«Συναίνεση»: Κριτική Παράστασης
✒️Γράφει: Δρ. Σωτήρης Σουλούκος
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Συναίνεση» στο Σύγχρονο Θέατρο και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Και με τι κίνητρο; – Κίτι (Κίττυ Παϊταζόγλου)
Ε με τι κίνητρο; Σεξουαλικό! Σεξουαλικό φυσικά! Υπάρχει κάτι που να μην ξεκινάει από σεξ; Όχι σας σοβαρά ρωτάω τώρα, πείτε μου ένα πράγμα που να μην πηγάζει από το σεξ! – Ρέιτσελ (Βαλέρια Δημητριάδου)
Η παράσταση «Συναίνεση» της Νίνα Ρέιν, που παρουσιάζεται στο Σύγχρονο Θέατρο σε σκηνοθεσία του Τάκη Τζαμαργιά, αποτελεί ένα από τα πιο καίρια και ανήσυχα θεατρικά εγχειρήματα της εποχής. Πρόκειται για ένα έργο που δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά αντίθετα θέτει τον θεατή απέναντι σε ερωτήματα που δύσκολα αποφεύγονται.
Στον πυρήνα της ιστορίας βρίσκεται μια ομάδα δικηγόρων που εμπλέκονται σε μια υπόθεση σεξουαλικής επίθεσης. Ωστόσο, το έργο δεν περιορίζεται σε μια δικαστική αφήγηση· επεκτείνεται στις προσωπικές τους ζωές, αποκαλύπτοντας τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τις ηθικές εκπτώσεις που χαρακτηρίζουν τις μεταξύ τους σχέσεις. Η έννοια της συναίνεσης αναδεικνύεται ως κάτι ρευστό και πολυεπίπεδο: είναι άραγε μια ξεκάθαρη πράξη ή μια σιωπηλή υποχώρηση; Μια συνειδητή επιλογή ή αποτέλεσμα πίεσης;
Η σκηνοθεσία του Τάκη Τζαμαργιά διατηρεί έναν ισορροπημένο ρυθμό ανάμεσα στο δραματικό και το σαρκαστικό στοιχείο, αναδεικνύοντας τη «μαύρη κωμωδία» που διαπερνά το κείμενο. Οι εναλλαγές μεταξύ σοβαρότητας και ειρωνείας λειτουργούν αποκαλυπτικά, καθώς φέρνουν στην επιφάνεια την υποκρισία και τη σχετικότητα της αλήθειας. Η σκηνική λιτότητα επιτρέπει στο λόγο και στις ερμηνείες να κυριαρχήσουν.
Οι ηθοποιοί, ως σύνολο, αποδίδουν με ακρίβεια την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων, χωρίς να τους καθιστούν μονοδιάστατους. Κανείς δεν παρουσιάζεται απόλυτα «αθώος» ή «ένοχος» — και αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό στοιχείο της παράστασης. Ο θεατής καλείται να αναθεωρήσει διαρκώς τη στάση του απέναντι σε όσα βλέπει. Η ερμηνεία όλων ισορροπεί ανάμεσα στην ηθική βεβαιότητα και την ανθρώπινη αστοχία.
Ο Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, στον ρόλο του Έντουαρντ, υποδύεται έναν ορθολογιστή δικηγόρο, ο οποίος όμως σύντομα αρχίζει και αμφιβάλλει για τις επιλογές και τις αποφάσεις του.
