Κατερίνα Ευαγγελάτου: Η συγκίνηση και ο απολογισμός της εξαετούς θητείας στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου!

✒️ Γράφουν: Σωτήρης Σουλούκος & Ιωάννης Αρμυριώτης

Η ομάδα του AllAboutArts.gr έδωσε το παρών στον απολογισμό της εξαετούς θητείας της Κατερίνας Ευαγγελάτου ως Καλλιτεχνικής Διευθύντριας του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και σας μετάφέρει αναλυτικά όλα τα σημεία και τις σημαντικότερες στιγμές της εκδήλωσης αυτής.

Λίγες εβδομάδες πριν την ολοκλήρωση της θητείας της — ως η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε ποτέ την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου στα 70 χρόνια του θεσμού — η Κατερίνα Ευαγγελάτου, την Τρίτη 29 Ιουλίου 2025, ανέβηκε στη σκηνή της Αίθουσας Η, στην Πειραιώς 260, για να κλείσει τον κύκλο της με έναν συγκινητικό και λεπτομερή απολογισμό. Έξι χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, ήρθε η ώρα να παρουσιαστεί το συνολικό έργο αυτής της διαδρομής — μιας θητείας που ξεκίνησε με μεγάλες φιλοδοξίες, αλλά βρέθηκε από νωρίς αντιμέτωπη με τις πρωτόγνωρες προκλήσεις της πανδημίας, μετατρέποντας τη δημιουργική στρατηγική σε διαχείριση κρίσης για πάνω από ενάμιση χρόνο.

Παρά τις αντιξοότητες, ιδιαιτέρως κατά τα δύο πρώτα χρόνια της πρώτης θητείας μας, εξαιτίας της πανδημίας, χάρη στον μόχθο και τη φροντίδα όλης της ομάδας μας, παραδίδουμε σήμερα ένα ανανεωμένο, εύρωστο και πολύπλευρο φεστιβάλ. Ένα φεστιβάλ εξωστρεφές, χάρη στις μεγάλες μας διεθνείς συμπαραγωγές και τις παγκόσμιες πρεμιέρες μας σε συνεργασία με κορυφαίους καλλιτεχνικούς οργανισμούς. 

Από τον Σεπτέμβριο του 2019, η Κατερίνα Ευαγγελάτου έθεσε ως βασικό στόχο τη ριζική ανανέωση της φιλοσοφίας και του περιεχομένου του Φεστιβάλ, μέσα από πυλώνες που ανταποκρίνονταν σε συγκεκριμένους στόχους:

1. Εξωστρέφεια: Τόνωση του διεθνούς στίγματος του Φεστιβάλ
2. Παραγωγή και εξαγωγή ελληνικών παραστάσεων στο εξωτερικό: grape – Greek Agora of Performance
3. Αναζωογόνηση της κληρονομιάς του Aρχαίου Δράματος
4. Δημιουργία κύκλων: Έμφαση στη δραματουργική ταυτότητα του καλλιτεχνικού προγράμματος
5. Οpen Plan: Χρονική επέκταση των καλλιτεχνικών δράσεων
6. Πολυφωνία – Άνοιγμα σε νέα καλλιτεχνικά είδη
7. Διεύρυνση συνεργασιών με εγχώριους πολιτιστικούς φορείς
8. Ανάπτυξη του τομέα των εκδόσεων
9. Ανανέωση του προφίλ του Φεστιβάλ
10. Ενίσχυση χορηγικών συνεργασιών
11. Αναβάθμιση υποδομών του Οργανισμού

Η εξωστρέφεια και η τόνωση του διεθνούς στίγματος του φεστιβάλ ήταν προτεραιότητα του καλλιτεχνικού προγραμματισμού καθ’ όλη την εξαετία. Το φεστιβάλ είναι για εμάς ένας ιδανικός τόπος δημιουργίας, συνάντησης και ζυμώσεων με τις νέες τάσεις στον χώρο των παραστατικών τεχνών. Προτάξαμε, λοιπόν, την έμφαση στον διεθνή του χαρακτήρα.

Επιπλέον χάρη στην πλατφόρμα grape –Greek Agora of Performance–, η οποία δημιουργήθηκε το 2023, το Φεστιβάλ υποδέχτηκε περισσότερους από 180 επαγγελματίες του Θεάτρου και του Χορού (καλλιτεχνικούς διευθυντές, curators, δημοσιογράφους), στοχεύοντας στη προβολή της ελληνικής δημιουργίας στο εξωτερικό. Τα αποτελέσματα αυτής της πρωτοβουλίας είναι εντυπωσιακά: από τις 22 παραγωγές που παρουσιάστηκαν τα έτη ‘23-’24, οι 11 ταξίδεψαν σε περισσότερες από 40 πόλεις 19 χωρών του εξωτερικού και παρουσιάστηκαν σε κορυφαίους διεθνείς οργανισμούς από τις Βρυξέλλες μέχρι τη Νέα Υόρκη, από το Λονδίνο μέχρι την Ταιπέι, από το Μόντρεαλ μέχρι το Τορίνο. Το grape, που φέτος πραγματοποιήθηκε για τρίτη χρονιά, αποτελεί μια πρωτοβουλία που ήρθε να καλύψει ένα κενό δεκαετιών και να συστηματοποιήσει τον διάλογο των Ελλήνων καλλιτεχνών με τη διεθνή κοινότητα.

