που φεύγει. Μια σκιά της ζωής που έφυγε.

Οι ερμηνείες λειτουργούν συλλογικά, σαν σύνολο, χωρίς να επιδιώκουν εντυπωσιασμούς. Ο κάθε ρόλος έχει τον χώρο και τον λόγο του, ενταγμένος σε μια σκηνοθετική γραμμή που αναδεικνύει την αποσύνθεση των σχέσεων και τη σταδιακή φθορά των ανθρώπων. Ο Ιβάνοφ δεν παρουσιάζεται ως ήρωας, αλλά ως άνθρωπος κουρασμένος, παγιδευμένος στις επιλογές του, ανίκανος να αγαπήσει χωρίς να πληγώνει.

Μία παράσταση που ισορροπεί ανάμεσα στο πραγματικό και το παράλογο: η θλίψη, ο πόνος, οι τάσεις φυγής, η κατάντια, η αγάπη, ο θάνατος, η ευτυχία και η δυστυχία. Όλα αλλάζουν. Οι άνθρωποι, οι εποχές, η σκέψη, η αγάπη… Αλλά μπορεί και όχι.

Ο Αργύρης Ξάφης δεν υποδύεται απλώς έναν άνθρωπο, αλλά τη σκιά του. Έναν άνθρωπο που έζησε έντονα, βρέθηκε στην κορυφή και κατέληξε στο απόλυτο κενό. Με μια λιτή, καταθλιπτική ερμηνεία αποτυπώνει την εξάντληση μιας ψυχής που δεν μπορεί πια να απολαύσει τίποτα. Ο πόνος του είναι σιωπηλός, βαθύς και μόνιμος· τόσο μεγάλος, ώστε ο θάνατος μοιάζει όχι λύση, αλλά το μοναδικό τέλος που του απομένει. Η ηθική του πτώση είναι σταδιακή, αλλά ακριβής.

Ο Χάρης Φραγκούλης υποδύεται με αριστοτεχνικό τρόπο την Αβντότια Ναζάροβνα, μια γυναίκα–προξενήτρα, προσεγγίζοντας την με παρενδυσία με απόλυτο σεβασμό και μέτρο. Δημιουργεί μια καρικατούρα όχι για να σατιρίσει, αλλά για να αποκαλύψει τη μοναξιά και τη λύπη μιας γνώριμης μορφής. Θυμίζει τη γυναίκα της διπλανής πόρτας: αστεία, πληθωρική, ανθρώπινη. Μια φιγούρα γεμάτη νόημα και ουσία, που προκαλεί ταυτόχρονα χαμόγελο και συγκίνηση.

Η Αλεξάνδρα Καζάζου, αποδίδει με δεξιοτεχνικά τρόπο την Αννα, η γυναίκα του Ιβάνοφ. Χλωμή και άρρωστη. Είναι εκεί για να δείξει πως όλα μπορεί να αλλάξουν πολύ γρήγορα. Ένα πλάσμα ασθενικό και αέρινο, σχεδόν διάφανο. Αγάπησε, αλλά τώρα είναι κοντά στο τέλος. Λόγω του έρωτα της για τον Ιβάνοφ έχει εγκαταλείψει την οικογένεια της. και όμως ο Ιβάνοφ την αμελεί και πεθαίνει από φυματίωση. Ο θάνατος της δημιουργεί ενοχές στον Ιβάνοφ.

Η Πηνελόπη Τσιλίκα, υποδύεται την Σάσα, την κόρη του Λέμπεντεφ. Είναι ένα πλάσμα ονειρικό και ελεύθερο, καθώς τολμά να διεκδικήσει τον άνθρωπο που αγαπά. Έναν άνθρωπο, που θαύμαζε από τότε που ήταν παιδί. Παιχνιδιάρα και αθώα, δεν την ενδιαφέρουν οι επιπτώσεις, αρκεί να κατακτήσει τον άνθρωπο που αγαπά. η μήπως όχι;

Η Μαρία Σκουλά ξεχωρίζει για την ερμηνεία της. Είναι η μητέρα της Σάσας, η Ζιναΐντα Σάβισνα. Ακόμη και η προφορά της θυμίζει Ρωσίδα. Γεμίζει τη σκηνή με το ταλέντο της, την εμμονή της με το γλυκό φραγκοστάφυλο. Μία μορφή αλλόκοτη,

Οι Γιάννης Νταλιάνης, Νίκος Χατζόπουλος, Κατερίνα Λυπηρίδου, Θανάσης Δόβρης, Νικόλας Χανακούλας και Ευάγγελος Βογιατζής συνέβαλε ο καθένας με τον τρόπο του δημιουργώντας ένα πολύχρωμο όμιλο ανθρώπων, συναισθημάτων και χαρακτήρων. η παρουσία του καθενός προσθέτει στη γενική εικόνα της υπόθεσης, καθώς ο καθένας συμβάλει καθοριστικά για να φωτιστεί η ανθρώπινη κοινωνία με όλους αυτούς τους ετερόκλητους ανθρώπους.

