«ΠΛΟΥΤΟΣ»: Κριτική Παράστασης

✒️ Γράφει: Ιωάννης Αρμυριώτης & Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «ΠΛΟΥΤΟΣ» στο Αμφιθέατρο Νέων Μουδανιών και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Αναμφισβήτητα, όλα αυτά τα χρόνια ο Μάρκος Σεφερλής έχει αποδείξει την αξία του και έχει καθιερωθεί ως ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και δημοφιλείς εκπροσώπους της σύγχρονης κωμωδίας και επιθεώρησης. Με το προσωπικό του ύφος και τη χαρακτηριστική σκηνική του παρουσία έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα πιστό κοινό, που τον ακολουθεί σταθερά σε κάθε νέο του εγχείρημα. Άλλωστε, κάθε καλοκαίρι το Δελφινάριο γεμίζει ασφυκτικά, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σχέση που έχει χτίσει με τους θεατές του.

Φέτος, για πρώτη φορά, ο Μάρκος Σεφερλής επιχειρεί μια διαφορετική θεατρική συνάντηση, ταξιδεύοντας σε όλη την Ελλάδα με μια κωμωδία του Αριστοφάνη. Ο δημοφιλής κωμικός συναντά τον μεγάλο αρχαίο ποιητή στoν «Πλούτο», την τελευταία σωζόμενη κωμωδία του Αριστοφάνη, δίνοντας στη διαχρονική της σάτιρα τη δική του ξεχωριστή κωμική ματιά.

Στο Αμφιθέατρο Νέων Μουδανιών, η προσέλευση του κόσμου ξεκίνησε από νωρίς, με το θέατρο να γεμίζει με μικρούς και μεγάλους θαυμαστές του Μάρκου Σεφερλή. Ακόμη και λίγα λεπτά πριν από την έναρξη της παράστασης, οι θεατές συνέχιζαν να καταφθάνουν, αναζητώντας μια διαθέσιμη θέση. Η ατμόσφαιρα μαρτυρούσε από την πρώτη στιγμή την αγάπη του κοινού, αλλά και τη μεγάλη προσμονή να απολαύσει από κοντά τον αγαπημένο του καλλιτέχνη σε αυτή τη διαφορετική θεατρική του περιπέτεια.

Πήγα λοιπόν στο μαντείο να ρωτήσω για τον γιο μου. Κάθε φορά που αναλογίζομαι το μέλλον του, μαύρες σκέψεις μου έρχονται στο μυαλό! – Χρεμύλος (Θοδωρής Ρωμανίδης)
Άσε να έρχονται. Δεν θα βρούνε κανέναν και θα φύγουνε! – Καρίωνας (Μάρκος Σεφερλής)

Όταν ήμουν ακόμα νέος, είχα πει στον Δία πως όταν θα μεγαλώσω θα πηγαίνω μόνο στους δίκαιους, τους σοφούς και τους τίμιους. Αλλά επειδή ο Δίας ζηλεύει τους καλούς ανθρώπους με τύφλωσε για να μην μπορώ να τους ξεχωρίσω! – Πλούτος

«Πλούτος»: Ο Μάρκος Σεφερλής συναντά τον Αριστοφάνη σε μια παράσταση γεμάτη γέλιο!

Ένα θεατρικό έργο που, παρά το γεγονός ότι γράφτηκε αιώνες πριν, παραμένει σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ. Ποιος αξίζει πραγματικά τον πλούτο; Γιατί οι τίμιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα, ενώ οι επιτήδειοι και οι ανέντιμοι συχνά ευημερούν; Και τι θα συνέβαινε άραγε αν ο Πλούτος αποκτούσε ξανά την όρασή του και αποφάσιζε να μοιράσει τα αγαθά του δίκαια, κάνοντας όλους τους ανθρώπους πλούσιους; Αυτά τα διαχρονικά ερωτήματα, που ο Αριστοφάνης έθεσε με μοναδική οξυδέρκεια, ο Μάρκος Σεφερλής καταφέρνει να τα φέρει στο σήμερα με έναν τρόπο ευρηματικό, σύγχρονο και, κυρίως, προσιτό σε όλους. Χωρίς να χάνει τον πυρήνα και τη σατιρική δύναμη του έργου, δημιουργεί μια παράσταση που μπορεί να παρακολουθήσει και να απολαύσει ακόμη και ένα παιδί, χωρίς να χρειάζεται να καταφύγει σε χυδαίες εκφράσεις ή εύκολα αστεία για να προκαλέσει το γέλιο.