Ας δούμε τα νούμερα, συγκεντρωτικά τους αριθμούς. Για το 2023 και το 2024 παρουσιάστηκαν 22 παραστάσεις, 11 από τις οποίες ταξίδευσαν σε 43 πόλεις του εξωτερικού, 19 χωρών. Τα στοιχεία για το 2025, μόλις ολοκληρώθηκε η εβδομάδα που μας πέρασε, είναι πολύ φρέσκα ακόμα, αλλά πολύ ενθαρρυντικά. Για τις οχτώ παραστάσεις που παρουσιάστηκαν, σε πάνω από 70 διεθνείς καλεσμένους, μια πολύ μεγάλη ομάδα ανθρώπων ήρθε φέτος, τέσσερις έχουν ήδη λάβει αίτημα ενδιαφέροντος. Και τα συγκεντρωτικά, 29 παραστάσεις, 180 προσκεκλημένοι, 45 χώρες.

Έμφαση δόθηκε στην ανανέωση της προσέγγισης στο Αρχαίο Δράμα, με ένα μακροπρόθεσμο καλλιτεχνικό πλάνο βασισμένο τόσο σε νέες δραματουργίες , όσο και σε συνεργασίες με διεθνώς αναγνωρισμένους σκηνοθέτες, κορυφαίους θιάσους του εξωτερικού, αλλά και διακεκριμένους δημιουργούς από όλον τον κόσμο που συνεργάστηκαν με ελληνικό ensemble.

Το Φεστιβάλ φιλοξένησε πλήθος παραστάσεων που πυροδότησαν γόνιμο δημόσιο διάλογο για τον ρόλο και τη σύγχρονη ανάγνωση του Αρχαίου Δράματος και επιλογές του προγραμματισμού έγιναν σημείο αναφοράς για τη σύνδεση της κλασικής κληρονομιάς με τις σημερινές παραστατικές πρακτικές. Ο επιτυχημένος Κύκλος Contemporary Ancients, η ανάθεση και παρουσίαση νέων σύγχρονων έργων εμπνευσμένων από το Αρχαίο Δράμα αποτέλεσε βασικό στρατηγικό άξονα ανάδειξης της σύγχρονης ματιάς επάνω στα αρχαία κείμενα και τις διαχρονικές θεματικές τους.

Ιδιαίτερη έμφαση στη δραματουργική ταυτότητα του καλλιτεχνικού προγράμματος σε όλους τους χώρους του Φεστιβάλ, δόθηκε μέσα από τη δημιουργία θεματικών και ειδολογικών κύκλων, η οποία συνέβαλε στην αντιμετώπιση του Φεστιβάλ ως ενιαίου έργου, όχι μόνο αναδεικνύοντας ειδικές θεματικές, αλλά λειτουργώντας ως συνεκτική ύλη μέσα σε έναν όγκο πολλών και διαφορετικών δράσεων. Εκτός από τον Κύκλο Contemporary Ancients, οι Μονόλογοι, η Σκηνή των Βιβλίων, ο κύκλος Ελευθερία, η Μεταπολίτευση, οι Ρίζες, είναι μερικοί μόνο από αυτούς.

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της εξαετίας το Φεστιβάλ κατέγραψε συνεχή αύξηση στο σύνολο των θεατών, των εισιτηρίων αλλά και των εσόδων του. Συγκεκριμένα ως προς το σύνολο των θεατών που παρακολούθησαν τις παραστάσεις του Φεστιβάλ ανά έτος, από τις περίπου 200.000 του 2019, έφτασαν στους 250.000 το 2024 σημειώνοντας αύξηση 50%. (Για το 2025 τα στοιχεία δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί τα στοιχεία, καθώς το Φεστιβάλ είναι σε εξέλιξη, αλλά φαίνεται ότι η προσέλευση κυμαίνεται στα ίδια υψηλά επίπεδα).