Η Κίττυ Παϊταζόγλου ενσαρκώνει με ένταση και εσωτερικότητα την Κίτι, μια γυναίκα βαθιά ευαισθητοποιημένη, η οποία, στην προσπάθειά της να υπηρετήσει το προσωπικό της αίσθημα δικαιοσύνης, οδηγείται σε πράξεις που πληγώνουν τους γύρω της. Η δική της οπτική διαφοροποιείται από εκείνη του συζύγου της. Ποια εκδοχή είναι η πραγματική;
Μωρό μου αλήθεια τώρα; Αλήθεια θες να σου πω τι πιστεύω μετά από δέκα χρόνια παντρεμένη μαζί σου; […] Ωραία, πιστεύω μετά από τόσα χρόνια αυτή η δουλειά αγάπη μου σε έχει αλλοτριώσει. Κάθε μέρα συναναστρέφεσαι με απατεώνες, βίαιους, ανώμαλους ανθρώπους. Μπαίνεις κάθε μέρα στην αίθουσα του δικαστηρίου και μπροστά σε ολόκληρο το ακροατήριο λες ψέματα. Σε επηρεάζει όλο αυτό! Και όπως συμβαίνει με τους ανθρώπους που πιστεύουν οτι είναι πάρα πολύ έξυπνοι, στην πραγματικότητα είσαι και λίγο χαζούλης! Έχεις συνηθίσει τόσο πολύ να αντιδικείς, ώστε έχεις καταλήξει μωρό μου αμέσως μόλις σου λένε κάτι να σκέφτεσαι την αντίρρηση που θα μπορούσες να φέρεις. Στην πραγματικότητα έχει αναπτύξει εξαιρετικά την ικανότητα να παραμένεις αδιάλλακτος! – Κίτι
Ιδιαίτερα δυναμική είναι η παρουσία της Καλλιόπης Παναγιωτίδου ως Γκέιλ, αποδίδοντας με ένταση τον θυμό της καταγγέλουσας απέναντι σε ένα νομικό σύστημα που μοιάζει να την αμφισβητεί. Ο λόγος της γίνεται σχεδόν κατηγορητήριο όχι μόνο προς τους δικηγόρους, αλλά και προς τον ίδιο τον τρόπο απονομής δικαιοσύνης.
Γιατί με φέρατε στο δικαστήριο; Εμένα ποιος με υπερασπίστηκε; – Γκέιλ (Καλλιόπη Παναγιωτίδου)
Ο Ερρίκος Μηλιάρης αποτυπώνει τον Τιμ με έναν εσκεμμένα άκομψο και συχνά προκλητικό τρόπο, που ωστόσο αναδεικνύει την αποτελεσματικότητα και τον κυνισμό του χαρακτήρα μέσα και έξω από το δικαστικό πλαίσιο.
Αμεσότητα και φυσικότητα φέρνει ο Παναγιώτης Γαβρέλας στον ρόλο του Τζέικ, αποδίδοντας πειστικά έναν χαλαρό αλλά ηθικά αμφίβολο χαρακτήρα. Η συναίνεση της γυναίκας του στις απιστίες του φαίνεται καθοριστική στις πράξεις του ή είναι προϊόν δικης του επιβολής;
Η Βαλέρια Δημητριάδου σκιαγραφεί μια Ρέιτσελ δυναμική αλλά ταυτόχρονα εύθραυστη, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές της ρωγμές. Συναινεί με την ελπίδα πως κάτι θα αλλάξει ή δεν έχει άλλη επιλογή;
Η Μανταλένα Καραβάτου αποδίδει με ακρίβεια τον ρόλο της Ζάρα — έναν κομβικό χαρακτήρα που λειτουργεί ως καταλύτης, φέρνοντας στην επιφάνεια όχι μόνο τα γεγονότα της υπόθεσης αλλά και τα προσωπικά αδιέξοδα των υπολοίπων. Η παρουσία της είναι ουσιαστική και πολυεπίπεδη.
Μπορείς απλά, ειλικρινά. Συγγνώμη, έκανα λάθος! Μπορείς να το κάνεις αυτό; Δεν το αντέχεις! – Κίτι
Στο τέλος, μέσα από αντιφασεις και προδοσίες ο κόσμος συστήνεται γκρεμίζεται και αποκαθιστάται. Εις βάρος κάποιων. Και κάπως έτσι η ζωή συνεχίζεται.
Η σκηνοθεσία του Τάκη Τζαμαργιά κινείται με ευφυΐα, δίνοντας χώρο στους ηθοποιούς και στον λόγο του έργου να αναπνεύσουν, χωρίς περιττές σκηνοθετικές επιδείξεις. Με καθαρή ματιά και μέτρο, αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στο προσωπικό και το θεσμικό, οδηγώντας τον θεατή σε μια ενεργή, σχεδόν άβολη, συμμετοχή.