Και αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της παράστασης. Το χιούμορ της στηρίζεται στην ευρηματικότητα, στις ατάκες, στις ανατροπές και στις κωμικές καταστάσεις, ενώ η σκηνή γεμίζει με μουσική, χορό και έναν διαρκή ρυθμό που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή. Ένα απολαυστικό θεατρικό θέαμα, γεμάτο ενέργεια και στιγμές γέλιου, με το ιδιαίτερο κωμικό ύφος που ο Μάρκος Σεφερλής γνωρίζει όσο λίγοι να δημιουργεί και να επικοινωνεί με το κοινό.

Το σκηνικό παραπέμπει σε μια φτωχική γωνιά της αρχαίας Αθήνα, με λίθινες προσόψεις σπιτιών. Πέντε ξύλινες πόρτες και παράθυρα διαμορφώνουν τις προσόψεις, ενώ στα περβάζια και δίπλα στις εισόδους βρίσκονται τοποθετημένα πήλινα αγγεία, δίνοντας την αίσθηση ενός ζωντανού, καθημερινού χώρου. Στον χώρο υπάρχουν καλάθια και κοφίνια, μπαούλα και σακιά, αντικείμενα που συμπληρώνουν την εικόνα της απλής ζωής των ανθρώπων της εποχής. Στο κέντρο, πάνω από τη στέγη του μεσαίου κτιρίου, υψώνεται μια μικρή Ακρόπολη, λειτουργώντας σαν χαρακτηριστικό σημείο του σκηνικού. Και καθώς η παράσταση παρουσιάζεται στα Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής, από το σημείο αυτό, κάπου στο βάθος, διακρίνεται η θάλασσα, δημιουργώντας έναν όμορφο διάλογο ανάμεσα στον σκηνικό κόσμο της αρχαιότητας και τον πραγματικό τόπο όπου φιλοξενείται η παράσταση. Όλα μαζί συνθέτουν ένα σκηνικό λιτό, γήινο και ιδιαίτερα παραστατικό, που μεταφέρει τον θεατή στην αρχαία αγορά των Αθηνών και σε έναν κόσμο ανθρώπων που ζουν σε φτωχικά σπίτια, με τα απολύτως απαραίτητα. Οι μικρές καθημερινές λεπτομέρειες είναι εκείνες που τελικά δίνουν ζωή στον χώρο και τον κάνουν να μοιάζει κατοικημένος και αληθινός.

Η μουσική αποτελεί από τα πιο ξεχωριστά στοιχεία της παράστασης. Νοσταλγική και ρομαντική στην αρχή, μελωδική και γεμάτη χρώμα, κινείται ανάμεσα σε διαφορετικά μουσικά είδη, από λάτιν και τζαζ μέχρι κάντρι, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη και ευχάριστη ατμόσφαιρα. Οι μουσικές επενδύσεις μάλιστα θυμίζουν μιούζικαλ, ενώ η όλη παράσταση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μία ποπ όπερα.

Μέσα στο σπίτι μου έχω τον Πλούτο! – Χρεμύλος
Τον Πλούτο; Τον Θεό τον Πλούτο; – Βλεψίδημος (Γιώργος Λαμπάτος)
Όχι, τον σκύλο του Μίκυ Μάους! – Καρίωνας

Πρόκειται για μια παράσταση γεμάτη μουσική, χρώμα, ζωντάνια και εύστοχες ατάκες, που λειτουργούν με φυσικότητα και χαρίζουν στο κοινό στιγμές αυθεντικού γέλιου. Η μουσική δεν λειτουργεί απλώς ως συνοδευτικό στοιχείο, αλλά γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της δράσης, δίνοντας ρυθμό και ενέργεια και κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή.

