«Ράφτης Κυριών»: Κριτική Παράστασης

✒️Γράφουν: Ιωάννης Αρμυριώτης & Σωτήρης Σουλούκος

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ράφτης Κυριών» σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα στο Θέατρο Γκλόρια – Κεντρική σκηνή και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.

Φέτος την είδαμε λίγο αλλιώς, λίγο πιο χρωματιστά, πιο χαρούμενα, βάλαμε λίγο glitter στην ζωή μας και αποφασίσαμε να μιλήσουμε για κάτι που δεν το έχουμε κάνει εδώ και καιρό. Κάτι λίγο taboo. Για τις ανθρώπινες σχέσεις και να εστιάσουμε λίγο στο θέμα απιστία. – Στράτος Λύκος

Ο Georges Feydeau, μάστορας του μηχανισμού της κωμωδίας γράφει με τρελή νεανική διάθεση στα είκοσι δύο του χρόνια το θεατρικό έργο «Ράφτη Κυριών». Μια κωμωδία ξέφρενου ρυθμού, γεμάτη ανατροπές, παρεξηγήσεις και σασπένς, σατιρίζοντας με δεξιοτεχνία μια κοινωνία που πνίγεται στους ηθικούς κανόνες αλλά υποκύπτει στις ερωτικές της επιθυμίες. Γνωρίζοντας εκ των έσω την υποκρισία της παριζιάνικης αστικής τάξης, ο Feydeau συνεχίζει τη μολιερική παράδοση της αποκαθήλωσης κάθε ψευδοηθικής στάσης και, με στοιχεία παραλόγου που προαναγγέλλουν τον Ιονέσκο, αποτυπώνει την κωμικότητα ανθρώπων που εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε πόθους και καθωσπρεπισμό διαρκώς μπλέκονται στα ψέματά τους. Ο Γιάννης Κακλέας σκηνοθετεί το έργο σαν ένα ανατρεπτικό κωμικό πείραμα —ένα masterclass απιστίας— όπου οι ήρωες, παραδομένοι στις φαντασιώσεις τους, επινοούν ευρηματικούς τρόπους για να διαφυλάξουν μια επίπλαστη εικόνα αρετής και οικογενειακής ευτυχίας. Πρωταγωνιστούν οι Δημήτρης Μακαλιάς, Νίκη Λάμη, Στράτος Λύκος, Αθηνά Μουστάκα, Ροζαμαλία Κυρίου, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Γιάννης Λατουσάκης και Χριστίνα Θύμη.

Ο επιστημονικός όρος, λέει, ότι η απιστία είναι «η αθέτηση μιας εκφρασμένης υπόθεσης για σεξουαλική και συναισθηματική αποκλειστικότητα». Eίναι αυτό το «εκτός κοινωνικού πλαισίου», «παράνομη», «ου μοιχεύσεις», που λένε. Εγώ προσωπικά θεωρώ ότι αυτό το «ου» τρελαίνει τους ανθρώπους. Το παράνομο, το απαγορευμένο. Εν τω μεταξύ το τι είναι παράνομο διαφέρει και από χώρα σε χώρα […]  Στη Γαλλία όμως, όπου εκτυλίσσεται η ιστορία μας η απιστία είναι καλοδεχούμενη. Αρκεί να μην γίνεται αντιληπτή! Κάτω από το τραπέζι […] Για να δούμε πως θα πάει αυτό; – Στράτος Λύκος

«Ράφτης Κυριών»: Όταν το θέατρο αγγίζει την τελειότητα. Η μαγεία του θεάτρου σε μία παράσταση-αριστούργημα.

