SCREAM | The Franchise: Όσα πρέπει να γνωρίζεις!
✒️ Γράφει: Ιωάννης Αρμυριώτης
Από τη νοσταλγία στην ανανέωση: Franchise τρόμου που αρνούνται να πεθάνουν!
Ελάχιστα κινηματογραφικά thiller franchise των δεκαετιών των ’80, των ’90 και των 00s έχουν καταφέρει όχι μόνο να αντέξουν στη φθορά του χρόνου, αλλά και να διατηρήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον του κοινού, εμπλουτίζοντας διαρκώς το κινηματογραφικό τους αποτύπωμα με νέες ταινίες. Σε μια εποχή όπου τα reboot και τα sequel συχνά μοιάζουν περισσότερο με εμπορικές κινήσεις παρά με δημιουργικές ανάγκες, ορισμένες σειρές τρόμου αποδεικνύουν ότι το legacy τους δεν βασίζεται απλώς στη νοσταλγία, αλλά σε μια διαρκή ικανότητα ανανέωσης.
Παραδείγματα όπως, Ξέρω τι κάνατε πέρυσι το καλοκαίρι και Βλέπω τον θάνατο σου, αποτελούν δυο από τα πιο αγαπημένα franchise από τα τέλη των 90s αρχές 00s που επέστρεψαν δυναμικά το 2025 με τις ταινίες «Ξέρω τι κάνατε πέρσι το καλοκαίρι (I Know What You Did Last Summer)» & «Βλέπω τον θάνατο σου 6 – Δεσμοί αίματος (Final Destination Bloodlines)». Το Saw απέδειξε πως ακόμη και δύο δεκαετίες μετά την έναρξή του, το franchise διατηρεί δυναμική παρουσία με την ταινία «Saw X (2023)». Παράλληλα, το σύμπαν των Alien επεκτάθηκε με την τελευταία ταινία «Alien: Romulus (2024)», ενώ το Halloween έκλεισε έναν ακόμη κύκλο της εμβληματικής ιστορίας του Michael Myers με την ταινία «Halloween Ends (2022)». Ακόμη και το σατανικό παιχνίδι του Chucky συνεχίστηκε με το «Cult of Chucky (2017)» και με το reboot «Child’s Play (2019)», επιβεβαιώνοντας πως τα horror icons δύσκολα «πεθαίνουν».
Σε όλες τις ταινίες μένεις ζωντανή Sidney. Σε όλες η ιστορία είναι για το πως θα σκοτώσουν εσένα! – Charlie Walker (Rory Culkin), Scream 4
Scream: Η διαχρονική κραυγή του τρόμου!
Ωστόσο, ανάμεσα σε όλα, το Scream Franchise ξεχωρίζει ίσως ως το πιο επιτυχημένο και συνεκτικό παράδειγμα διαχρονικότητας. Από την πρώτη του εμφάνιση τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα, το κινηματογραφικό σύμπαν όχι μόνο επιβίωσε, αλλά εξελίχθηκε μαζί με το ίδιο το είδος του τρόμου, σχολιάζοντάς το, σατιρίζοντας το και με κάποιον τρόπο αποδομώντας το. Ο Ghostface δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κινηματογραφικό δολοφόνο· είναι μια φιγούρα–σύμβολο της ποπ κουλτούρας, άρρηκτα συνδεδεμένη με μια ολόκληρη γενιά θεατών.
Η καρδιά του franchise παραμένει η Sidney Prescott, μια από τις πιο εμβληματικές «final girls» στην ιστορία του σύγχρονου τρόμου. Η πορεία της, από έφηβη που παλεύει για την επιβίωσή της μέχρι ώριμη γυναίκα που αντιμετωπίζει ξανά και ξανά το παρελθόν της, προσέδωσε στο εμπορικό brand της σειράς συναισθηματικό βάθος που ξεπερνά τα όρια ενός τυπικού slasher.
