«Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ»: Κριτική Παράστασης

✒️ Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» στο Θέατρο Ζίνα και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Το έργο «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Έντουαρντ Άλμπι, ανεβαίνει στο Θέατρο Ζίνα σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσαφούλια και παρουσιάζει μια έντονα ψυχολογική και συναισθηματική αναμέτρηση μεταξύ δύο ζευγαριών. Όλα ξεκινούν με μια φαινομενικά αθώα επίσκεψη ενός νέου ζευγαριού σε ένα πιο ώριμο ζευγάρι. Η νύχτα εξελίσσεται σε ένα δυναμικό παιχνίδι αποκαλύψεων, συγκρούσεων και συναισθηματικής απογύμνωσης, όπου οι χαρακτήρες αναγκάζονται να έρθουν αντιμέτωποι με τις ψευδαισθήσεις τους, τις προσωπικές τους ανασφάλειες και τα κοινωνικά παιχνίδια εξουσίας. Το έργο συνδυάζει το τραγικό με το ειρωνικά αστείο, αποτυπώνοντας την ανθρώπινη ανάγκη να ορίσει κάποιος την ταυτότητά του σε έναν κόσμο που φαίνεται να καταρρέει γύρω του. Οι βασικοί ρόλοι ενσαρκώνονται από τον Βλαδίμηρο Κυριακίδη, την Έφη Μουρίκη, τον Σπύρο Σταμούλη και την Ελεάνα Στραβοδήμου.

Δεν υπάρχει πιο δύσκολο πράγμα σε ένα Πανεπιστήμιο από το να έχεις παντρευτεί την κόρη του Πρύτανη… – Τζώρτζ (Βλαδίμηρος Κυριακίδης)
Και όμως αυτό θα ήταν απίστευτη ευκαιρία για κάποιους άντρες. Θα ήταν η ευκαιρία της ζωής τους… – Μάρθα (Έφη Μουρίκη)

«Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ»: κοιτώντας από την κλειδαρότρυπα, τι συμβαίνει σε ένα γειτονικό σπίτι.

Μια παράσταση που φανερώνει με μοναδικό τρόπο τα μυστικά δύο ζευγαριών σε ένα παιχνίδι εξουσίας, δύναμης και ανοχής. Αν και η πλοκή ξεκινά από μια φαινομενικά αθώα κοινωνική συνάντηση, η ένταση και η αναμέτρηση που ακολουθεί καθιστούν το έργο πραγματικά συγκλονιστικό και ατμοσφαιρικό.

Το σκηνικό είναι πραγματικά εντυπωσιακό· θυμίζει εσωτερικό πλούσιου σπιτιού. Μπαίνοντας στην αίθουσα, νιώθεις σχεδόν πως εισβάλλεις στο σαλόνι ανθρώπων που διαβάζουν πολύ, που αγαπούν τα βιβλία όσο αγαπούν και τις μικρές καθημερινές λεπτομέρειες. Βιβλιοθήκες, χαμηλοί φωτισμοί, έπιπλα που δείχνουν παλιά αλλά καλοδιατηρημένα — όλα αποπνέουν μια αίσθηση διαχρονικής αστικής κομψότητας.

Οι φωτισμοί λειτουργούν ιδανικά μέσα σε αυτό το περιβάλλον. Αναδεικνύουν τα ρούχα, τα χρώματα, τις υφές, δημιουργώντας έναν ζεστό τόνο που κάνει τη σκηνή να μοιάζει αληθινή. Την ίδια στιγμή, ξέρουν πότε να σκουρύνουν, πότε να γίνουν ψυχροί, πότε να υπογραμμίσουν κάτι που δεν λέγεται, μόνο υπονοείται. Κάθε αλλαγή φωτισμού μοιάζει με αλλαγή διάθεσης — και αυτό βοηθά τους ηθοποιούς να ξεδιπλώσουν τις εντάσεις και τα ξεσπάσματά τους σαν να βρίσκονται σε πραγματικό σπίτι που αναπνέει μαζί τους.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σκηνικό όχι απλώς όμορφο, αλλά απολύτως οργανικό με το έργο: ένας χώρος που κρύβει ιστορίες, μυστικά και παλιά τραύματα, όπως ακριβώς και οι ίδιοι οι ήρωες.

«Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ»: ένα ψυχολογικό δράμα με έντονα στοιχεία συγκρούσεων και συναισθηματικής απογύμνωσης.