Το θέατρο είναι μαγεία. Είναι γνώση, είναι ένας τόπος μυστικός που ανοίγει μπροστά σου και σε ταξιδεύει, σε διδάσκει, σε συγκινεί, σε ψυχαγωγεί, σε κάνει να ξεχνάς για λίγο την καθημερινότητα. Κι όταν όλα τα στοιχεία μιας παράστασης —το έργο, η σκηνοθετική ματιά, οι ερμηνείες, η ατμόσφαιρα— συντονίζονται σε μια αρμονική ενότητα, τότε γεννιέται ένα πραγματικό αριστούργημα. Αποχωρείς από την αίθουσα πιο πλούσιος: σε εμπειρίες, σε γνώση, σε διάθεση, σε βλέμμα προς τον κόσμο. Αυτό ακριβώς προσφέρει η παράσταση «Ράφτης Κυριών». Γραμμένο το 1886, μέσα από τη σύγχρονη και μελετημένη σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, αλλά και τη δυναμική μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ, φτάνει μέχρι τον θεατή ανανεωμένο και ζωντανό. Ο Κακλέας καταφέρνει το σπάνιο: να φέρει την ιστορία στο σήμερα, διατηρώντας στο ακέραιο την ανάλαφρη φινέτσα και τη διονυσιακή ενέργεια του κειμένου.

Το έργο που θα παρακολουθήσετε απόψε είναι μια σπουδή, ένα masterclass πάνω στην απιστία. Γραμμένο από τον μετρ του είδους Georges Feydeau. Θα μας μεταφέρει στο Παρίσι του τότε, του τώρα, του πάντα, για να παρακολουθήσουμε ιστορίες αντρών και γυναικών που είναι λίγο επιρρεπείς στην περιπέτεια και την αμαρτία. Αλλά ταυτόχρονα θα μας μυήσει και στο πως να αποφεύγουμε τις οδυνηρές συνέπειες των πράξεων μας.  – Στράτος Λύκος

Κεντρικό ρόλο στη μαγεία αυτής της παράστασης παίζει το σκηνικό, τα κοστούμια και ο φωτισμός —τα τρία στοιχεία που χτίζουν τον οπτικό κόσμο της. Εδώ το σκηνικό δεν είναι απλώς λειτουργικό. Είναι ο ορισμός του θεάτρου: εντυπωσιακό, σύγχρονο, πλούσιο σε εικόνες, φωτεινό και εξαιρετικά ευρηματικό. Ένα κυκλικό σκηνικό-καρουζέλ με τρία διαφορετικά δωμάτια που συνδέονται οργανικά και περιστρέφονται, παρασύροντας τον θεατή μέσα στην οικία του Δρ. Ζεράρ Μουλινό. Η κίνηση του σκηνικού δεν είναι απλώς μηχανική· είναι μέρος της αφήγησης. Το σκηνικό είναι από μόνο του ένα μικρό θαύμα: περιστρέφεται, μεταμορφώνεται, ξεδιπλώνει τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων με τρόπο σχεδόν μαγικό. Η σκηνή αλλάζει διαρκώς μορφή όπως αλλάζουν και οι ανθρώπινες σχέσεις· ρευστές, ευμετάβλητες, άλλοτε φωτεινές κι άλλοτε σκοτεινές, ακριβώς όπως η πίστη και η απιστία που αποτελούν τον πυρήνα της κωμωδίας του Feydeau.

Οι φωτισμοί συνοδεύουν ιδανικά αυτή την κινηματογραφική αίσθηση, ενισχύοντας την πλοκή. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η «μεταμόρφωση» του σκηνικού από τα δωμάτια στο σπίτι του γιατρού στο διαμέρισμα-ατελιέ του ράφτη. Μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, και χωρίς ο θεατής να αντιληφθεί την παραμικρή αναστάτωση, επιτελείται ένας μικρός άθλος, προσφέροντας ένα άρτιο και καθηλωτικό αποτέλεσμα.