Όχι στην δική μου ταινία! – Sidney Prescott (Neve Campbell), Scream 1
Είσαι μαχήτρια Sidney! Για αυτό βρίσκεσαι εδώ! Για αυτό διάλεξες αυτό το δρόμο! – Drama Teacher (David Warner), Scream 2
Σας παρουσιάζω την Sidney θύμα. Την Sidney που επιβίωσε! Τη Sidney που είναι αστέρας! – Roman Bridger (Scott Foley), Scream 3
Αποδέξου την κατάσταση σου. Θα είσαι μια ζωή το θύμα. Οπότε αγκάλιασε το. Χρησιμοποίησε το! – Rebecca Walters (Alison Brie), Scream 4
Μέχρι σήμερα, το αναγνωρίσιμο brand αριθμεί έξι ταινίες, με την έβδομη να βγαίνει στις 5 Μαρτίου 2026 στους κινηματογράφους. Οι ταινίας «Scream V (2022)» & «Scream VI (2023)» ανανέωσαν το ενδιαφέρον της νεότερης γενιάς, ενώ το επερχόμενο Scream 7 αναμένεται να συνεχίσει την επιτυχημένη πορεία του franchise.
Αξιχει να αναφερθεί πως η μυθοπλασία επεκτάθηκε τηλεοπτικά μέσα από τη σειρά «Scream: The TV Series (seasons 1–2)» στο MTV (2015-16) επιβιώνοντας δυο σεζόν με ένα άδοξο και ημιτελές finale και την limited σειρά μιας ολοκληρωμένης season «Scream: Resurrection (season 3)» στο VH1 (2019).
Η επιρροή του Scream, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην οθόνη. Οι στολές Ghostface κυριαρχούν κάθε Halloween και Απόκριες, ενώ το επιτραπέζιο παιχνίδι Scream The Game (AS Games, 2022) επιβεβαιώνει την εμπορική του δυναμική. Πρόκειται για ένα franchise που δεν επιβιώνει απλώς χάρη στη νοσταλγία, αλλά επειδή καταφέρνει να παραμένει επίκαιρο, αυτοαναφορικό και ουσιαστικά διαδραστικό με το ίδιο το κοινό του. Σε έναν κινηματογραφικό κόσμο όπου τα περισσότερα franchise εξαντλούνται δημιουργικά, το Scream αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ισορροπίας ανάμεσα στη μνήμη και την ανανέωση — ένα ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης horror ιστορίας που συνεχίζει να γράφεται.
Gale, έχεις περισσότερες ζωές από γάτα! – Cotton Weary (Liev Schreiber), Scream 2
SCREAM | The Franchise: Όταν η επιβίωση γίνεται κληρονομιά!
Το 1996 κυκλοφορεί η πρώτη ταινία του franchise, το Scream, σε σκηνοθεσία του Wes Craven, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στο σύγχρονο slasher. Η εμβληματική εισαγωγική σκηνή με πρωταγωνίστρια την Drew Barrymore έχει μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου τρόμου. Η ταινία ξεκινά με την αναφορά στο χειρότερο έγκλημα που έχει συμβεί στο Woodsboro εδώ και χρόνια — ακόμη χειρότερο και από τον θάνατο της Maureen Prescott, μητέρας της Sidney, έναν χρόνο πριν. Ο θάνατος της Maureen Prescott αποτελεί την απαρχή όλων όσων θα ακολουθήσουν, το τραύμα που γεννά τον κύκλο της βίας και της εκδίκησης.
Δεν θα σταματήσει ποτέ, έτσι; – Sidney Prescott, Scream 1
Έναν χρόνο αργότερα, το 1997, το Scream 2 φτάνει στις αίθουσες και καταφέρνει, με εξαιρετικά έξυπνο τρόπο, να δημιουργήσει μέσα από την ίδια την αφήγηση τους «κανόνες» ενός sequel. Περισσότερα θύματα, πιο καλοστημένες σκηνές φόνου, περισσότερο αίμα και ένταση. Η ταινία δεν διστάζει να τρολάρει τον εαυτό της, να διακωμωδήσει χαρακτήρες και καταστάσεις, εισάγοντας παράλληλα τη σειρά ταινιών Stab, βασισμένη στα γεγονότα του Woodsboro, ενισχύοντας έτσι το μετα-κινηματογραφικό της παιχνίδι.