Υπάρχουν θεατρικά έργα που μοιάζουν με πληγή: δεν τα βλέπεις απλώς, τα νιώθεις και πονάνε. Άλλα μοιάζουν με ηδονή: σε τραβούν μέσα τους με τρόπο σχεδόν επικίνδυνο. Και υπάρχουν και εκείνα — ελάχιστα — που χωρούν και τα δύο. Το «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» είναι ακριβώς αυτό: μια θεατρική εμπειρία όπου η πληγή και η ηδονή συνυπάρχουν, τσακώνονται, αλληλοσπαράσσονται και στο τέλος, κατά έναν περίεργο τρόπο, συμφιλιώνονται. Ίσως και όχι.

Από ότι έχεις καταλάβει, έχω χεστεί πατόκορφα για την ζωούλα σου. Απλά αποτελείς κίνδυνο για την δική μου ζωούλα και θέλω να σε έχω στο χέρι! – Τζώρτζ
Αλίμονο! Εσάς τους μουλωχτούς σας φοβάμαι πιο πολύ από όλους! Εσάς τους μουλωχτούς! Κάτι καθάρματα, κάτι αποτυχημένους σαν εσάς τους ιστορικούς! Άλλο η βιολογία, άλλο η ιστορία. – Νικ (Σπύρος Σταμούλης)

Δύο ζευγάρια κυριαρχούν στη σκηνή.
Ένα ζευγάρι εμφανίζεται στην αρχή — εκεί όπου όλα μοιάζουν μη διαχειρίσιμα, καθώς η αμφιθυμική σχέση είναι έντονη — και ένα στη συνέχεια, διαφορετικό, βαθύτερα εκτεθειμένο, σχεδόν γυμνό. Το έργο ξεσκεπάζει μεθοδικά όλες τις άμυνες, όλα τα ψεύδη που αποκαλούμε «αναγκαίες αυταπάτες». Πόσο μπορεί να υποκρινόμαστε; Πόσο εύκολα αποφασίζουμε πως δεν ισχύουν αυτά που ξέρουμε; Η παράσταση στήνει έναν καθρέφτη και μας ρωτά αν είμαστε έτοιμοι να κοιταχτούμε μέσα του.

Κάπου εκεί στα σκοτεινά, μου δίνει στοργή και εγώ τον περιλούζω με βρισιές! Μαθαίνει να παίζει τα παιχνίδια με την ίδια ταχύτητα που εγώ αλλάζω τους κανόνες! Μπορεί να με κάνει ευτυχισμένη και εγώ δεν θέλω να είμαι ευτυχισμένη… Και όμως, θέλω! Θέλω να είμαι ευτυχισμένη! Μα ο Τζώρτζ και η Μάρθα, πίκρα! Μου έκανε το λάθος να με αγαπήσει και τώρα πρέπει να τιμωρηθεί. Ο Τζώρτζ και η Μάρθα πίκρα! – Μάρθα

Γιατί η αλήθεια πονάει. Και, όπως οι ήρωες του έργου, έτσι κι εμείς συχνά κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Χτίζουμε μύθους, κρατιόμαστε από ψέματα που μας βολεύουν. Το μέγιστο ερώτημα μένει να αιωρείται: Ποιος τολμά τελικά να παραδεχτεί την αλήθεια; Εκείνος που την ξέρει ή εκείνος που δεν έχει κάτι να χάσει;

Υπάρχει κινούμενη άμμος εδώ μέσα αγόρι μου και θα σε ρουφήξει, πρόσεχε… – Τζώρτζ

Η θεματική αυτή κουμπώνει υπέροχα με τη φαινομενολογία της αντίληψης, την ιδέα πως ό,τι αντιλαμβανόμαστε δεν είναι ποτέ απλώς αυτό που «είναι», αλλά αυτό που είμαστε ικανοί — ή πρόθυμοι — να δούμε. Στο έργο, η πραγματικότητα διαστρεβλώνεται από επιθυμίες, φόβους, τραύματα. Οι χαρακτήρες δεν αντικρίζουν τα γεγονότα, αλλά τις εσωτερικές τους εκδοχές. Η σύγκρουση δεν είναι με τον άλλον, αλλά με τον ίδιο τους τον εαυτό. Η σκηνή γίνεται ένας κόσμος που γλιστρά διαρκώς ανάμεσα σε υποκειμενικό και αντικειμενικό, ανάμεσα σε αυτό που λέγεται και σε αυτό που εννοείται. Μάλιστα, τα δύο ζευγάρια ταυτίζονται τόσο που κάποιες στιγμές δίνεται η εντύπωση πως βλέπουμε το παρελθόν και το μέλλον του ίδιου ζευγαριού.