Αν θυμάμαι καλά μου είχες πει ότι το πρώτο διάστημα ο έρωτας μας θα μείνει… Πως μου είχες πει αυτήν την λέξη; – Σουζάν (Νίκη Λάμη)
Ποια λέξη; – Δρ. Ζεράρ Μουλινό (Δημήτρης Μακαλιάς)
Ότι ο έρωτας μας θα μείνει υποτονικός! – Σουζάν
Πλατωνικός… – Δρ. Ζεράρ Μουλινό

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μεταβατική στιγμή έχει ο Ετιέν, τον οποίο ερμηνεύει με δεξιοτεχνία ο Στράτος Λύκος. Ο χαρακτήρας του λειτουργεί ως «καθρέφτης» και «πειραχτήρι» για το κοινό· όσα υπονοεί ο Feydeau βγαίνουν αυθόρμητα και απολαυστικά μέσα από τον λόγο του, σε μια συνεχή διάδραση που φέρνει τους θεατές αντιμέτωπους με τις δικές τους μικρές αδυναμίες. Επικοινωνιακός και ευφυής. Με άμεσο λόγο, χιούμορ και μια ιδιαίτερη σκηνική άνεση, υποδέχεται το κοινό, το εντάσσει στην υπόθεση της παράστασης και θέτει με τρόπο γοητευτικά παιγνιώδη τα κεντρικά ερωτήματα του έργου.

Εξίσου σημαντικός είναι και ο μουσικός της παράστασης, Βάιος Πράπας, ο οποίος δημιουργεί ένα ζωντανό, σχεδόν αφηγηματικό ηχητικό περιβάλλον. Η μουσική δεν συνοδεύει απλώς τη δράση· «συνομιλεί» μαζί της, σα να αποτελεί και αυτή έναν επιπλέον, αόρατο χαρακτήρα. Είναι πραγματικά εκπληκτικός. Η μουσική του υπόκρουση λειτουργεί σαν το απόλυτο «κερασάκι» ενός ήδη αριστουργηματικού θεατρικού οικοδομήματος. Ο Στράτος Λύκος, σε συνδυασμό με τη μουσική του Βαίου Πράπα, δημιουργούν έναν «κεντρικό άξονα» που καθορίζει τον ρυθμό, την ατμόσφαιρα και τον χαρακτήρα της παράστασης.

Ο Δημήτρης Μακαλιάς, για ακόμη μία φορά είναι άκρως απολαυστικός. Με την έμφυτη κωμική του στόφα, τον ρυθμό, τα εκφραστικά του μέσα και την άρτια τεχνική του, προσδίδει στη σκηνή μια ξεχωριστή λάμψη. Προσφέρει στιγμές γνήσιας κωμωδίας. Ανεβαίνει, πέφτει, σηκώνεται, ξαπλώνει, κοιμάται… Όλη του η παρουσία είναι τόσο φυσική και ανέμελη που πραγματικά μοιάζει να βρίσκεται στο σπίτι του – και αυτό ακριβώς κάνει την ερμηνεία του τόσο απολαυστική.

Εντάξει το ξέρω, όλοι μου οι φίλοι τσιλημπουρδίζουνε. Πότε με την μία, πότε με την άλλη. Και ας είναι και παντρεμένοι. Ενώ εγώ; Εγώ τι; Γιατί εγώ, εγώ ψυχή δεν έχω; Είπα και εγώ μια φορά να ενδώσω και τα έκανα σαν τα μούτρα μου. – Δρ. Ζεράρ Μουλινό

Η Νίκη Λάμη, ως Σουζάν, είναι γοητευτική, μαγευτική, ίσως στην πιο ώριμη και ολοκληρωμένη της ερμηνεία μέχρι σήμερα. Φέρνει στη σκηνή ζωντάνια, ερωτισμό, κομψότητα, και ένα βλέμμα που εναλλάσσει απίθανα την αθωότητα με τη συνενοχή. Η ομορφιά της δεν είναι απλώς εξωτερική· είναι ο τρόπος που γεμίζει τη σκηνή, ο τρόπος που κινείται, που αλλάζει ενέργεια από στιγμή σε στιγμή. Διαθέτει ταλέντο τέτοιο που κάνει τα δύσκολα να φαίνονται απλά, και δεν φοβάται στιγμή να τσαλακωθεί. Η κωμικότητά της, η τόλμη της και η αμεσότητά της την αναδεικνύουν σε μια από τις πιο στιλάτες –με την ουσιαστική έννοια του όρου– παρουσίες της σύγχρονης ελληνικής σκηνής. Είναι η «πέτρα του σκανδάλου», αλλά και ο καθρέφτης της ανθρώπινης αδυναμίας, πάντα με χιούμορ και λάμψη.