Το ήξερα οτι θα ερχόταν. Το ήξερα οτι δεν έχει τελειώσει! – Sidney Prescott, Scream 2
Το 2000 κυκλοφορεί το Scream 3, ολοκληρώνοντας την αρχική τριλογία. Η ταινία επιστρέφει στην αρχή, αποκαλύπτοντας άγνωστα μέχρι τότε στοιχεία του παρελθόντος. Εισάγει νέους κανόνες: ο δολοφόνος γίνεται σχεδόν υπεράνθρωπος, ακόμη και η ίδια η ηρωίδα μπορεί να πεθάνει, και όσα θεωρούσαμε δεδομένα για το παρελθόν ανατρέπονται. Οι αμαρτίες επιστρέφουν για να στοιχειώσουν τη Sidney. Ίσως η πιο τρομακτική σκηνή όλου του franchise είναι εκείνη με τη Maureen Prescott στο παράθυρο — χωρίς εφέ ή jump scares, μόνο μια σκοτεινή φιγούρα που φωνάζει την κόρη της. Κι όμως, η τριλογία κλείνει με ένα αισιόδοξο τέλος: χωρίς συναγερμούς, με ανοιχτές πόρτες και χωρίς φόβο.
Ό,τι αγγίζεις πεθαίνει Sidney, είσαι σκέτο δηλητήριο! Είσαι ακριβώς σαν εμένα! Maureen Prescott (Lynn McRee), Scream 3
Δέκα χρόνια αργότερα, το 2011, το Scream 4 επιστρέφει ανατρέποντας τις προσδοκίες. Με αφορμή την επέτειο των δολοφονιών του Woodsboro, ο Ghostface εμφανίζεται ξανά. Πρόκειται για ένα ευφυές remake μέσα στη λογική της συνέχειας, όπου η Sidney έρχεται αντιμέτωπη με τους παλιούς της δαίμονες σε μια νέα εποχή ψηφιακής προβολής και διαδικτυακής εμμονής.
Καλώς ήρθες Sidney! Αυτό είναι το δείγμα των επερχόμενων γεγονότων […] Ξέρεις να επιβιώνεις, έτσι δεν είναι Sidney; Είσαι μια γυναίκα με μόνη ικανότητα την επιβίωση. Σου έχω όμως μια ερώτηση! Τι να την κάνεις την επιβίωση σε αυτό το δράμα όταν όλοι κοντά σου είναι νεκροί; […] Δεν μπορείς να τους σώσεις. Το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να βλέπεις! – Gostaface, Scream 4
Κι ενώ πολλοί πίστεψαν πως η τέταρτη ταινία θα ήταν το τέλος, ακολούθησε η τηλεοπτική μεταφορά του franchise από το MTV και το VH1, χωρίς όμως αίσιο φινάλε. Το 2022 ανακοινώνεται η επίσημη επιστροφή στη μεγάλη οθόνη με ένα δυναμικό requel: το Scream V.
Κάθε δεκαετία περίπου, κάποιος ηλίθιος έχει την φωτεινή ιδέα να φορέσει τη μάσκα, να σκοτώσει τους φίλους του και να γίνει διάσημος. Η τελευταία φορά που συνέβη ήταν το 2011. – Sam Carpenter (Melissa Barrera), Scream V
Η πέμπτη ταινία ξεκινά με μια ξεκάθαρη αναφορά στη θρυλική εισαγωγή του 1996. Η Tara Carpenter, την οποία υποδύεται η Jenna Ortega, συνομιλεί με τον Ghostface σε μια σκηνή που καθρεφτίζει εκείνη της Barrymore. Το requel διαποτίζεται από νοσταλγία: επιστροφές χαρακτήρων που δεν περιμέναμε, όπως η Martha Meeks (Heather Matarazzo, Scream 3), η αστυνόμος Judy Hicks (Marley Shelton, Scream 4) και ακόμη και ο Billy Loomis (Skeet Ulrich, Scream 1), ο πρώτος δολοφόνος. Η παρουσία των Mindy και Chad Meeks, ανιψιών του Randy (Scream1 & 2), η επιστροφή legacy χαρακτήρων και η χρήση του σπιτιού του Stu Macher (Scream 1) ως βασικής τοποθεσίας δημιουργούν μια αίσθηση επιστροφής στο original.
