«Οδύσσεια (The Odyssey)» (2026): Κριτική Ταινίας

✒️ Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την ταινία «Οδύσσεια (The Odyssey)» στην δημοσιογραφική της προβολή και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Από τις 16 Ιουλίου 2026, η ταινία «Οδύσσεια (The Odyssey)» ξεκινάει να προβάλλεται στους κινηματογράφους από την TANWEER.

«Οδύσσεια (The Odyssey)»: Πληροφορίες – Υπόθεση ταινίας

Η «Οδύσσεια (The Odyssey)» είναι η νέα επική κινηματογραφική δημιουργία του βραβευμένου με Όσκαρ σκηνοθέτη Christopher Nolan, ο οποίος μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το ομηρικό έπος του Ομήρου. Με ένα εντυπωσιακό διεθνές καστ, γυρίσματα σε διάφορες χώρες και τη χρήση της πιο σύγχρονης τεχνολογίας IMAX, η ταινία φιλοδοξεί να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές παραγωγές των τελευταίων ετών.

Έχω ένα σπίτι κάπου εκεί έξω. Έναν άνθρωπο! – Οδυσσέας (Matt Damon)

Η ιστορία ακολουθεί τον Οδυσσέα, τον θρυλικό βασιλιά της Ιθάκης, ο οποίος μετά τη λήξη του Τρωικού Πολέμου ξεκινά το μακρύ ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα του. Η πορεία αυτή, που διαρκεί δέκα ολόκληρα χρόνια, μετατρέπεται σε μια αδιάκοπη δοκιμασία, καθώς ο ήρωας καλείται να αντιμετωπίσει μυθικά πλάσματα, θεϊκές παρεμβάσεις, επικίνδυνους πειρασμούς και αμέτρητες δυσκολίες που δοκιμάζουν τόσο τη δύναμη όσο και την εξυπνάδα του. Την ίδια στιγμή, στην Ιθάκη, η Πηνελόπη παραμένει πιστή στον σύζυγό της, προσπαθώντας να προστατεύσει το βασίλειο από τους επίμονους μνηστήρες που διεκδικούν τον θρόνο και το χέρι της. Μαζί με τον γιο τους, τον Τηλέμαχο, κρατούν ζωντανή την ελπίδα πως ο Οδυσσέας θα επιστρέψει, παρά τα χρόνια που περνούν και την αβεβαιότητα που κυριαρχεί.

Ένα πρόσωπο, ένας στόλος, ένας άντρας, ένας πόλεμος, ένα τέχνασμα…

«Οδύσσεια (The Odyssey)»: O Christopher Nolan δεν εξιστορεί την Οδύσσεια· την ονειρεύεται εκ νέου!

Πώς αφηγείται κανείς σήμερα την «Οδύσσεια (The Odyssey)»; Πώς προσεγγίζει ένα από τα θεμελιώδη κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας χωρίς να το εγκλωβιστεί ούτε στη λεπτομερή του αφήγηση ούτε σε μια μουσειακή αναπαράσταση; Ο Christopher Nolan επιλέγει να μην κινηθεί σε κανέναν από αυτούς τους δρόμους. Η δική του «Οδύσσεια (The Odyssey)» δεν είναι μια γραμμική μεταφορά του ομηρικού έπους, ούτε μια εικονογράφηση των ραψωδιών. Είναι μια δημιουργική ανασύνθεση της ιστορίας του ανθρώπου που επιστρέφει από τον πόλεμο, κουβαλώντας μέσα του όσα δεν τελειώνουν ποτέ όταν τελειώσει μια μάχη.

Οι Ρώσοι φορμαλιστές υποστήριζαν ότι στη μνήμη μας παραμένουν όσα μας προκαλούν εντύπωση. Ίσως αυτό να αποτελεί και το κλειδί για την ταινία. Ο Nolan δεν επιχειρεί να χωρέσει κάθε ραψωδία του Ομήρου σε ένα κινηματογραφικό σενάριο. Επιλέγει εκείνες τις εικόνες, τις σχέσεις και τα σύμβολα που, κατά τη δική του ανάγνωση, καθορίζουν τον Οδυσσέα. Αν κάποιος αναζητά μια πιστή μεταφορά του αρχαίου κειμένου, θα ήταν προτιμότερο να επιστρέψει στο ίδιο το κείμενο του Ομήρου ή σε κάποιο ιστορικό ντοκιμαντέρ. Ο κινηματογράφος, άλλωστε, δεν λειτουργεί ως φωτοτυπία της λογοτεχνίας· είναι μια πράξη αναδημιουργίας.