Όλο και κάποιος θα καταλάβει ότι δεν είμαστε γιατρός και ασθενής. Αλλά δύο καρδιές ερωτοχτυπημένες. Δύο ψυχές κεραυνοβολημένες. Δυο υπάρξεις τρισευτυχισμένες, που ταξιδεύουν ψηλά στους τρυφερούς κήπους του πάθους. – Δρ. Ζεράρ Μουλινό
Έχεις δίκιο! Αν μας πάρουν είδηση χαθήκαμε! Και το κυριότερο χάνουμε την γοητεία του παράνομου! – Σουζάν

Η Ροζαμάλια Κυρίου, στον ρόλο της πεθεράς, δημιουργεί μια αριστοκρατική και αυστηρή περσόνα. Λαμπερή και επιβλητική, κερδίζει αμέσως το βλέμμα του θεατή. Παραδίδει μια ερμηνεία ολοκληρωμένη και απολαυστική. Παίζει με όλο της το σώμα, με μια αυθεντικότητα που σε κάνει να ξεχνάς πως παρακολουθείς ηθοποιό. Κάθε μορφασμός, κάθε κίνηση, μοιάζει τόσο αυθόρμητη και αληθινή που η ηρωίδα της φαίνεται όχι απλώς πιστευτή, αλλά σχεδόν οικεία.

Ο σύζυγος της κυρίας Ωμπέν; Πώς πάνε τα δερματικά σας; Τα δερματικά, οι λειχήνες…τα εκζέματα; Μαδάτε κύριε; Μαδάτε;  Σας παρακαλώ μην με πλησιάζετε! Τι θα γίνει; Όλοι οι κολλητικοί σήμερα θα μου τύχουνε; – Μητέρα της Αιγκρεβίλ (Ροζαμαλία Κυρίου)

Η Αθηνά Μουστάκα, ως Ρόζα, κινείται με θαυμαστή άνεση ανάμεσα στο αθώο και το πονηρό. Είναι υπέροχα αφελής, τρελή και «αλοπρόσαλλη» μαζί, με μια πρόζα και μια ευλυγισία φωνής που προσφέρουν μοναδικές, γνήσια κωμικές στιγμές. Παρότι έχει σύντομη εμφάνιση, αφήνει ισχυρό αποτύπωμα. Παίζει με το βλέμμα, με τις μικρές κινήσεις του προσώπου, με μια λεπτομέρεια που αποκαλύπτει πόσο βαθιά έχει δουλέψει τον χαρακτήρα της. Η συμβολή της στην εξέλιξη της ιστορίας είναι κομβική και εκτελεσμένη με ακρίβεια.

Ή μήπως χόρτασα τον έρωτα του; Απότιστη έμεινα! Στέγνωσα! Ξέχασα πως είναι να είσαι γυναίκα. Και σε ρωτώ! Μετά από τέτοια ξηρασία, γίνεσαι ή δεν γίνεσαι μοιχαλίδα; – Ρόζα (Αθηνά Μουστάκα)

Ο Παναγιώτης Παπαϊωάννου, ως φίλος του γιατρού, χαρίζει άφθονο γέλιο με τις περιγραφές του για την «μοντελιστ» που του ξενοίκιασε το διαμέρισμα του — Μοντελίστ, έτσι δήλωνε! Μοδίστρα ήταν τάχα μου, καταλαβαίνετε! — και τον τρόπο με τον οποίο η σύζυγός του τον εγκατέλειψε. Υπέροχα αφελής, πάντοτε λίγο εκτός τόπου και χρόνου. Δημιουργεί έναν χαρακτήρα ζεστό, καλοσυνάτο, άμεσο. Από την πρώτη στιγμή θέλεις να τον πάρεις αγκαλιά· εκπέμπει μια αθωότητα που λειτουργεί υπέροχα ως αντίβαρο στο χάος που προκαλούν οι υπόλοιποι γύρω του.