Η παράσταση ξεκινάει και η σκηνή γεμίζει μπαλόνια, χρώματα και μουσικές. Μέσα σε λίγα λεπτά, το σκηνικό μεταμορφώνεται και μια παρέα ανθρώπων εμφανίζεται για να κάνει μια ξεχωριστή έκπληξη σε ένα κορίτσι μόλις δέκα ετών, που έχει τα γενέθλιά του. Και η επιθυμία της για αυτή την ξεχωριστή ημέρα δεν ήταν ένα παιχνίδι ή κάποιο συνηθισμένο δώρο, αλλά κάτι πολύ πιο ιδιαίτερο: να παρακολουθήσει μια παράσταση του Αριστοφάνη.

Και τότε εμφανίζεται ο Μάρκος Σεφερλής στον ρόλο του Αριστοφάνη, ντυμένος με αρχαιοελληνική ενδυμασία, σαν να έχει μόλις βγει από τον κόσμο της αρχαίας κωμωδίας και να έχει προσγειωθεί απευθείας στη σύγχρονη σκηνή.

Από εκεί και πέρα, κάνει κάτι που αποτελεί ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία της παράστασης: σπάει τη σύμβαση ανάμεσα στο κοινό και τον θίασο και μετατρέπει το θέατρο σε μέρος της δράσης. Με την αμεσότητα και την επικοινωνιακή του άνεση, πιάνει κουβέντα με μια κυρία από το κοινό, η οποία χωρίς να το περιμένει γίνεται για λίγο το επίκεντρο της παράστασης. Η στιγμή μοιάζει αυθόρμητη και ακριβώς γι’ αυτό λειτουργεί τόσο καλά, καθώς ο Σεφερλής δεν περιορίζεται στο να απευθύνεται στους θεατές, αλλά τους εντάσσει ενεργά μέσα στο θεατρικό παιχνίδι.

Το χιούμορ του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο παιχνίδι με τις λέξεις, τις έννοιες και τα νοήματα. Παίζει με την κυριολεξία και τη μεταφορά, με τη σημασία μιας φράσης και την ανατροπή της, ενώ δεν διστάζει να ακουμπήσει και ζητήματα πολιτικής ορθότητας, δημιουργώντας κωμικές καταστάσεις που συχνά προκύπτουν ακριβώς από την αντίθεση ανάμεσα σε αυτό που περιμένεις να ακούσεις και σε αυτό που τελικά ακούς. Είναι ένα χιούμορ που άλλοτε ακολουθεί τη λογική για να την οδηγήσει σε ένα απρόβλεπτο συμπέρασμα και άλλοτε την ανατρέπει εντελώς.

Πόσο μας κάνει φτωχός πλην τίμιος; – Χρεμύλος
Εννοείς τι θα μείνει αν από τον φτωχό αφαιρέσουμε την τιμιότητα; – Καρίωνας
Ναι! – Χρεμύλος
Η πιθανότητα να βγει βουλευτής! – Καρίωνας

Οι διάλογοι σε αρκετές στιγμές θυμίζουν τα παραδοσιακά αινίγματα: η απάντηση βρίσκεται μπροστά σου, αλλά χρειάζεται να δεις τα πράγματα από μια διαφορετική οπτική. Άλλοτε πάλι συνδέει φαινομενικά ασύνδετες έννοιες και μέσα από αυτή την απρόσμενη σύνδεση γεννιέται το γέλιο. Έτσι, το κωμικό στοιχείο δεν προκύπτει μόνο από τα λεγόμενα, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αυτά χτίζονται, οδηγώντας τον θεατή σε μια σκέψη που τελικά καταλήγει κάπου εντελώς διαφορετικά.

Παράλληλα, είναι εμφανές ότι όλοι οι ηθοποιοί έχουν πλήρη επίγνωση του χώρου και του χρόνου της παράστασης. Κινούνται με άνεση στη σκηνή, γνωρίζουν πότε να αφήσουν μια ατάκα να «σταθεί», πότε να επιταχύνουν και πότε να δώσουν χώρο στον συμπρωταγωνιστή τους ή στην αντίδραση του κοινού. Η σκηνική τους συνύπαρξη δημιουργεί έναν ρυθμό που επιτρέπει στην παράσταση να κινείται συνεχώς, χωρίς να χάνει την αμεσότητα και τη ζωντάνια της.