Έχασα ήδη τον άντρα μου. Μη χάσω και τον γιο μου! – Πηνελόπη (Anne Hathaway)

Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται ο νόστος. Η επιθυμία της επιστροφής γίνεται η κινητήρια δύναμη κάθε επιλογής του ήρωα. Ο Οδυσσέας δεν παλεύει μόνο με εξωπραγματικά όντα, θεούς ή φυσικά εμπόδια· αναμετριέται με τον χρόνο, την απώλεια και την ίδια του την ταυτότητα. Η Ιθάκη δεν είναι απλώς ένας προορισμός. Είναι η μνήμη μιας ζωής που κινδυνεύει να χαθεί όσο παρατείνεται το ταξίδι.

Μέσα σε αυτή την πορεία υπάρχουν σκηνές που δύσκολα εγκαταλείπουν τον θεατή. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η σχέση του Οδυσσέα με τον πιστό του σύντροφο, τον Άργο. Είναι μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ταινίας, επειδή αναδεικνύει όχι μόνο τη φιλία αλλά και τη σκληρότητα που φέρει ο άνθρωπος, ο οποίος αποδεικνύεται πολλές φορές πιο επικίνδυνος από τα μυθικά πλάσματα που συναντά ο ήρωας.

Ακόμη, ξεχωρίζει η στιγμή που ακούγονται ελληνικά στην ταινία, χαρίζοντας για λίγο μια αίσθηση αυθεντικότητας που υπενθυμίζει τη γλωσσική και πολιτισμική της αφετηρία. Ωστόσο, αμέσως εμφανίζεται ένας διερμηνέας για να εξηγήσει στον Οδυσσέα όσα ειπώθηκαν. Σε πρώτο επίπεδο, αυτό εξυπηρετεί την εξέλιξη της σκηνής. Σε δεύτερο όμως, λειτουργεί και ως ένα ευφυές αφηγηματικό τέχνασμα: δικαιολογεί γιατί όλοι οι χαρακτήρες επικοινωνούν στα αγγλικά σε όλη τη διάρκεια της ταινίας.

Με αυτόν τον τρόπο, οι δημιουργοί δεν ζητούν απλώς από τον θεατή να αποδεχθεί συμβατικά ότι οι αρχαίοι Έλληνες «μιλούσαν αγγλικά». Αντίθετα, αναγνωρίζουν έμμεσα ότι οι διαφορετικές γλώσσες υπάρχουν μέσα στον κόσμο της ταινίας και χρησιμοποιούν τον διερμηνέα ως γέφυρα ανάμεσα στη γλωσσική πραγματικότητα της εποχής και στην ανάγκη μιας διεθνούς, αγγλόφωνης παραγωγής. Είναι μια μικρή αλλά έξυπνη σκηνοθετική επιλογή που διατηρεί την αφηγηματική συνοχή, χωρίς να απομακρύνεται εντελώς από την ιστορική αληθοφάνεια.

Είμαστε μέρος του σπουδαιότερου πολιτισμού όλων! – Τηλέμαχος (Tom Holland)

Ο Matt Damon αποδίδει έναν Οδυσσέα πολυδιάστατο. Δεν πρόκειται για έναν αλάνθαστο ήρωα, αλλά για έναν άνθρωπο που κουβαλά το βάρος των αποφάσεών του. Άλλοτε χαμένος, άλλοτε σιωπηλός, άλλοτε αποφασισμένος και ευρηματικός, συνθέτει μια ερμηνεία που ισορροπεί ανάμεσα στη σοφία και στην εξάντληση. Η ευφυΐα του δεν παρουσιάζεται ως υπεροχή, αλλά ως μέσο επιβίωσης.

Δίπλα του, η Anne Hathaway ενσαρκώνει μια Πηνελόπη αριστοκρατική και εσωτερική. Δεν περιορίζεται στον ρόλο της γυναίκας που περιμένει. Είναι βασίλισσα, μητέρα και πολιτική φυσιογνωμία, μια γυναίκα που καλείται να κρατήσει όρθιο ένα βασίλειο ενώ όλοι περιμένουν τη δική της απόφαση. Η ψυχραιμία της κρύβει δύναμη και η απόσταση που κρατά από τους άλλους λειτουργεί περισσότερο ως άμυνα παρά ως ψυχρότητα.

