«Ο Αλέκος βγήκε απ’ τον παράδεισο»: Κριτική Παράστασης
✒️ Γράφει: Dr. Σωτήρης Σουλούκος
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ο Αλέκος βγήκε απ’ τον παράδεισο» στο Αίθριο του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Θα γράψω ένα χρονογράφημα. Άκου εκεί χρονογράφημα. Διήγημα καλύτερα! Είπα διήγημα; Μυθιστόρημα. Μυθιστόρημα όχι, όχι! Έπος! Κανονικό! Μέσα σε δύο μέρες θα το έχω έτοιμο. Τίτλος του; Να σκεφτώ! «Η ζωή που δεν έχω ζήσει ακόμη!» – Αλέκος (Αλέξανδρος Μπουρδούμης)
«Ο Αλέκος βγήκε από τον Παράδεισο»: Ένα μουσικοθεατρικό ταξίδι στη ζωή ενός μεγάλου δημιουργού
Υπάρχουν παραστάσεις που σε κάνουν να γελάς, άλλες που σε συγκινούν και κάποιες που καταφέρνουν κάτι πιο δύσκολο: να σε ταξιδέψουν σε μια άλλη εποχή και, φεύγοντας, να νιώθεις ότι γνώρισες λίγο καλύτερα έναν άνθρωπο που πίστευες πως ήδη ήξερες. Αυτό ακριβώς πέτυχε για μένα η παράσταση ο «Αλέκος βγήκε από τον Παράδεισο». Δεν είναι μια απλή βιογραφία του Αλέκου Σακελλάριου· είναι μια μουσική και θεατρική αναδρομή στη ζωή ενός δημιουργού που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στο θέατρο και τον κινηματογραφο.
Η παράσταση ξεκινά πριν ακόμη ειπωθεί η πρώτη ατάκα. Οι μουσικοί εισέρχονται από τη μέση της πλατείας με τον Δημήτρη Κικλή να τραγουδά και ανεβαίνουν στη σκηνή, ενώ ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης κάνει τον γύρο του θεάτρου με ένα ποδήλατο. Ήταν μια αναπάντεχη, παιχνιδιάρικη εικόνα που έσπασε αμέσως την απόσταση ανάμεσα στη σκηνή και τους θεατές. Ομολογώ πως εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα ότι μάλλον όλοι τον ζηλέψαμε λίγο. Εικόνες στο πίσω μέρος της σκηνής με προτζέκτορα.
Εδώ δεν έχουμε να φάμε εμείς, αγάπη μου, θα ταΐζουμε και τα πουλιά; Τι δεν καταλαβαίνεις; Φτώχεια είναι η λέξη. Μαύρη καταραμένη φτώχεια… – Ελένη Ζάππα (Ματίνα Νικολάου)
Η αφήγηση ξεκινά με τον ίδιο τον Σακελλάριο να θυμάται τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα και τη δουλειά του σε μια εφημερίδα. Από εκεί ξετυλίγεται σταδιακά το νήμα της ζωής του. Όταν εμφανίζεται η μητέρα του, η ιστορία γυρίζει ακόμη πιο πίσω. Μέσα από τις δικές της αναμνήσεις γνωρίζουμε την οικογένεια Ζάππα και τη συγγένειά της με τον μεγάλο εθνικό ευεργέτη Ευάγγελο Ζάππα. Η αναφορά αυτή δεν γίνεται για να εντυπωσιάσει, αλλά για να δείξει ότι ακόμη και μια τόσο ιστορική οικογένεια γνώρισε δυσκολίες και ανατροπές. Η παράσταση υπενθυμίζει ότι η πορεία κάθε ανθρώπου καθορίζεται τελικά από τις δικές του επιλογές και όχι μόνο από το όνομα που κουβαλά.
Στη συνέχεια ακολουθούμε τον νεαρό Αλέκο στα εφηβικά του ερωτικά σκιρτήματα, στις επαγγελματικές του αναζητήσεις και στις συνεργασίες που έμελλε να γράψουν ιστορία. Η αφήγηση κυλά με φυσικότητα και χωρίς περιττές εξάρσεις. Δεν προσπαθεί να αγιοποιήσει τον Σακελλάριο ούτε να δώσει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, παρουσιάζει έναν άνθρωπο δημιουργικό, εργατικό και βαθιά ερωτευμένο με την τέχνη του.
Ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης υπηρετεί τον ρόλο του με αξιοθαύμαστη αλήθεια. Δεν επιχειρεί να μιμηθεί τον Αλέκος Σακελλάριο ούτε να αναπαράγει τις κινήσεις ή τη φωνή του. Χτίζει έναν ολοκληρωμένο χαρακτήρα μέσα από το βλέμμα, τις παύσεις και τον λόγο του. Παράλληλα, τραγουδά με άνεση και εκφραστικότητα, εντάσσοντας τα μουσικά μέρη οργανικά στην ερμηνεία του. Άλλοτε είναι γεμάτος χιούμορ, άλλοτε βαθιά συγκινητικός και άλλοτε αυστηρός, χωρίς ποτέ να χάνει την αμεσότητα και την αλήθεια του.
Γυρνάω σπίτι. Δεν βιάζομαι. Είμαι μόνος αλλά ευτυχισμένος. Και σκέφτομαι πάλι όσα έζησα πριν, στιγμή τη στιγμή και σιγομουρμουρίζω το νούμερο «μια μέρα θα σε χάσω» – Αλέκος (Αλέξανδρος Μπουρδούμης)
Η μεγάλη έκπληξη της βραδιάς είναι η Ματίνα Νικολάου. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αλλάζει ηλικία, χαρακτήρα και προσωπικότητα. Γίνεται μητέρα, γιαγιά, νεαρή κοπέλα, Σμαρούλα Γιούλη, Σπεράντζα Βρανά, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Γεωργία Βασιλειάδου. Δεν είναι μόνο τα κοστούμια ή οι περούκες που δημιουργούν αυτές τις μεταμορφώσεις. Είναι ο τρόπος που αλλάζει η φωνή της, η στάση του σώματός της και το βλέμμα της. Το ίδιο εντυπωσιακή είναι και η φωνητική της παρουσία. Οι ερμηνείες των τραγουδιών δεν λειτουργούν ως μουσικά διαλείμματα· αποτελούν συνέχεια της υποκριτικής της. Τραγουδά με δύναμη, ευαισθησία και θεατρικότητα, χωρίς να χάνει στιγμή τον χαρακτήρα που υποδύεται.
Οι δυο τους δεν περιορίζονται στην υποκριτική. Παίζουν, τραγουδούν και χορεύουν με την ίδια αφοσίωση, αποδεικνύοντας πως το μουσικό θέατρο απαιτεί καλλιτέχνες με πολύπλευρες δεξιότητες. Και οι δύο ανταποκρίνονται σε αυτή την πρόκληση με εντυπωσιακή φυσικότητα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσία του Δημήτρη Κίκλη. Ως μαέστρος, μουσικός, τραγουδιστής και ηθοποιός λειτουργεί σαν ο συνδετικός κρίκος της παράστασης. Μαζί με τους Γρηγόρη Λάζογλου, Θοδωρή Χριστοδούλου, Γιώργο Καρακώστα και Αποστόλη Παρασκευαΐδη δημιουργούν μια εξαιρετική ορχήστρα που δεν συνοδεύει απλώς τη δράση, αλλά συμμετέχει ενεργά σε αυτήν.
Όταν ήμασταν παιδιά και κάναμε μακροβούτια στην θάλασσα, για να αποδείξουμε στους άλλους ότι φτάναμε ως κάτω στον βυθό, πιάναμε με τα χέρια μας ότι βρίσκαμε. Άμμο, φύκια, βότσαλα. Και μετά ανεβαίναμε πάνω και καμαρώναμε για τα τρόπαια μας. Τώρα πια δεν κάνω μακροβούτια στην θάλασσα. Κάνω μακροβούτια στον χρόνο. Κλείνω τα μάτια και κοιτάζω στο παρελθόν, στο μέλλον. Και ύστερα ανεβαίνω στο χθες, στο σήμερα, στο αύριο. Και κρατώ στα χέρια μου τις αποδείξεις από το πόσο βαθιά βούτηξα στον χρόνο. Και έτσι ανεβαίνουν στην επιφάνεια ολοζώντανες οι αναμνήσεις από τη ζωή μου. Από την ζωή που δεν έζησα. Από τη ζωή που θα ζήσω… – Αλέκος (Αλέξανδρος Μπουρδούμης)
Η μουσική αποτελεί την καρδιά της παράστασης. Οι στίχοι του Σακελλάριου, που έντυσαν μερικά από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του ελληνικού κινηματογράφου, δεν ακούγονται σαν αναμνήσεις ενός παρελθόντος. Γίνονται ζωντανό κομμάτι της παράστασης, μεταφέροντας στη σκηνή τη συγκίνηση και τη μαγεία μιας ολόκληρης εποχής. Σε αρκετές στιγμές η παράσταση μοιάζει με συναυλία, ενώ αμέσως μετά επιστρέφει αβίαστα στον θεατρικό της χαρακτήρα. Αυτή η εναλλαγή γίνεται με τόσο φυσικό τρόπο, ώστε δεν νιώθεις ποτέ ότι διακόπτεται η ροή της ιστορίας. Αντίθετα, η μουσική λειτουργεί σαν ακόμη ένας αφηγητής.
