«Ο Ταρτούφος»: Κριτική Παράστασης

✒️Γράφουν: Σωτήρης Σουλούκος & Ιωάννης Αρμυριώτης
Φωτογραφίες ©: Ιωάννης Αρμυριώτης

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ο Ταρτούφος» του Μολιέρου στο Θέατρο Αλκυονίς και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Δείτε επίσης: «Ο Ταρτούφος»: Η επίσημη πρεμιέρα της παράστασης. Πλήθος Επωνύμων!

Τέσσερις αιώνες μετά τη γέννηση του Μολιέρου, ο αμείλικτος καθρέφτης που ύψωσε απέναντι στην ανθρώπινη υποκρισία, τις κοινωνικές συμβάσεις και τα πάθη, παραμένει εξίσου αιχμηρός και επίκαιρος. Οι αποκαλούμενες «σκοτεινές» του κωμωδίες συνδυάζουν το σατιρικό στοιχείο με βαθιά υπαρξιακά ερωτήματα. Ο Ταρτούφος ζωντανεύει στη σκηνή του θεάτρου Αλκυονίς, υπό τησκηνοθετική ματιά της Έλενας Μαυρίδου. Μια παράσταση που επιχειρεί να φωτίσει εκ νέου τη διαχρονική σάτιρα του Γάλλου δραματουργού για την υποκρισία, τη θρησκοληψία και τις ανθρώπινες αδυναμίες.

Υπόθεση: Ένας αινιγματικός επισκέπτης εισβάλλει απροσδόκητα στην καθημερινότητα μιας ευυπόληπτης οικογένειας και τη φέρνει αντιμέτωπη με τις πιο σκοτεινές πτυχές της. Ο Ταρτούφος, με μοναδικά όπλα τον λόγο και τη φαινομενική αρετή, καταφέρνει να υπονομεύσει τη λογική, να μεταστρέψει τη θρησκευτική πίστη σε προσωπικό του όφελος και να διαστρεβλώσει θεμελιώδεις ανθρώπινες αξίες, όπως η φιλία, ο έρωτας και η τιμή. Παρά τη μάσκα του ευσεβούς, αποκαλύπτεται ως ένας δεξιοτέχνης της εξαπάτησης… Ένα έργο-καθρέφτης της κοινωνίας, που μέσα από την κωμική του φόρμα, αποκαλύπτει με οξύτητα και διεισδυτικότητα τα αιώνια ανθρώπινα πάθη.

Ποτέ δεν σκέφτηκα πόσο φαρμάκι μπορεί να στάξει η βρύση της ευσέβειας! – Οργκόν (Μάξιμος Μουμούρης)

«Ο Ταρτούφος» Όταν το κλασικό γίνεται εκρηκτικά σύγχρονο!

Η παράσταση «Ο Ταρτούφος» καταφέρνει κάτι πραγματικά σπάνιο και αξιοθαύμαστο: να ανανεώσει ένα από τα πιο γνωστά κλασικά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, δίνοντάς του μια σύγχρονη, φρέσκια και απολύτως ζωντανή διάσταση. Πρόκειται για μια κωμωδία που, χωρίς να προδίδει τον πυρήνα του έργου, ενσωματώνει έντονα καρτουνίστικα στοιχεία, ρυθμό και στοχευμένη υπερβολή, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα εκρηκτικό και απολαυστικό. Οι στιγμές υπερβολής δεν κουράζουν· αντίθετα, λειτουργούν υποστηρικτικά, ενισχύοντας τη σάτιρα και την κωμική δύναμη του έργου.

Ο έρωτας είναι γενναίος! – Ντορίν (Βασιλική Τρουφάκου)

Ολόκληρος ο θίασος μοιάζει σαν να έχει ξεπηδήσει από πίνακες ζωγραφικής περασμένων αιώνων. Η σκηνή μετατρέπεται σε έναν ζωντανό καμβά, όπου κάθε φιγούρα διαθέτει ξεχωριστή εικαστική ταυτότητα. Τα κοστούμια είναι πραγματικά εντυπωσιακά και παραπέμπουν ξεκάθαρα σε μια εποχή έντονης πολυτέλειας και κοινωνικής επίδειξης. Βαθιά ντεκολτέ, στενοί κορσέδες και εντυπωσιακά φουσκώματα –καλάθια (panniers) και κρινολίνα– ανοίγουν προς τα έξω, δημιουργώντας υπερμεγέθεις σιλουέτες. Τα ιδιαίτερα, σχεδόν αλλόκοτα χτενίσματα τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών, καθώς και τα παράξενα υφάσματα και σχέδια ακόμη και στα ανδρικά ενδύματα, ενισχύουν το στοιχείο της θεατρικής υπερβολής και της καρικατούρας.