Θεωρείς ότι μπορείς να πάρεις την θέση του πατέρα σου; Είσαι παιδί! – Πηνελόπη (Anne Hathaway)

Ο Tom Holland δίνει στον Τηλέμαχο τη νεανική ορμή που απαιτεί ο ρόλος. Διατηρεί την ευγένεια και την αριστοκρατική του ανατροφή, όμως πίσω από αυτές διακρίνεται η αγωνία ενός νέου που μεγάλωσε χωρίς πατέρα και προσπαθεί να αποκαταστήσει την ισορροπία στον οίκο του.

Η Charlize Theron είναι μια Καλυψώ σχεδόν άυλη, μια παρουσία που μοιάζει να αιωρείται ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και εκείνον του μύθου.

Η Zendaya, ως Αθηνά, αποφεύγει τη μεγαλοπρέπεια που συχνά συνοδεύει τις θεϊκές μορφές και προσεγγίζει τη θεά με αξιοσημείωτη ανθρώπινη απλότητα.

Αντίθετα, ο Robert Pattinson μεταμορφώνει τον Αντίνοο σε μια μορφή που προκαλεί αυθόρμητη αντιπάθεια, υπηρετώντας ιδανικά τον ρόλο του αλαζόνα μνηστήρα.

Πως θα γυρίσουμε με τον Ποσειδώνα εχθρό;

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η Ωραία Ελένη της Lupita Nyong’o. Η παρουσία της είναι επιβλητική και δυναμική, χωρίς να εξαντλείται στην εξωτερική της ομορφιά. Είναι ενδιαφέρον ότι η ίδια η επιλογή της ηθοποιού προκάλεσε συζητήσεις πριν ακόμη κυκλοφορήσει η ταινία. Για μία ακόμη φορά, χιλιάδες χρόνια μετά τον Τρωικό Πόλεμο, η Ελένη γίνεται «μήλον της έριδος». Από τη μία βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι η μυθική μορφή θα έπρεπε να ακολουθεί συγκεκριμένες φυλετικές αναπαραστάσεις και από την άλλη όσοι υποστηρίζουν ότι ο μύθος υπερβαίνει το χρώμα του δέρματος. Είναι εντυπωσιακό πως ένας αρχαίος μύθος εξακολουθεί να αντικατοπτρίζει τις σύγχρονες κοινωνικές αντιπαραθέσεις.

Η ταινία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στις γυναικείες μορφές συνολικά. Η Πηνελόπη κυβερνά περιμένοντας. Η Κίρκη καθορίζει τις τύχες των ανδρών. Η Καλυψώ κρατά τον Οδυσσέα μακριά από τον προορισμό του. Η Αθηνά τον οδηγεί προς αυτόν. Οι Σειρήνες, η Σκύλλα και η Χάρυβδη ενσαρκώνουν τον πειρασμό και την καταστροφή. Οι γυναίκες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικές παρουσίες· είναι εκείνες που σώζουν, δοκιμάζουν ή ανατρέπουν την πορεία του ήρωα.

Δεν ήσουν έτοιμος να γυρίσεις σπίτι για κάποιον λόγο! – Καλυψώ (Charlize Theron)
Τώρα είμαι! – Οδυσσέας (Matt Damon)

Ενδιαφέρουσα είναι και η επιλογή του Nolan να περιορίσει αισθητά τη φυσική παρουσία των θεών. Ο κόσμος της ταινίας μοιάζει περισσότερο ανθρώπινος και λιγότερο θαυματουργός. Οι αποφάσεις των ανθρώπων αποκτούν μεγαλύτερο βάρος, ενώ ακόμη και οι μυθικές μορφές αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερο ρεαλισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Πολύφημος, ο οποίος παρουσιάζεται όχι ως ένα φαντασμαγορικό τέρας αλλά ως μια ανθρώπινη ύπαρξη με ιδιαίτερα σωματικά χαρακτηριστικά. Είναι μια επιλογή που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται ο μύθος.

Παράλληλα, η έννοια της φιλοξενίας αναδεικνύεται ως μία από τις σημαντικότερες αξίες της αφήγησης. Ο ξένος αντιμετωπίζεται με σεβασμό, επειδή κανείς δεν γνωρίζει αν είναι ένας κοινός άνθρωπος ή ένας θεός μεταμφιεσμένος. Πίσω από αυτή την αντίληψη κρύβεται ένας βαθιά ανθρωπιστικός μηχανισμός: ακόμη κι αν η αφορμή είναι ο φόβος, το αποτέλεσμα είναι η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και της αλληλεγγύης απέναντι στον άγνωστο.