Ένα φεστιβάλ διευρυμένο, με νέους προσανατολισμούς και ιδιαίτερη έμφαση στην προβολή νέων καλλιτεχνικών ρευμάτων, τα οποία προσέλκυσαν νέο κοινό. Με σταθερά αυξανόμενο αριθμό θεατών, φτάσαμε να ξεπεράσουμε τους 250.000 θεατές κατά έτος. Προς αυτήν την κατεύθυνση, εξάλλου, κινήθηκε η στρατηγική μας για τη ριζική ανανέωση του προφίλ του φεστιβάλ. Όχι μόνο μέσα από τον σχεδιασμό και τη δημιουργία νέας εταιρικής ταυτότητας, αλλά και μέσα από την ενίσχυση της οπτικής επικοινωνίας, σε συνεργασία με κορυφαία δημιουργικά γραφεία. […] Το εξαετές μας πλάνο αρθρώθηκε στο τρίπτυχο νέες δραματουργίες, διεθνείς σκηνοθέτες, έρευνα και κατάφερε να πυροδοτήσει ουσιαστικές συζητήσεις μέσα στην κοινωνία για την αντιμετώπιση του αρχαίου δράματος σήμερα, αλλά και να φέρει στα θέατρα μας ένα κοινό πολυπληθές, ποικίλο, όλων των ηλικιών και διαφορετικών καταβολών. […] Αποστολή μας ήταν η σύνδεση της κληρονομιάς του αρχαίου δράματος με τις σύγχρονες παραστατικές φόρμες και δραματουργικές αναζητήσεις και όχι η μουσειακή αναπαράσταση μιας εικασίας για το ποια ήταν κάποτε η μορφή αυτών των έργων και των παραστάσεων τους.

Ως προς το σύνολο των εισιτηρίων από τις 170.000 πωλήσεις το 2019, το Φεστιβάλ έφτασε στις 225.000 το 2024, καταγράφοντας αύξηση 32%. Τέλος ως προς το σύνολο των εισπράξεων, το οποίο αφορά σε έσοδα από πωλήσεις, καταγράφηκε θεαματική αύξηση της τάξης του 50%, αφού από τις 5.000.000 ευρώ το 2019, φτάσαμε στα 7.500.000 ευρώ το 2024.

Προτεραιότητα μας από την αρχή της θητείας μας υπήρξε η σύνδεση του αρχαίου δράματος με τις σύγχρονες καλλιτεχνικές γλώσσες και τις ανανεωτικές δραματουργικές πρακτικές.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέλκυση νέου κοινού αλλά και στη διεύρυνση των καλλιτεχνικών ρευμάτων και ειδών που παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια στο φεστιβάλ. Από το street dance, τη νέα μουσική με τη δημιουργία μάλιστα του Subset Festival, τον κινηματογράφο, τα εικαστικά, αλλά και τη μόδα, την κεραμική, το θέατρο στο ραδιόφωνο, που αναπτύχθηκαν μέσω της πλατφόρμας χειμερινών δράσεων open plan, το Φεστιβάλ αγκάλιασε ένα ευρύτατο φάσμα καλλιτεχνικών γλωσσών, αλλά και νέες ομάδες κοινού.

Εκτός όμως από το άνοιγμα σε νέα είδη, η προσέλκυση νέου κοινού επιτεύχθηκε τα τελευταία χρόνια μέσα από τον στρατηγικό επανασχεδιασμό της εταιρικής ταυτότητας του Φεστιβάλ, τη συνεργασία με διακεκριμένα δημιουργικά γραφεία επάνω στις ετήσιες οπτικές ταυτότητες και τις εφαρμογές τους, την ανανέωση του υλικού επικοινωνίας και των εκδόσεων, την ανάπτυξη της υπαίθριας προβολής και της ψηφιακής παρουσίας. Ειδική μνεία έγινε στις Εκδόσεις του Φεστιβάλ, που τα τελευταία χρόνια άνθισαν με δεκάδες βιβλία, εικαστικά λευκώματα, ετήσιους καταλόγους, αλλά και μία ολόκληρη θεατρική σειρά με νέα έργα και μεταφράσεις.

Παραδίδουμε ένα φεστιβάλ ολοζώντανο, ανοιχτό στην κοινωνία με παραστάσεις που έφεραν στην Ελλάδα για πρώτη φορά δεκάδες πρωτοποριακούς καλλιτέχνες και καλλιτεχνιδες και γέννησαν γεγονότα που άφησαν ξεχωριστό ίχνος. Ένα φεστιβάλ που αγκάλιασε ταυτόχρονα εδραιωμένους δημιουργούς νέες φωνές από το θέατρο, τη μουσική και το χορό αλλά και προτάσεις με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα. […] Πιστέψαμε σε ένα φεστιβάλ που τιμά του παρελθόν και γιορτάζει το μέλλον του. 

