Σωτήρης Σουλούκος: Η παραμυθένια παρουσίαση βιβλίου στο ΛΕΜΜ-Θ

Παρουσίαση του βιβλίου του Σωτήρη Χ. Σουλούκου
«Παραδοσιακά παραμύθια από τη Στρατονίκη Χαλκιδικής»
Κυριακή 18 Μαίου 2025

Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας – Θράκης (ΛΕΜΜ-Θ)

Ύστερα από την επιτυχημένη εκδήλωση και παρουσίαση του βιβλίου του Σωτήρη Χ. Σουλούκου «Παραδοσιακά παραμύθια από τη Στρατονίκη Χαλκιδικής», στη φιλόξενη αίθουσα της Δημοτικής Πινακοθήκης Πειραιά, το βιβλίο και τα παραμύθια της Φωτεινής Σλούκας ταξίδεψαν και παρουσιάστηκαν αυτήν την φορά στην Θεσσαλονίκη και στην αυλή του Λαογραφικού και Εθνολογικού μουσείου Μακεδονίας – Θράκης (ΛΕΜΜ-Θ).

H κοινωνική ανθρωπολόγος και επίτιμη διευθύντρια του Λαογραφικού και Εθνολογικού Μουσείου Μακεδονίας-Θράκης, Νέλλη Μελίδου Κεφαλά, άνοιξε την εκδήλωση με έναν θερμό χαιρετισμό, ενώ ακολούθησε ομιλία από την κα Ελένη Μπίντση, Αναπληρώτρια Προϊσταμένη Διεύθυνσης του ΛΕΜΜ-Θ, οι οποίες ανέδειξαν την αξία της καταγραφής και διάσωσης της προφορικής παράδοσης, καθώς και την ανθρωπολογική διάσταση του έργου.

Όπως μας λέει και ο Σωτήρης, αυτά δεν ήταν παραμύθια για παιδιά παλιότερα. Τα λέγανε ενήλικες μεταξύ τους, στα νυχτέρια που κάναν. αλλά απευθύνονται σε όλους […] Όπως ανέφερε και η κυρία Κεφαλά, έχει συλλέξει πολύ σημαντικά ιστορικά στοιχεία για το χωριό του. Ταυτόχρονα, όμως, δίνει δημόσιο λόγο στην επιστήμη, και σε αυτό έγκειται και ο ρόλος του μουσείου, να δώσει δημόσιο λόγο στην επιστήμη. – Ελένη Μπίντση

Η εκδήλωση πλαισιώθηκε με ζωντανές αφηγήσεις παραμυθιών από σημαντικές παρουσίες του χώρου της τέχνης και του θεάτρου: τον ηθοποιό Χρίστο Στυλιανού, την ηθοποιό Φωτεινή Ντεμίρη, τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Γιάννη Παρασκευόπουλο και την ηθοποιό Μαγδαληνή Μπεκρή, οι οποίοι με τις μοναδικές ερμηνείες τους μετέφεραν το κοινό σε έναν κόσμο μαγείας και παράδοσης.

Χαίρομαι πάρα πολύ που έχω στα χέρια μου αυτό το βιβλίο, που είναι μια καταπληκτική έκδοση. Τα παραμύθια είναι γραμμένα με πάρα πολύ γλυκό, σαν να ακούς τη φωνή της αφηγήτριας στο κεφάλι σου. Είναι έτσι γραμμένο. Και γενικά το βιβλίο είναι μια πάρα πολύ ωραία έκδοση. Και ευχαριστώ πάρα πολύ Σωτήρη. – Φωτεινή Ντεμίρη

Ο συγγραφέας του βιβλίου, Σωτήρης Χ. Σουλούκος, Διδάκτωρ Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Θρησκειολογίας, μίλησε τόσο για το βιβλίο, όσο και για την μητέρα του Φωτεινή (Φωτούλα) Σλούκα αλλά και τον τόπο καταγωγής τους, τη Στρατονίκη Χαλκιδικής.