Ο θίασος, αποτελούμενος από τους ταλαντούχους Δάνη Νικολαΐδη, Ελένη Χονδρογιάννη, Γιώργο Μαντά, Νάσια Κοσμάογλου, Δημήτρη Καράλη, Εύα Αμερικάνου, Πάρια Θεοδώρου, Στέφανο Λούρο, Άρνολντ Χάτζη, Σταυρούλα Κουμεντάκου, Ευγενία Νικολοπούλου, Έλενα Φροσύνη και Μαργκό Ενεπεκίδου, αποτελεί έναν από τα βασικά στοιχεία της παράστασης. Με σταθερή παρουσία σε όλη τη διάρκεια του έργου, τραγουδούν, χορεύουν, συμμετέχουν ενεργά στη δράση και στηρίζουν την εξέλιξη της ιστορίας, λειτουργώντας ως ένα ενιαίο και καλοκουρδισμένο σύνολο. Η μεταξύ τους χημεία είναι εμφανής, ενώ ο απόλυτος συγχρονισμός τους προσθέτει ρυθμό, ταλέντο, ενέργεια και ζωντάνια στη σκηνική σύνθεση.

Ανάμεσα στις ερμηνείες ξεχωρίζουν αναμφισβήτητα ο Θοδωρής Ρωμανίδης ως Χρεμύλος, ο Γιώργος Λαμπάτος ως Βλεψίδημος, ο Λεωνίδας Ιορδάνου ως Πλούτος και η Νάνσυ Χατζηθεοδωρίδου ως Πενία, η οποία είναι καθηλωτική φωνητικά και κινησιολογικά. Ο καθένας δίνει στον ρόλο του τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας παράστασης με διαφορετικές αποχρώσεις χιούμορ, έντονη σκηνική παρουσία και συνεχή κινητικότητα. Οι ερμηνείες τους λειτουργούν συμπληρωματικά και κρατούν σταθερά το ενδιαφέρον του θεατή, ιδιαίτερα στις στιγμές όπου το κείμενο, η κίνηση και η κωμωδία συναντώνται επί σκηνής.

Πάρε παράδειγμα τους πολιτικούς! Όσο είναι φτωχοί νοιάζονται για τον λαό. Μόλις όμως μάθουν τα κόλπα και φουσκώσει η τσέπη τους από το δημόσιο χρήμα, αμέσως γίνονται άδικοι και αδιαφορούν για τον λαό […] Τα πλούτη χαλάνε τον άνθρωπο! Η φτώχεια του δίνει φιλότιμο, μπέσα! […] Ο πλούτος κάνει τον άνθρωπο άπληστο! Με εμένα οι άνθρωποι μαθαίνουν να εκτιμούν και το λίγο! – Πενία

Ο Σεφερλής κρατά αναλλοίωτα εκείνα τα βασικά γνωρίσματα που τον έχουν συνδέσει όλα αυτά τα χρόνια με το κοινό του και τα μεταφέρει με φυσικό τρόπο μέσα σε μια κωμωδία του Αριστοφάνη. Δεν περιορίζεται, λοιπόν, στην απλή παρουσίαση του έργου, αλλά προσθέτει στην παράσταση στοιχεία από το προσωπικό του κωμικό σύμπαν, δημιουργώντας μια άμεση και γνώριμη σχέση με τους θεατές. Χαρακτηριστικές ατάκες και γνώριμες εκφράσεις από χαρακτήρες που έχει δημιουργήσει στη μακρόχρονη πορεία του επιστρέφουν επί σκηνής, προκαλώντας ενθουσιασμό και παραλήρημα στο θέατρο.