Η διοικητική θωράκιση και η θεσμική αναβάθμιση ήταν επίσης μέσα στα επιτεύγματα της Διοίκησης του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου τα τελευταία χρόνια. Το Φεστιβάλ απέκτησε νομική μορφή ΝΠΙΔ, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του, Οργανόγραμμα και Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας, ενώ παράλληλα δρομολογήθηκε η στελέχωση του οργανισμού με τακτικό προσωπικό μέσω ΑΣΕΠ. Ταυτόχρονα, διαρκής υπήρξε η μέριμνα για την εκ βάθρων ανανέωση των υποδομών, με τη διαμόρφωση νέων χώρων, την απόκτηση μόνιμου τεχνικού εξοπλισμού, τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό αλλά και την ψηφιακή οργάνωση του αρχείου μας.

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου υπογράμμισε επίσης την εντυπωσιακή αύξηση των εσόδων από χορηγίες και δωρεές, τονίζοντας τη σημασία στρατηγικών συμμαχιών για την ενίσχυση του σύγχρονου πολιτισμού: Από 150.000 ευρώ το 2019 σε 3.250.000 ευρώ το 2025. Ταυτόχρονα, σημείωσε ότι το Φεστιβάλ βρίσκεται εντός των εγκεκριμένων δημοσιονομικών στόχων για το 2025, ενώ καταγράφεται πλεόνασμα το οποίο αφήνει σημαντικό διαθέσιμο για την επόμενη ημέρα του οργανισμού.

Ιδιαίτερο όμως είναι το αποτύπωμα αυτής της εξαετίας και στον τομέα των υποδομών. Από τη μετεγκατάσταση των γραφείων του Οργανισμού έως τις λυόμενες κατασκευές στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, τα έργα τεχνικής αναβάθμισης των χώρων στην Πειραιώς 260, αλλά και στην Επίδαυρο, με αποκορύφωμα το έργο του Pavilion, ενός πολυχώρου πολλαπλών χρήσεων για την κάλυψη αναγκών του Φεστιβάλ, η θητεία αυτή έδωσε έμφαση και σε αυτόν τον πυλώνα, αφήνοντας παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές καλλιτεχνών και θεατών.

Το 2025, επετειακή χρονιά για τον θεσμό, το Φεστιβάλ γιόρτασε τα 70 χρόνια του με μια σειρά εμβληματικών δράσεων:

– Τέσσερις μεγάλες παραγωγές στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου
– Μια ταινία βασισμένη στη “Ηλέκτρα” του Σοφοκλή, σκηνοθετημένη από επτά δημιουργούς
– Μια εικαστική έκδοση – ένας επετειακός τόμος, με σπάνιο αρχειακό υλικό από την ιστορία του Φεστιβάλ (υπό έκδοση)
– Ένα ντοκιμαντέρ για τα 70 χρόνια του Φεστιβάλ
– Την ανακοίνωση υλοποίησης του νέου Pavilion στην Επίδαυρο.

Διαβάστε το σημείωμα της Καλλιτεχνικής Διευθύντριας Κατερίνας Ευαγγελάτου εδώ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κάθε νέα καλλιτεχνική διεύθυνση σμιλεύει τη δική της αποστολή. Με γνώση της ιστορικής συνέχειας του φεστιβάλ επιχειρεί να καταθέσει τη δική της πρόταση και να αφήσει μια παρακαταθήκη για την επόμενη φάση του οργανισμού. Κατά τη δική μας εξαετία επιδιώξαμε να δημιουργήσουμε ένα πρόγραμμα πολυφωνικό, σύγχρονο και τολμηρό με καλλιτέχνες, καλλιτέχνες από όλα τα μέρη του κόσμου και από την Ελλάδα, καλλιτέχνες που κατά τη γνώμη μας είχαν να κομίσουν μία πρόταση ενδιαφέρουσα που να συνομιλεί δημιουργικά με τις κατευθύνσεις του γενικότερου σχεδιασμού μας.Έγιναν όλα σωστά? Και βέβαια όχι. Τα λάθη και οι παραλήψεις μας δεν είναι όμως από πρόθεση, δεν ήταν από πρόθεση να αδικήσουμε κανέναν. Στον τόμο αυτόν, μπορείτε να βρείτε συνολικά το σκεπτικό μας αλλά και τις πρωτοβουλίες που αναλάβαμε για νέες δράσεις, πλατφόρμες, συνεργασίες και τρόπους λειτουργίας και οργάνωσης που ευελπιστούμε ότι θα αποτελέσουν γόνιμο έδαφος για μία ακόμα μεγαλύτερη εξέλιξη και ανάπτυξη του φεστιβάλ.

Στο σημείο αυτό δίνω από καρδιά στις ευχές μου στον Μιχαήλ Μαρμαρινό για μία ουσιαστική θητεία. Μιχαήλ, έχεις την καλύτερη ομάδα και θα είναι δώρο να συνεργαστείς με όλους τους ανθρώπους του φεστιβάλ.

Και τώρα, υψώνω το ποτήρι μου στο μέλλον και σε όλα τα ωραία που έρχονται. Σας ευχαριστώ πολύ.