Πήρατε μια μικρή γεύση από τους κόσμους στους οποίους ταξίδευα εγώ. Ήταν ένας κόσμος πολύ ωραίος για μένα. Θυμάμαι τα χειμωνιάτικα βράδια που στο χωριό δεν είχαμε ρεύμα. Ήταν πολύ μεγάλη η ημέρα, που έπρεπε η μαμά να βρει κάποιον τρόπο να μας απασχολήσει, όχι απαραίτητα να μας βάλει για ύπνο, να μας κρατήσει σε εγρήγορση ή να μας κρατήσει σε ησυχία, σε ηρεμία. Και το κατάφερνε. Γιατί με την ήρεμη φωνή της, με τον τρόπο της, με έβαζε σε έναν κόσμο μαγικό. Σε έναν κόσμο μαγικό, ο οποίος όμως δεν με τρόμαζε. Μιλάμε για αρκούδα που μιλάει. Όταν ήμουν παιδί, δεν σκέφτηκα ποτέ ότι θα βρω στο βουνό, στο δάσος, μία αρκούδα που μπορεί να μου μιλήσει. Δεν φοβόμουν ποτέ αυτά τα παραμύθια. Αντίθετα, με ηρεμούσαν. Και μεγαλώνοντας, κατάλαβα ότι θέλω να τα καταγράψω και έχοντας μετά και επιστημονικές ανησυχίες, κατάλαβα ότι είναι πολύ σημαντικά για όλους μας. Όχι μόνο σαν μία προσωπική αφήγηση της μαμάς μου, σαν μία δική μου προσωπική εμπειρία. Έτσι, λοιπόν, από μία προσωπική ανάγκη αναπτύχθηκε μία ερευνητική ανάγκη. – Σωτήρης Σουλούκος

Τον συντονισμό της εκδήλωσης ανέλαβε η αρχαιολόγος και κοινωνική ανθρωπολόγος, Αρετή Κονδυλίδου, η οποία φρόντισε για την ομαλή ροή της βραδιάς.

Στην εκδήλωση επρόκειτο να παραβρεθεί και η κοινωνική ανθρωπολόγος Αίγλη Μπρούσκου, όμως, λόγω ενός απρόσμενου ζητήματος υγείας, δεν κατέστη δυνατό να παρευρεθεί. Η Αρετή Κονδυλίδου στάθηκε στη σημαντική συνεισφορά της κυρίας Μπρούσκου στην ταξινόμηση των παραμυθιών του βιβλίου, με βάση τον διεθνή κατάλογο, αναδεικνύοντας έτσι τη μεθοδικότητα και την επιστημονικότατα της. Στη συνέχεια, επέλεξε να διαβάσει ένα απόσπασμα από κείμενο της ίδιας της Αίγλης Μπρούσκου, τιμώντας με αυτό τον τρόπο τη σκέψη και το έργο της.

Ωστόσο, πρέπει να αναφέρουμε ότι στο βιβλίο αυτό η συμβολή της υπάρχει, καθώς η κυρία Αίγλη Μπρούσκου, ανάμεσα σε άλλα, έχει κάνει και μία εξαιρετική δουλειά και είναι η καθ’ ύλην αρμόδια στο να αναγνωρίζει και να κατατάσσει τα παραμύθια στον Διεθνή Κατάλογο Παραμυθιών […] Γράφει, λοιπόν, ότι η κατάταξη των παραμυθιών έχει μεγάλη σημασία. Γιατί μας επιτρέπει και συγχρόνως μας υπενθυμίζει ότι ο κάθε άνθρωπος που θυμάται και λέει παραμύθια στους άλλους είναι μέρος ενός θαυμαστού ανθρωπολογικού φαινομένου. Αυτό της παγκοσμιότητας των παραμυθιών. […] Τα παραμύθια, λοιπόν, όλα ανήκουν σε μεγάλους κύκλους παραμυθιών και υπάρχουν πάρα πολλές παραλλαγές. Ακόμη και κάποιος που δεν είναι καθόλου ενημερωμένος και σχετικός με όλα αυτά τα θέματα που οι λαογράφοι και οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι έχουν ασχοληθεί θα δει μέσα σε αυτό το βιβλίο όλη αυτή την κατάταξη. Το κάθε παραμύθι που συνέλεξε ο Σωτήρης έχει ανιχνευτεί και έχει τοποθετηθεί στο μεγαλύτερο κύκλο παραμυθιών… – Αρετή Κονδυλίδου