Πως μπόρεσε να προσβάλει την αγιότητα σου; – Οργκόν (Μάξιμος Μουμούρης)

Στον ρόλο του Ταρτούφου, ο Γιάννης Τσορτέκης αποδεικνύεται ιδανικός απατεώνας. Το βλέμμα του γυαλίζει επικίνδυνα, η άγρια φωνή του και το υποχθόνιο γέλιο του προκαλούν ταυτόχρονα φόβο και γέλιο. Η αντίθεση ανάμεσα στη φυσική του γλυκύτητα ως άνθρωπος και στον σκοτεινό, σχεδόν αγριάνθρωπο χαρακτήρα που υποδύεται αναδεικνύει το υποκριτικό του εύρος και το ταλέντο του.

Τον έχω εκπαιδεύσει και στέκεται σούζα! Ο άντρας σας, βλέπει μόνο ό,τι θέλω εγώ να δει… – Ταρτούφος (Γιάννης Τσορτέκης)

Η Ιωάννα Παππά αποδεικνύει με την ερμηνεία της πως είναι μια ηθοποιός-χαμαιλέοντας. Αποδίδει με ευκολία τον ρόλο της Ελμίρας με συνεχείς εναλλαγές χαρακτήρα, συμπεριφοράς και συναισθημάτων, ακόμη και πάνω στη σκηνή, μπροστά στα μάτια του θεατή. Αεικίνητη, εκφραστική και απολαυστική, καταφέρνει να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον σε κάθε της εμφάνιση.

Ξέρω πως η ψυχή σας απεχθάνεται τις γήινες τροφές και μόνο με παράδεισο χορταίνει… – Ελμίρα (Ιωάννα Παππά)

Ο Μάξιμος Μουμούρης στον ρόλο του Οργκόν προκαλεί γέλιο ήδη από την πρώτη του εμφάνιση, με την περούκα και τη μορφή μου να θυμίζουν αυθεντικούς τύπους της εποχής κατά την οποία διαδραματίζεται το έργο. Ενσαρκώνει πειστικά τον πλούσιο αστό που έχει μαγευτεί –σχεδόν ερωτευτεί– από τον Ταρτούφο, παραδομένος ολοκληρωτικά στη γοητεία και την υποκρισία του.

Βιάζεσαι κουνιάδε! Αγνοείς τον άνθρωπο! Αν γνώριζες τον άνθρωπο θα μαγευόσουν και εσύ. Θα σε κυρίευε μια βαθιά γοητεία! Είναι Ο άνθρωπος! – Οργκόν

Η Βασιλική Τρουφάκου ως υπηρέτρια είναι ασταμάτητη. Κινείται αδιάκοπα, χορεύει, παίζει, υποδύεται έναν ρόλο σκανταλιάρικο και πανταχού παρόντα, μια υπηρέτρια που γνωρίζει τα πάντα και δεν την περιορίζει τίποτα.

Τον περνάτε για κανέναν άγιο; Ένας ψεύτης είναι και μουλωχτός! Κάτι ξέρω και σας το λέω! – Ντορίν

Η Χριστίνα Τσάφου είναι πληθωρική, αυστηρή και απολαυστικά αστεία. Υποδύεται με άνεση την κλασική «μητέρα – πεθερά» που πιστεύει ότι γνωρίζει τα πάντα, αποδίδοντας με ακρίβεια έναν χαρακτήρα απαιτητικό και πολυεπίπεδο.

Ο Ταρτούφος, άγιος άνθρωπος! Και δεν ανέχομαι να τον πιάνει στο στόμα του ένα χαμένο κορμί σαν εσένα! […] Ο Θεός έστειλε τον Ταρτούφο για να βάλει στον ίσιο δρόμο το παραστρατημένο σας μυαλό! – Μητέρα του Οργκόν (Χριστίνα Τσάφου)

Ο Ρένος Ρώτας στον ρόλο του Δάμις παίζει με παιδική αθωότητα, πέφτει, κάνει τούμπες και παραμένει αφοσιωμένος στον χαρακτήρα του, προσφέροντας στιγμές γνήσιου γέλιου.

Με τρώει το χέρι μου να του μετρήσω τα παΐδια πατέρα; Πες! – Δάμις (Ρένος Ρώτας)

Η Ιζαμπέλλα Φούλοπ, στον ρόλο της Μαριάννας, κόρης του αυταρχικού και πλήρως γοητευμένου από τον Ταρτούφο Οργκόν, ισορροπεί με άνεση ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση, αποκαλύπτοντας τις ευαίσθητες πτυχές του χαρακτήρα της όταν το απαιτεί η δράση.

Έχω πατέρα τύραννο τι θες να κάνω; – Μαριάννα (Ιζαμπέλλα Φούλοπ)

Οι υπόλοιποι ρόλοι –Βαγγέλης Αλεξανδρής, Σόλων Τσούνης, Στέργιος Κοντακιώτης και Στάθης Γεωργαντζής– συμπληρώνουν αρμονικά το σύνολο, δημιουργώντας έναν δεμένο και ισορροπημένο θίασο.

Η σκηνοθεσία της Έλενα Μαυρίδου είναι ονειρική. Η παράσταση μοιάζει σαν ένα θεατρικό όνειρο, όπου ακόμη και ο Ταρτούφος θυμίζει έναν υποχθόνιο θεό. Ντυμένος με μαύρα και άσπρα, δημιουργεί μια έντονη παραφωνία μέσα στα πολύχρωμα κοστούμια των άλλων χαρακτήρων, τονίζοντας τη διαφορετικότητά του. Πρόκειται για μια σκηνοθεσία που, χωρίς υπερβολή, θα μπορούσε να θαυμάσει ακόμη και ο ίδιος ο Μολιέρος.