Ο Γιάννης Λατουσάκης ενσαρκώνει με φυσικότητα τον ζηλιάρη κύριο Ωμπέν, έναν άνδρα γεμάτο μυστικά, που ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στην αυστηρότητα και τον κωμικό παραλογισμό. Υποδύεται τον στρατιωτικό που δεν φημίζεται για την εξυπνάδα του, και το κάνει με μέτρο και έξυπνη κωμικότητα, αποφεύγοντας την καρικατούρα. Έχει σωστό timing και καθαρή σκηνική παρουσία.

Κάπου σε ξέρω εσένα; – Ωμπέν (Γιάννης Λατουσάκης)
Δεν νομίζω… – Δρ. Ζεράρ Μουλινό
Και όμως η φυσιογνωμία σου κάτι μου θυμίζει. – Ωμπέν
Τι έχει η φυσιογνωμία μου; Δεν ξέρω μπορεί. Α! Μπορεί το τζίντζερ! Ξέρετε θα φορεθεί πάρα πολύ… – Δρ. Ζεράρ Μουλινό

Τέλος, η Χριστίνα Θύμη, ως Υβόν, φτιάχνει μια αξιαγάπητη, αφελή αλλά πιστή φιγούρα. Ως «μαμόθρευτη» κόρη αποδίδει με εξαιρετική επιτυχία την αίσθηση πως βρίσκεται διαρκώς σε τροχιά γύρω από τη μητέρα της. Γρήγορη, νευρική, πάντα σε κίνηση, χαρίζει πολλές από τις πιο εύστοχες κωμικές στιγμές της παράστασης.

Ωραία θα ήταν να σου έχω εμπιστοσύνη, αλλά μου λες συνέχεια ψέματα! – Κυρία Αιγκρεβίλ, Υβόν (Χριστίνα Θύμη)

Αισθητικά την παράσταση υπογράφει η Ηλένια Δουλαδίρη, η οποία σχεδίασε το λειτουργικό σκηνικό-καρουζέλ αλλά και τα εξαιρετικά κοστούμια, που παραπέμπουν στην εποχή που διαδραματίζεται το έργο. Η δουλειά της αποπνέει λεπτότητα, χιούμορ, κομψότητα και περίτεχνη θεατρικότητα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη συνοχή του οπτικού κόσμου της παράστασης.

Το πέμπτο κεφάλαιο της υπόθεσης—ίσως και το αποκορύφωμα ολόκληρης της παράστασης—αποτελεί πραγματικά τον ορισμό του αριστουργήματος. Εκεί, όλα τα δημιουργικά στοιχεία συναντιούνται με αξιοθαύμαστη αρμονία: η σκηνοθετική ματιά, ο απόλυτος συγχρονισμός των ηθοποιών, η μουσική που χτίζει διαρκώς ένταση, καθώς και η υποβλητική περιστροφή του σκηνικού, συνθέτουν μια εμπειρία που σε μαγνητίζει και σε κάνει να μη θέλεις να τελειώσει. Οι ηθοποιοί κινούνται μέσα στο περιστροφικό σκηνικό με τέτοια ακρίβεια, ηρεμία και τεχνική τελειότητα, που η σκηνική δράση μοιάζει να ρέει φυσικά, σαν μια άψογα εκτελεσμένη χορογραφία. Σε αυτά τα λίγα λεπτά συμπυκνώνεται όλη η προηγούμενη ένταση, όλες οι παρεξηγήσεις, οι αποκαλύψεις και οι ανατροπές, προσφέροντας ένα σκηνοθετικό και ερμηνευτικό διαμάντι. Το τέλος αυτό δεν λειτουργεί μόνο ως κλείσιμο της ιστορίας, αλλά ως θρίαμβος της θεατρικής τέχνης—μια στιγμή όπου η σκηνή, οι ηθοποιοί και ο ρυθμός γίνονται ένα.