Η αυλή του Λαογραφικού και Εθνολογικού μουσείου Μακεδονίας Θράκης (ΛΕΜΜ-Θ) πλημμύρισε από κόσμο, φίλους του βιβλίου, της λαογραφίας και της παράδοσης, οι οποίοι τίμησαν με την παρουσία τους τη βραδιά και ταξίδεψαν μέσα από τα παραμύθια αυτά.

Λίγο πριν το τέλος της εκδήλωσης, οι παραβρισκόμενοι είχαν την τιμή και τη χαρά να ακούσουν ένα από τα παραμύθια του βιβλίου από την ίδια την παραμυθού, τη Φωτεινή (Φωτούλα) Σλούκα — τη γυναίκα που αφηγήθηκε τα παραμύθια στον συγγραφέα. Η συγκινητική αυτή στιγμή ήρθε μέσα από ηχητικό απόσπασμα που είχε ηχογραφήσει ο ίδιος ο Σωτήρης Σουλούκος.

Στο τέλος της εκδήλωσης ο συγγραφέας υπέγραψε αντίτυπα του βιβλίου και φωτογραφήθηκε με το κοινό, προσφέροντας μια ζεστή και προσωπική νότα σε μια ήδη μαγευτική βραδιά.

Θα ήθελα να σας πω κάτι που με αγγίζει πάρα πολύ και με συγκινεί και το σκεφτόμουν πριν έρθω. Οι ήρωες των παραμυθιών, αλλά και ο καθένας μας, μπορούν να αποδοθούν με ένα δέντρο. Οι ρίζες μας είναι η οικογένειά μας. Η μητέρα μας, ο πατέρας μας, ο παππούς, η γιαγιά, κάποιος που μας μεγάλωσε, θείος, θεία, δεν έχει σημασία, αλλά είναι οι ρίζες μας. Εμένα, η μαμά μου είναι οι ρίζες μου, φυσικά και ο πατέρας μου, απλά με αφορμή τα παραμύθια έχουμε τη μαμά. Μετά, έχουμε τον κορμό του δέντρου. Στον οποίο κορμό του δέντρου έχουμε εμάς τον εαυτό μας. Τι έχουμε γίνει; τι ιδιότητες έχουμε; Είμαστε καλοί; είμαστε γκρινιάρηδες; Τι έχουμε αποκτήσει στη ζωή; Φτάνουμε στα κλαδιά. Τα κλαδιά είναι τα εφόδιά μας. Είναι οι στόχοι μας. Τι έχουμε καταφέρει; Τι δεν έχουμε καταφέρει; Όλα αυτά, μικροί, μεγάλοι. Φτάνουμε στα φύλλα. Τα φύλλα είναι οι φίλοι μου. Οι φίλοι μας. Εσείς όλοι εδώ. Είσαστε κομμάτι μου. Είσαστε άνθρωποι που είσαστε δίπλα μου. Με τον τρόπο σας ο καθένας. Το ξέρετε. Πόσο με έχετε στηρίξει. Άνθρωποι πολύ σημαντικοί. Που πραγματικά με έχουν βοηθήσει. Και ερχόμαστε στον καρπό μου. Το βιβλίο. Και είμαστε όλοι μαζί. Είσαστε όλοι μαζί. Είστε όλοι κομμάτι μου. Με τον τρόπο σας. Έναν, έναν μπορώ να σας αναφέρω όλους. Και να σας ευχαριστήσω. Γιατί χάρη σε εσάς είμαστε εδώ. Χάρη στους μαγικούς μου βοηθούς. Όλοι, μα όλοι, είστε τα φύλλα μου. Οι φίλοι μου. Και σας ευχαριστώ πάρα πολύ. – Σωτήρης Σουλούκος