Παραδέχομαι λοιπόν πως λέτε αλήθεια. Είστε εντελώς για κλάματα! – Ντορίν

Τα σκηνικά και τα κοστούμια του Πάρι Μέξη είναι εξαιρετικά προσεγμένα και πλήρως εναρμονισμένα με τις επιταγές της μόδας της εποχής. Κάθε χαρακτήρας φορά ρούχα που ταιριάζουν απόλυτα τόσο στον ρόλο όσο και στην ιδιοσυγκρασία του, με έντονα χρώματα που ζωντανεύουν τη σκηνή.

Η μουσική του Γιώργου Μαυρίδη συνοδεύει ιδανικά τη δράση, ενισχύοντας το κλίμα και μεταφέροντας τον θεατή στην εποχή του έργου, ενώ οι φωτισμοί του Περικλή Μαθιέλη ολοκληρώνουν την αισθητική εμπειρία, δίνοντας βάθος και ένταση σε κάθε σκηνή.

Μην με πιέζεις. Ξέσφιξε λιγάκι τα λουριά της πατρικής σου εξουσίας […] Μην με οδηγήσεις στην δυστυχία. Αν θέλεις να μου κόψεις τα φτερά για να μου στερήσεις την ελπίδα της αγάπης, κάνε το! Μην με αναγκάσεις όμως να γευτώ την φρίκη. Μην με αναγκάζεις να δεχτώ για σύζυγο εκείνον που περισσότερο μισώ. Γονατιστή σε παρακαλώ. Μην εξαντλείς το πατρικό δικαίωμα για να με καταστρέψεις… – Μαριάννα

Συνολικά, πρόκειται για μια παράσταση υψηλής αισθητικής, με ξεκάθαρη καλλιτεχνική ταυτότητα, που αποδεικνύει πως τα κλασικά έργα μπορούν όχι μόνο να επιβιώσουν στον χρόνο, αλλά και να αναγεννηθούν εντυπωσιακά. 

Ο έρωτας είναι σαν ένα άγγιγμα χωρίς κανόνες. Εδώ μέσα ο έρωτας φοβάται να αναπνεύσει, γιατί κάθε φιλί μυρίζει έλεγχο. Κάθε βλέμμα περνάει από έλεγχο, για αυτό ο έρωτας γίνεται φάρσα. Ένα παιχνίδι που παίζεται στα γρήγορα πριν μπει ο αφέντης στο δωμάτιο. Ο έρωτας εδώ δεν έχει εχθρό τον Θεό, έχει εχθρό τον φόβο. Και όσο ο Οργκόν προσκυνάει τον Ταρτούφο, ο έρωτας θα ψάχνει καταφύγιο στις σκιές. Μα είναι όμορφος! Έτσι δεν είναι; Είναι όμορφος, γιατί είναι το μόνο πράγμα που δεν χωράει σε αυτό το έργο. Ο έρωτας δεν έχει ανάγκη από μάρτυρες και στέμματα. Σκάβει βαθιά εκεί που δεν κοιτάει κανείς. Τρυπώνει μέσα στις ψυχές αθόρυβα και γράφει την σιωπή τους από την αρχή. Δεν έχει όρκο, μήτε βροντερές υποσχέσεις. Μονάχα ένα βλέμμα που αρκεί. Και εκεί στην ράχη μιας απλής στιγμής γεννιέται ο κόσμος άηχα, νικημένος σαν δυο κορμιά ενωμένα σε ένα. Ο έρως αυτός, ένα φιλί που ζητάει, ένα χάδι που ταράζει, μια ανάσα με ένα “αχ”… Αυτό είναι θρησκεία…

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

Στον ρόλο του Ταρτούφου ο Γιάννης Τσορτέκης.

Πρωταγωνιστούν οι Ιωάννα Παππά, Μάξιμος Μουμούρης, Βασιλική Τρουφάκου, Χριστίνα Τσάφου, Βαγγέλης Αλεξανδρής, Ρένος Ρώτας, Σόλων Τσούνης, Ιζαμπέλλα Φούλοπ, Στέργιος Κοντακιώτης, Στάθης Γεωργαντζής

Ταυτότητα παράστασης:

Μετάφραση: Κ.Χ. Μύρης
Σκηνοθεσία: Έλενα Μαυρίδου
Σκηνικά – Κοστούμια: Πάρις Μέξης
Μουσική: Γιώργος Μαυρίδης
Φωτισμοί: Περικλής Μαθιέλης
Βοηθός σκηνοθέτη: Τάσος Νίκας
Επικοινωνία – προβολή:  Μαρκέλλα Καζαμία, mkazamia@react.com.gr
Οργάνωση παραγωγής: Ντόρα Βαλσαμάκη
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη

Πηγή: Allaboutarts.gr