Τα σκάτωσες… – Μάρθα
Ενώ εσύ έχει το δικαίωμα να με ξεφτιλίζεις όποτε θέλεις; – Τζώρτζ
Εσύ το αντέχεις… – Μάρθα
Δεν το αντέχω! – Τζώρτζ
Το αντέχεις για αυτό με παντρεύτηκες… […] Πιάστηκε το χέρι μου να σε μαστιγώνω. – Μάρθα
Μάρθα είσαι τρελή! – Τζώρτζ

Στην καρδιά αυτής της δίνης, η Έφη Μουρίκη (Μάρθα) προσφέρει μια συγκλονιστική ερμηνεία. Ισορροπεί με εκνευριστική ακρίβεια ανάμεσα στην παράνοια και τη λογική, σαν να πατάει σε ένα τεντωμένο σχοινί χωρίς όμως να φοβάται ούτε στιγμή μην πέσει. Έχει μια τρομακτική ευγένεια στον τρόπο που ξεδιπλώνει το πάθος και μια λεπτή σκληρότητα που προδίδει βαθιά, ανομολόγητη θλίψη. Η σχέση της με τον σύζυγό της, φορτισμένη από έλξη και απέχθεια, πάθος και μίσος, μοιάζει με χορό που κανείς από τους δύο δεν μπορεί — ή δεν θέλει — να σταματήσει.

Μου φέρνεις εμετό… – Μάρθα

Ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης (Τζώρτζ) υποδύεται έναν άντρα που δεν αντέχει πια τη γυναίκα του, αλλά μένει δίπλα της γιατί δεν ξέρει πώς να φύγει. Η σχέση τους, κάποτε γεμάτη πάθος, έχει προ πολλού μετατραπεί σε ένα τοξικό μείγμα μίσους και φθοράς. Δεν ανέχονται ο ένας τον άλλον· απλώς συνυπάρχουν μέσα σε μια σιωπηλή αμοιβαία απέχθεια, εγκλωβισμένοι σε έναν γάμο που συνεχίζεται από αδράνεια. Ο Κυριακίδης το αποδίδει αυτό με λεπτότητα: ένας άνθρωπος κουρασμένος, άδειος, που ξέρει πως τίποτα δεν μπορεί να σωθεί πια.

Τέλεια…! Θα αυτοκτονήσω… – Τζώρτζ

Απέναντί τους, ο Σπύρος Σταμούλης (Νικ) φέρνει μια ελεγχόμενη ένταση. Σέξι και γοητευτικός, αφελής και συμφεροντολόγος μαζί, ονειρεύεται την άνοδο του στους πανεπιστημιακούς κύκλους και αφήνει το κυνήγι της αναγνώρισης να τον παρασύρει. Δεν υποδύεται έναν «νέο καθηγητή»· υποδύεται έναν άνθρωπο που προσπαθεί απεγνωσμένα να αποδείξει πως αξίζει μια θέση στον κόσμο. Και κουρασμένος από τον έγγαμο βίο φαίνεται επιρρεπής σε εξωσυζυγικές σχέσεις, κυρίως αν έχουν να του προσφέρουν κάτι, ώστε να εξελιχθεί.

Χριστέ μου, έλεος πια! Έλεος! – Νικ

Δίπλα του, η Ελεάνα Στραβοδήμου (Χάνι) είναι υπέροχη. Πανέμορφή και αστεία, δίνει ρεσιτάλ ως «χαζούλα» σύζυγος, αλλά τοποθετεί κάτω από αυτή την επιφάνεια μια ανεπαίσθητη τραγικότητα. Δεν είναι ποτέ πραγματικά αφελής· είναι απλώς εγκλωβισμένη στον ρόλο που της έμαθαν να παίζει. Η ερμηνεία της έχει χιούμορ, ευθραυστότητα και μια μελαγχολία που αποκαλύπτεται ακόμη και στις παύσεις της. Παίζει καθόλη τη διάρκεια της παρουσίας της τη σκηνή με έναν τρόπο μαγικό: οι εκφράσεις της, το βλέμμα της, τα χείλη της, το σώμα της.