Τελείωσε το υφαντό σου! Καιρός να τον ξεχάσεις… – Αντίνοος (Robert Pattinson)

Η μουσική επένδυση υπηρετεί εξαιρετικά το ύφος της ταινίας, δημιουργώντας ηχοχρώματα που παραπέμπουν στον αρχαίο ελληνικό κόσμο χωρίς να καταφεύγουν σε εύκολες μιμήσεις. Το ίδιο προσεγμένη είναι και η ενδυματολογία. Κοστούμια, κοσμήματα και αντικείμενα δείχνουν να έχουν σχεδιαστεί με σεβασμό στις αρχαιολογικές και φιλολογικές μαρτυρίες, χωρίς να χάνουν τη δύναμη της κινηματογραφικής εικόνας.

Η ταινία αναπτύσσεται ουσιαστικά σε δύο παράλληλες διαδρομές. Από τη μία βρίσκεται η Ιθάκη, όπου κυριαρχεί η αναμονή της επιστροφής. Από την άλλη το αδιάκοπο ταξίδι του Οδυσσέα, γεμάτο κινδύνους και απώλειες. Η προσμονή και ο αγώνας εξελίσσονται ταυτόχρονα, μέχρι να συναντηθούν.

Είσαι πάνω από τους Θεούς; Γιατί παίρνεις την ευθύνη; – Αθηνά (Zendaya)

Αν υπήρχε ένα στοιχείο που θα ήθελα να δω διαφορετικά, αυτό αφορά την αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη. Η σκηνή αυτή αποτελεί έναν από τους πιο συγκινητικούς πυρήνες όχι μόνο της Οδύσσειας αλλά και της παγκόσμιας αφηγηματικής παράδοσης. Ο Nolan επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο, λιγότερο πιστό στη γνωστή φόρμουλα και περισσότερο κινηματογραφικό. Αν και προσωπικά θα προτιμούσα μια πιο κοντινή προσέγγιση στο ομηρικό πρότυπο, η επιλογή του διαθέτει ρομαντισμό και συναισθηματική ένταση.

Από την πρώτη στιγμή της προβολής υπήρξαν συζητήσεις για τις αποκλίσεις από τον Όμηρο και για τους αναχρονισμούς. Είναι μια συζήτηση που επανέρχεται κάθε φορά που ένα κλασικό έργο μεταφέρεται στον κινηματογράφο. Αξίζει όμως να θυμόμαστε ότι και το ίδιο το ομηρικό έπος περιλαμβάνει στοιχεία της εποχής του ποιητή, παρότι αναφέρεται σε έναν πολύ παλαιότερο κόσμο. Η τέχνη δεν είναι αρχαιολογική αναπαράσταση. Διαθέτει τη δική της ποιητική άδεια. Το ζητούμενο δεν είναι πάντοτε η εξωτερική πιστότητα αλλά η ουσία του έργου. Ίσως τελικά ο Nolan να αναζητά όχι το «φαίνεσθαι», αλλά το «είναι» του ομηρικού μύθου.

Που είμαι; – Οδυσσέας (Matt Damon)
Δεν αναγνωρίζεις το ίδιο σου το σπίτι; – Αθηνά (Zendaya)

Και αυτό είναι που μένει όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους. Όχι μόνο οι εντυπωσιακές σκηνές μάχης ούτε οι τεχνικές αρετές της παραγωγής, αλλά τα διαχρονικά ερωτήματα που εξακολουθεί να θέτει η Οδύσσεια: τα τραύματα του πολέμου, η απώλεια των συντρόφων, ο νόστος, η οικογένεια, η ταυτότητα, η πίστη, η εκδίκηση και η φιλοξενία. Ο Όμηρος τα κατέγραψε πριν από σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια. Ο Nolan τα μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη με τη δική του κινηματογραφική γλώσσα. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της ταινίας: δεν ζητά από τον θεατή να θυμηθεί το έπος· τον καλεί να το ξανασκεφτεί.

Οι ιστορίες της Τροίας θα τραγουδιούνται μόνο… – Οδυσσέας (Matt Damon)

Είδος: Fantasy / Drama / Adventure
Σκηνοθεσία: Christopher Nolan
Σενάριο: Christopher Nolan (screenplay by), Homerb (based on the epic poem by)
Πρωταγωνιστούν:  Matt Damon, Tom Holland, Anne Hathaway, Zendaya, Robert Pattinson, Lupita Nyong’o, Charlize Theron, Jon Bernthal, Benny Safdie, Mia Goth, John Leguizamo, Samantha Morton και Cosmo Jarvis

Πηγή: Allaboutarts.gr