Αν θες όμως μπορούμε να βρεθούμε οι δυο μάς. Κάπου αλλού. Σήμερα πάλι. Σε ουδέτερο έδαφος… – Δρ. Ζεράρ Μουλινό
Σε έδαφος; Όχι αποκλείεται. Θα λερωθούν τα ρούχα μου… – Σουζάν

Ο Γιάννης Κακλέας, πιστός στην ταυτότητά του, συνεχίζει να δημιουργεί θεάματα υψηλής ποιότητας. Με τον «Ράφτη Κυριών» παραδίδει μια ανατρεπτική, απολαυστική παράσταση, σίγουρα από τις πιο καλοδουλεμένες που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς σήμερα: γεμάτη ουσία, ευρηματικότητα, ρυθμό και χιούμορ που δεν εξαντλείται ποτέ.

Συνολικά, η παράσταση «Ράφτης Κυριών» αναδεικνύεται σε μια από τις πιο ολοκληρωμένες, ευρηματικές και απολαυστικές παραστάσεις της χρονιάς. Ένα θέατρο που σε ταξιδεύει, που σε γεμίζει, που σε κάνει συμμέτοχο. Μια παράσταση όπου όλα —κείμενο, σκηνοθεσία, αισθητική, ερμηνείες, μουσική— συντονίζονται σαν κομμάτια ενός τέλεια κουρδισμένου μηχανισμού.

Αυτό είναι το θέατρο· η μαγεία που, όταν συμβαίνει, δεν την ξεχνάς εύκολα.

Τέλος καλό. Όλα κρυφά! Τα θεμέλια της ηθικής μας κοινωνίας ταρακουνήθηκαν λίγο, αλλά ευτυχώς έχει καλό αντισεισμικό σύστημα. Αντέχει τους κραδασμούς! […] Ο άνθρωπος κατά βάθος είναι ένα άγριο θηρίο. Δύσκολα τιθασεύει τα ένστικτα του. Και ποιο είναι το πιο βασικό του ένστικτο; Η επιθυμία του να ερωτευτεί… Μην κοροϊδευόμαστε και μεταξύ μας. Το πιο βασικό ένστικτο του ανθρώπου είναι η επιθυμία του για ηδονή. Για σεξ![…] – Στράτος Λύκος

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ

Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Σκηνικά – Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Μουσική: Βάιος Πράπας
Κίνηση: Στεφανία Σωτηροπούλου
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Βοηθός Σκηνοθέτης: Άρης Κακλέας
Σχεδιασμός  κομμώσεων/ Hairstyling: Θωμάς Γαλαζούλας
Σχεδιασμός μακιγιάζ: Όλγα Φαλέϊ
Φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
Επικοινωνία & Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη
Διαφήμιση – Social Media: Renegade Media, Βασίλης Ζαρκαδούλας
Παραγωγή: Τεχνηχώρος Θεατρικές Παραγωγές
Διευθυνση παραγωγής: Έφη Πανουργιά

Παίζουν οι ηθοποιοί
Δημήτρης Μακαλιάς, Νίκη Λάμη, Στράτος Λύκος, Αθηνά Μουστάκα, Ροζαμάλια Κυρίου, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Γιάννης Λατούσακης, Χριστίνα Θύμη

INFO
Θέατρο Γκλόρια, Ιπποκράτους 7, Αθήνα 10679
Τηλέφωνο κρατήσεων: 2103600832

Πηγή: Allaboutarts.gr