Ένα κονιακάκι θα το έπινα […] Έχω μια ασταθιούλα και θα με στηλώσει! Τρελαίνομαι για κονιάκ […] Ξέρω τι με πειράζει αγάπη μου… – Χάνι (Ελεάνα Στραβοδήμου)

Ο σκηνοθέτης Σωτήρης Τσαφούλιας, με ένα βαθιά ψυχογραφικό βλέμμα στη σκηνοθεσία του, στήνει μια παράσταση που δεν ενδιαφέρεται να ωραιοποιήσει τους χαρακτήρες του. Τους παρακολουθεί με ψυχραιμία, τους ξεγυμνώνει, τους στριμώχνει. Ο τρόπος που χειρίζεται τις σκηνές θυμίζει ανελέητη παρτίδα σκάκι: κάθε κίνηση έχει συνέπειες, κάθε λέξη ανοίγει μια νέα ρωγμή. Το έργο, έτσι δοσμένο, φωτίζει τη διαχρονική αγωνία του ανθρώπου να ορίσει την ταυτότητά του μέσα σε έναν κόσμο που συνεχώς μετακινείται. Να εμφανίσει μυστικά και ψέματα, που όλοι ξέρουμε. Που υπάρχουν σε πολλά σπίτια, αλλά κανείς δεν τα παραδέχεται.

Ξυπασμένε! Υποκριτή! – Τζώρτζ
Έλα τώρα κόφτο! Κόφτο γιατί… – Νικ
Πάει ο πληθυντικός; Τι έγινε; – Τζώρτζ
Δεν έχω δείρει ποτέ άντρα στην ηλικία σου… – Νικ

Στο τέλος, δεν έχει μείνει τίποτα ανέπαφο.
Ούτε οι σχέσεις.
Ούτε οι βεβαιότητες.
Ούτε οι μύθοι.

Δεν θέλω! Δεν θέλω κανέναν! Δεν τα θέλω! Δεν θέλω να κάνω παιδιά! Δεν θέλω! Δεν θέλω να πονέσω! Σας παρακαλώ! Σας παρακαλώ! Δεν θέλω να πονάω! Δεν θέλω! Φοβάμαι! Δεν θέλω να πονάω άλλο! Δεν θέλω… – Χάνι

Αυτό που μένει είναι μια παράσταση που δεν φοβάται τίποτα — και μας προκαλεί να δούμε αν εμείς φοβόμαστε. Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η μεγαλύτερη δύναμη του έργου: δεν μας ζητά να απαντήσουμε ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ, αλλά ποιος φοβάται τον ίδιο του τον εαυτό. Και να αναρωτηθούμε: ποιοι είμαστε αληθινά;

Και τώρα θα το ουρλιάξω. Θα το ουρλιάξω και χέστηκα, ας μας πάρει και μας σηκώσει. Θα γίνω η πιο μεγάλη, η πιο πελώρια έκρηξη που έχεις δει ποτέ! – Μάρθα
Τόλμα και θα σε νικήσω στο γήπεδο σου… – Τζώρτζ
Απειλή είναι αυτό; – Μάρθα
Ναι απειλή! Θα σε τσακίσω, θα σε κάνω χίλια κομμάτια… – Τζώρτζ

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Σωτήρης Τσαφούλιας
Μετάφραση: Τζένη Μαστοράκη
Σκηνικά: Μαίρη Τσαγκάρη
Κοστούμια: Ντένη Βαχλιώτη
Μουσική:TedRegklis
Σχεδιασμός Φωτισμών: Σωτήρης Τσαφούλιας, Έλενα Πετροπούλου
Φωτογραφίες & Artwork: Γκέλυ Καλαμπάκα
Βοηθός Σκηνοθέτη: Καρολίνα Ζαπατίνα
Βοηθός Σκηνογράφου: Έλλη Σπένδου, Αλίκη Σπανουδάκη
Βοηθός Ενδυματολόγου: Γιώργος Κατσώνης

ΔΙΑΝΟΜΗ
Τζώρτζ: Βλαδίμηρος Κυριακίδης
Μάρθα: Έφη Μουρίκη
Νικ: Σπύρος Σταμούλης
Χάνι: Ελεάνα Στραβοδήμου

Οργάνωση Παραγωγής: Κωνσταντίνα Νταντάμη
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη
Διεύθυνση Επικοινωνίας & Δημοσίων Σχέσεων: Όλγα Παυλάτου
Social Media: Renegade Media

Πηγή: Allaboutarts.gr