Sidney συμβαίνει ξανά! Απλά το νιώθω διαφορετικά αυτή τη φορά! – Dewey Riley (David Arquette), Scream V
Δεν πρόκειται ούτε για reboot ούτε για απλό sequel. Είναι requel: μια συνέχεια που χτίζει κάτι νέο μέσα σε ένα ήδη υπάρχον αφήγημα. Νέοι χαρακτήρες συνδεδεμένοι με τους παλιούς. Οι κανόνες επαναδιατυπώνονται: μην εμπιστεύεσαι ποτέ το ερωτικό ενδιαφέρον, το κίνητρο συνδέεται πάντα με το παρελθόν, ο δολοφόνος βρίσκεται μέσα στην παρέα. Επαναλαμβάνονται μοτίβα της αρχικής τριλογίας — φόνος μέρα μεσημέρι όπως στο Scream 2, το αγόρι της πρωταγωνίστριας ως δολοφόνος όπως στο πρώτο Scream, και η υπενθύμιση ότι ακόμη και η ηρωίδα μπορεί να πεθάνει, όπως είχε ειπωθεί στο Scream 3, με την παραλλαγή του θανάτου του Dewey Riley. Και φυσικά, η εμβληματική σκηνή όπου η Sidney Prescott κλείνει το τηλέφωνο στον Ghostface λέγοντας «Βαρέθηκα» — ένας χαρακτήρας που αντέχει και δυναμώνει με τον χρόνο.
Και εγώ δοκίμασα να το σκάσω αλλά δεν πιάνει. Πάντα σε ακολουθεί! – Sidney Prescott, Scream V
Έναν χρόνο αργότερα, το 2023, κυκλοφορεί το Scream VI, το sequel στο requel, επεκτείνοντας το σύμπαν σε επίπεδο franchise. Η εισαγωγική σκηνή παίζει ξανά, όπως στο Scream 4, με τις προσδοκίες — σκηνή μέσα στη σκηνή. Η νοσταλγία κορυφώνεται με την επιστροφή της Kirby Reed (Scream 4), την οποία υποδύεται η Hayden Panettiere.
Η ταινία επιχειρεί να χτίσει ένα πλαίσιο ενοχής γύρω από τη Sam Carpenter (Melissa Barrera), κόρη του Billy Loomis. Η πιθανότητα να εξελιχθεί σε μελλοντική δολοφόνο αιωρείται — μια ιδέα που φημολογείται ότι θα εξελισσόταν περαιτέρω στο Scream 7, προτού αλλάξουν τα δεδομένα του cast. Ατάκες από το βιβλίο της Gale Weathers «Ασταθής, γεννημένη δολοφόνος», οι συνεδρίες με τον ψυχίατρο, η φράση «τον μαχαίρωσα 22 φορές και το ένιωσα», οι υπαινιγμοί του Detective Bailey (Dermot Mulroney, Scream VI) «όποιος το κάνει μας οδηγεί πίσω στην Sam» και οι αναφορές του Richie Kirsch (Jack Quaid, scream V) «H Sidney Prescott σκότωσε τον πατέρα σου, εσύ έκανες όλο αυτό για να τη φέρεις πίσω στο Wooodsboro» δημιουργούν μια διαρκή αμφιβολία: μήπως η Sam είναι προορισμένη να γίνει αυτό που φοβάται;
Είμαστε όλοι μέρος της ίδιας γ@μημένης οικογένειας τώρα! Και η κληρονομιά (Legasy) δεν πρέπει να είναι πάντα κακό πράγμα! – Kirby Reed (Hayden Panettiere), Scream VI
Παράλληλα, η φημολογούμενη επιστροφή του Stu Macher στο επερχόμενο Scream 7 — που αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 5 Μαρτίου 2026 — δημιουργεί ανυπομονησία. Παρά τα φαινομενικά αδιαμφισβήτητα γεγονότα του παρελθόντος, οι αναφορές και οι διάλογοι αφήνουν υπονοούμενα που τροφοδοτούν θεωρίες. Όπως ο διάλογος μεταξύ της Mindy Meeks «η τηλεόραση που σκότωσε τον Stu Macher» και της Kirby «Αν πιστεύεις οτι είναι νεκρός» να δημιουργούν ένα υπονοούμενο επιστροφής.