Η σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαλισσόβα αξιοποιεί κάθε γωνιά του θεάτρου. Οι μεταμορφώσεις της Ματίνας Νικολάου, ο αεικίνητος Αλέξανδρος Μπουρδούμης και η παρουσία της ορχήστρας κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον. Το σκηνικό του Βαλεντίνο Βαλάση είναι λιτό αλλά απόλυτα λειτουργικό: το γραφείο του Σακελλάριου από τη μία πλευρά, ένας καναπές και ο καλόγερος με κάποια ενδύματα από την άλλη και, στο κέντρο, η ορχήστρα που μοιάζει να ενώνει τις δύο πλευρές της αφήγησης. Τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη υπηρετούν ιδανικά τις συνεχείς αλλαγές των χαρακτήρων, ενώ οι φωτισμοί δημιουργούν ατμόσφαιρα χωρίς να επιδιώκουν εύκολους εντυπωσιασμούς.
Εκτίμησα ιδιαίτερα ότι η παράσταση δεν καταφεύγει σε κουτσομπολιά ή άγνωστες ιστορίες μόνο και μόνο για να προκαλέσει εντύπωση. Αντιμετωπίζει όλους τους ανθρώπους που πέρασαν από τη ζωή του Σακελλάριου με χιούμορ, σεβασμό και αξιοπρέπεια. Παράλληλα, μας θυμίζει πόσο σημαντική υπήρξε η συμβολή τους στη διαμόρφωση του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου.
Φεύγοντας από το θέατρο, ένιωθα γεμάτος μουσικές, εικόνες και συναισθήματα. Είχα την αίσθηση ότι για περισσότερες από δύο ώρες είχα αφήσει έξω την καθημερινότητα. Ξέχασα το κινητό μου, τον χρόνο και τις έγνοιες μου. Αυτό, για μένα, είναι ίσως το μεγαλύτερο παράσημο που μπορεί να κερδίσει μια παράσταση.
Και όσο απομακρυνόμουν από το θέατρο, μια σκέψη επέμενε να με συνοδεύει. Είμαι βέβαιος πως ο Αλέκος Σακελλάριος βγαίνει κάθε βράδυ για λίγο από τον παράδεισο, παρακολουθεί διακριτικά αυτή την παράσταση και χαμογελά. Όχι γιατί μιλά για τη ζωή του, αλλά γιατί αποδεικνύει πως το έργο του εξακολουθεί να συγκινεί, να ενώνει και να εμπνέει ανθρώπους διαφορετικών γενεών.
Ο κόσμος ο δικός μου δεν έχει μοναξιά. Είναι ένας κόσμος που όλα είναι όμορφα. Ένας κόσμος που ένα ταπεινό κανάτι μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή. Που πειρατές ακόμα βγαίνουν στους δρόμους. Τα κορίτσια μπορούν να υπηρετούν στο Ναυτικό. Ένας κόσμος γεμάτο φίλους. Φίλους πολύτιμους […] Άνθρωποι σαν και εσάς που συναντάς καθημερινά στους δρόμους. Μια σκανταλιάρα μαθήτρια που ερωτεύεται τον καθηγητή της… – Αλέκος (Αλέξανδρος Μπουρδούμης)
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική είναι μια προσωπική ανάγνωση της παράστασης, που φιλοδοξεί να αναδείξει τόσο τις αρετές όσο και τις αδυναμίες της και να δώσει στον αναγνώστη τα απαραίτητα εφόδια ώστε να αποφασίσει αν αξίζει να τη βιώσει ο ίδιος.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία – Κείμενο: Δημήτρης Μαλισσόβας
Σκηνογράφος: Βαλεντίνο Βαλάσης
Ενορχήστρωση – Δ/νση Ορχήστρας: Δημήτρης Κίκλης
Ενδυματολόγος: Νίκος Χαρλαύτης
Φωτισμοί: Δημήτρης Μαλισσόβας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Λυδία Σγουράκη
Creative Agency: GridFox
Τεχνικός ήχου και φωτισμού: Λουλούδης Χρήστος
Διεύθυνση παραγωγής: Τριπόδης Χρήστος
Πρωταγωνιστούν: Αλέξανδρος Μπουρδούμης & Ματίνα Νικολάου
Ορχήστρα: Δημήτρης Κίκλης (Πιάνο)
Γρηγόρης Λάζογλου ( μπουζούκι – κιθάρα )
Θοδωρής Χριστοδούλου ( Τύμπανα )
Γιώργος Καρακώστας ( Ακορντεόν )
Αποστόλης Παρασκευαίδης ( κοντραμπάσο )