Είναι σαν να συναντιούνται δύο διαφορετικοί κόσμοι: εκείνος του Αριστοφάνη και η προσωπική σκηνική διαδρομή του Μάρκου. Οι αναφορές αυτές λειτουργούν σαν μικρές εκπλήξεις για το κοινό, που αναγνωρίζει αμέσως αγαπημένες ατάκες και αντιδρά αυθόρμητα. Έτσι, ο Σεφερλής καταφέρνει να φέρει την αρχαία κωμωδία πιο κοντά στο δικό του κοινό, χωρίς να χάνει τη χαρακτηριστική του ταυτότητα και τον τρόπο με τον οποίο έχει μάθει να επικοινωνεί μαζί του. Και το σημείο αυτό είναι που ο Μάρκος και ο Αριστοφάνης συνομιλούν, καθώς δεν επιλέγουν τη δομή, αλλά την αντιδομή.

Αν το μάθει ο Δίας… – Πλούτος
Χα! Ο Δίας! Εσύ είσαι ανώτερος από τον Δία και θα στο αποδείξω! Έχω επιχειρήματα! […] Τον Δία ποιος τον έκανε αφέντη των Θεών; – Χρεμύλος
Το χρήμα! Έχει μπόλικο! – Καρίωνας
Και το χρήμα ποιος το έδωσε; – Χρεμύλος
Αυτός εδώ! – Καρίωνας
Πολύ σωστά! Για ποιόν λόγο λοιπόν προσεύχονται στον Δία και προσφέρουν βόδια και σφαχτά; – Χρεμύλος
Για να πλουτίσουν! – Καρίωνας
Ακριβώς! Γιατί πρέπει να ξέρεις, φουκαρά μου, ότι σε εσένα οφείλονται όλες οι τέχνες, όλες οι δουλειές! Για ποιόν λόγο πηγαίνουν στις δουλειές τους ο μανάβης, ο μπακάλης, ο δάσκαλος, ο γιατρός; – Χρεμύλος
Για να φύγουν από τις γυναίκες τους! – Καρίωνας
Ακριβώς!… Όχι! Για να βγάλουν χρήματα! – Χρεμύλος
[…] Μιλάτε σοβαρά, βρε παιδιά; Έχω τόσο μεγάλη δύναμη; Έτσι μου έρχεται να βάλω τα κλάματα! – Πλούτος
Πρέπει να ξέρεις οτι εσένα δεν σε χορταίνει ποτέ κανείς! – Χρεμύλος

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ: Μάρκος Σεφερλής, Θοδωρής Ρωμανίδης, Γιώργος Λαμπάτος, Λεωνίδας Ιορδάνου, Δάνης Νικολαΐδης, Ελένη Χονδρογιάννη, Νάνσυ Χατζηθεοδωρίδου, Γιώργος Μαντάς, Νάσια Κοσμάογλου, Δημήτρης Καράλης, Εύα Αμερικάνου, Πάρια Θεοδώρου, Στέφανος Λούρος, Άρνολντ Χάτζη, Σταυρούλα Κουμεντάκου, Ευγενία Νικολοπούλου, Έλενα Φροσύνη, Μαργκό Ενεπεκίδου

Σκηνοθεσία: Μάρκος Σεφερλής 
Διασκευή / Στίχοι Τραγουδιών: Μάρκος Σεφερλής – Στέλιος Παπαδόπουλος 
Χορογραφίες: Θοδωρής Πανάς 
Επιμέλεια Μουσικής, Σκηνικών, Κοστουμιών: Μάρκος Σεφερλής 
Φωτισμοί: Μιχάλης Φυρογένης 
Ήχος: Μανώλης Καλλίτσης 
Χειρισμός Κονσόλας Φωτισμών: Θοδωρής (Ted) Ζωγράφος 
Μουσική Διδασκαλία: Ευγενία Μπαλάφα 
Πιανίστας Συνοδείας: Σωκράτης Τουλόπουλος 
Βοηθός Σκηνοθέτη: Σάββας Τασίου 
Βοηθός Χορογράφου: Τζένη Στεφανίδου 
Μακιγιάζ: Έλενα Ρούμπου 
Hair Styling: Κωνσταντίνος Σαββάκης  
Μουσική Παραγωγή  Rec / Mix / Master / Sounf Fx / Visual Fx / Graphics: 
Θοδωρής (Ted) Ζωγράφος – Μανώλης Καλλίτσης   

Πηγή: Allaboutarts.gr