Το Scream VI κορυφώνει τη νοσταλγία στήνοντας έναν ολόκληρο «βωμό» του franchise μέσα σε ένα θέατρο: αντικείμενα, κοστούμια, στοιχεία από παλαιότερες δολοφονίες. Όπως το requel επέστρεφε στο original (STAB 1) και στο Woodsboro, έτσι και το sequel στο requel επιστρέφει στο STAB 2 και στο κολέγιο, καθρεφτίζοντας τη δεύτερη ταινία. Όλα είναι μεγαλύτερα, πιο έντονα, πιο ριψοκίνδυνα. Ό,τι έγινε την προηγούμενη φορά, τώρα ανατρέπεται. Κανείς δεν είναι ασφαλής. Και το franchise επιβιώνει μόνο όταν τολμά να ανατρέπει τις ίδιες του τις προσδοκίες.
Η τελευταία ταινία κάνει κάτι εντυπωσιακό, επεξηγηματικό αλλά και βαθιά συμπεριληπτικό για ολόκληρο το franchise. Επαναφέρει στο προσκήνιο όλους τους δολοφόνους των προηγούμενων ταινιών, τοποθετώντας τη μάσκα του καθενός σε κάθε νέα σκηνή φόνου, σαν ένα τελετουργικό μνημόσυνο της ίδιας της ιστορίας του Scream. Το σύνολο των δολοφόνων που έχουν κυνηγήσει τη Sidney Prescott και όσους σχετίζονται με εκείνη φτάνει πλέον τον αριθμό 12 — ένας αριθμός που δεν είναι απλώς στατιστικός, αλλά συμβολικός του ατελείωτου κύκλου βίας που τη στοιχειώνει.
Είναι δύσκολο να είναι κανείς φίλος σου. Όταν είσαι φίλος της Sidney, πεθαίνεις! – Gostface, Scream 3
Και οι αριθμοί συνεχίζουν να σοκάρουν. Σαράντα οκτώ θύματα. Όλοι, με κάποιον τρόπο, φίλοι, γνωστοί ή συγγενείς της Sidney Prescott. Έντεκα φορές πάλεψε σχεδόν πρόσωπο με πρόσωπο με τον Ghostface και κατάφερε να επιβιώσει. Έντεκα φορές κοίταξε τον τρόμο στα μάτια και έμεινε όρθια.
Δεν ξέρεις τι είναι να είσαι μητέρα! – Billy’s Mother, Debbie Salt (Laurie Metcalf), Scream 2
Τώρα όμως η συνθήκη αλλάζει. Η Sidney δεν είναι πλέον μόνο επιζήσασα — είναι μητέρα. Και αυτή τη φορά δεν παλεύει μόνο για τη δική της ζωή, αλλά για να σώσει την κόρη της. Ένας νέος Ghostface εμφανίζεται στην ήσυχη πόλη όπου έχει προσπαθήσει να χτίσει μια νέα ζωή, μετατρέποντας ξανά την καθημερινότητα σε εφιάλτη. Οι πιο σκοτεινοί της φόβοι γίνονται πραγματικότητα, όταν η κόρη της, την οποία υποδύεται η Isabel May, γίνεται ο επόμενος στόχος. Αποφασισμένη να προστατεύσει την οικογένειά της, η Sidney καλείται να αντιμετωπίσει, για ακόμη μία φορά, τους τρόμους του παρελθόντος της. Όχι απλώς για να επιβιώσει, αλλά για να βάλει ένα οριστικό τέλος στην αιματοχυσία. Αυτή τη φορά, ο αγώνας δεν είναι μόνο προσωπικός· είναι υπαρξιακός. Και ίσως, για πρώτη φορά, πραγματικά τελικός.
Θα είσαι καλά; – Sam Carpenter, Scream V
Θα επιβιώσω όπως πάντα! – Sidney Prescott, Scream V