Όλοι ισορροπούν ανάμεσα στο φαίνεσθαι και το είναι. Οι εμμονές, ο πόνος, η ζωή όλα βρίσκονται εκεί. Μια πανδαισία χρωμάτων ανθρώπων, χαρακτήρων και συναισθημάτων. Μία παράσταση σαν μία ανάσα. Μπορεί να είναι η τελευταία, μπορεί να είναι και ανακούφισης.

Ο Blaine Reininger των Tuxedo Moon ερμηνεύει ζωντανά τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης, ντύνοντάς τη με έναν ήχο εμπνευσμένο από την αμερικανική ύπαιθρο. Είναι μια ωραία, παράξενη μουσική, που δημιουργεί μια απροσδόκητη ζεστασιά και μας μεταφέρει σε έναν τόπο μαγικό, σχεδόν παραμυθένιο. «Μια φορά κι έναν καιρό, σε έναν τόπο μακρινό…»· εκεί μοιάζει να ξεκινούν όλα και εκεί να τελειώνουν. Ένα παραμύθι σκοτεινό, χωρίς λύτρωση, όπου η μουσική δεν παρηγορεί, αλλά συνοδεύει σιωπηλά το τέλος.

Στο τέλος, οι μορφές του τσίρκου και οι κλόουν εισβάλλουν στη σκηνή. Ένας γάμος αλλόκοτος, παραμορφωμένος, με ανθρώπους που μοιάζουν βγαλμένοι και πάλι από τους πίνακες του Hopper. Γέλιο και τραγικότητα μαζί. Ο Ιβάνοφ, μόνος ανάμεσα σε πολλούς, επιλέγει την αυτοκτονία. Όχι από δειλία, αλλά από την επίγνωση του κακού που μπορεί να προκαλέσει. Μόνος για να σώσει τους άλλους. Μόνος μέχρι το τέλος.

Ο «Ιβάνοφ» του Χουβαρδά δεν είναι απλώς μια θεατρική παράσταση. Είναι μια εμπειρία αυτογνωσίας. Ένα ερώτημα που μένει αναπάντητο: πώς αλλάζουν έτσι οι άνθρωποι; Πότε χάνεται το νόημα; Και τελικά, μπορούμε να αντέξουμε τη ζωή χωρίς να πληγώνουμε τους γύρω μας;

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Λεωνίδας Καρατζάς
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Μουσική: Blaine Reininger
Κίνηση: Μαρκέλλα Μανωλιάδη
Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Φωτογραφίες: Karol Jarek
Σχεδιασμός Video – Trailer: Παντελής Μάκκας
Στίχοι τραγουδιών: Γιάννης Χουβαρδάς – Blaine L. Reininger
Α’ Βοηθός σκηνοθέτη: Δέσποινα Λάρδη
Β’ Βοηθός σκηνοθέτη: Δανάη Παπακωνσταντίνου
Βοηθός σκηνογράφου: Αγγελική Πολίτη
Βοηθός ενδυματολόγου: Δήμητρα Σταυρίδου
Βοηθός σχεδιάστριας φωτισμών: Παυλίνα Παπαδάκη
Γραφιστικά: Αντώνης Γλυκός
Επικοινωνία παράστασης: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Διεύθυνση Επικοινωνίας Παράστασης & Social Media: Constantly Productions

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Αργύρης Ξάφης, Γιάννης Νταλιάνης, Μαρία Σκουλά, Νίκος Χατζόπουλος, Κατερίνα Λυπηρίδου, Αλεξάνδρα Καζάζου, Πηνελόπη Τσιλίκα, Χάρης Φραγκούλης, Θανάσης Δόβρης, Νικόλας Χανακούλας, Ευάγγελος Βογιατζής και ο Blaine Reininger των Tuxedo Moon ερμηνεύει ζωντανά τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης.

Συμπαραγωγή ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ & THEATRICAL ECOSYSTEMS
Συντονισμός Παραγωγής: InScene Productions