Καθοριστικό ρόλο στη συνολική εμπειρία της παράστασης παίζει το σκηνικό της Έλλης Εμπεδοκλή, το οποίο, μέσα από λιτά αλλά εύστοχα επιλεγμένα αντικείμενα, καταφέρνει να δημιουργήσει πολλαπλούς χώρους δράσης. Η ευελιξία του σκηνικού επιτρέπει την ομαλή μετάβαση από τον ιδιωτικό στον δημόσιο χώρο, υπογραμμίζοντας τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στο προσωπικό και το θεσμικό. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η κυκλική κίνηση που αξιοποιείται, δίνοντας την αίσθηση μιας αέναης επανάληψης — σαν οι χαρακτήρες να περιστρέφονται διαρκώς γύρω από τα ίδια ερωτήματα, χωρίς δυνατότητα διαφυγής.
Δεν ζητάς άδεια, απλώς κάνεις έρωτα! – Έντουαρντ (Αλέξανδρος Μαυρόπουλος)
Άγριο έρωτα; – Τζέικ (Παναγιώτης Γαβρέλας)
Η μουσική του Ανδρέα Κουρέτα λειτουργεί υποστηρικτικά αλλά ουσιαστικά, εντείνοντας τις συναισθηματικές κορυφώσεις χωρίς να γίνεται επιβλητική. Οι ήχοι έρχονται να γεφυρώσουν τα κενά ανάμεσα στις σκηνές και να ενισχύσουν την εσωτερική ένταση των προσώπων, οδηγώντας τον θεατή σε μια πιο βιωματική πρόσληψη της δράσης.
Ιδιαίτερη ατμόσφαιρα δημιουργούν και οι φωτισμοί του Γιώργου Αγιαννίτη, οι οποίοι αξιοποιούνται με τρόπο που υπερβαίνει τη λειτουργική τους διάσταση. Σε αρκετές στιγμές δίνεται η εντύπωση ότι οι χαρακτήρες βρίσκονται υπό διαρκή παρακολούθηση, σαν να εκτίθενται όχι μόνο στο βλέμμα των άλλων προσώπων, αλλά και σε ένα αόρατο, κριτικό βλέμμα. Το στοιχείο αυτό ενισχύει το αίσθημα ελέγχου και πίεσης που διαπερνά το έργο.
Τέλος, η κίνηση της Αγγελικής Τρομπούκη συμβάλλει ουσιαστικά στο αισθητικό αποτέλεσμα της παράστασης. Οι μετακινήσεις και οι σωματικές τοποθετήσεις των ηθοποιών δεν είναι τυχαίες, αλλά οργανώνονται με τρόπο που αναδεικνύει τις σχέσεις εξουσίας και τις συναισθηματικές αποστάσεις μεταξύ των χαρακτήρων, προσδίδοντας συνοχή και ρυθμό στη σκηνική δράση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο το έργο αναδεικνύει τη δύναμη της γλώσσας και του νόμου. Η αλήθεια δεν παρουσιάζεται ως αντικειμενική, αλλά ως κάτι που διαμορφώνεται μέσα από αφηγήσεις, επιχειρήματα και οπτικές. Έτσι, η δικαιοσύνη μοιάζει να ακροβατεί ανάμεσα στη θεσμική της μορφή και την ανθρώπινη εμπειρία.
Τελικά, η «Συναίνεση» δεν είναι απλώς μια παράσταση για τη σεξουαλική βία· είναι μια βαθιά πολιτική και κοινωνική τοποθέτηση πάνω στις σχέσεις εξουσίας, την ευθύνη και τα όρια της κατανόησης του άλλου. Σε μια εποχή όπου τα ζητήματα αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, το έργο της Ρέιν παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο.
Φεύγοντας από την αίθουσα, αυτό που μένει δεν είναι μια ξεκάθαρη απάντηση, αλλά μια επίμονη αμφιβολία: Συναινώ… ή απλώς δεν αντιδρώ; Και τελικά, μπορεί να υπάρξει πραγματική συναίνεση χωρίς ενσυναίσθηση;
Μα σου έχω ήδη ζητήσει συγγνώμη. Και μάλιστα πολλές φορές. Δεν πρόκειται πότε να με συγχωρέσεις. Ποτέ! Και ξες γιατί; Για κάποιον που δεν πιστεύει στην ψυχρή λογική του νόμου θα έλεγα οτι είσαι ιδιαιτέρως άκαμπτη. Το να μην μπορείς να ζητήσεις συγγνώμη είναι εξίσου κακό με το να μην μπορείς να συγχωρέσεις. Ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο. – Έντουαρντ
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Αντώνης Πέρης
Σκηνοθεσία: Τάκης Τζαμαργιάς
Σκηνικά – Κοστούμια: Έλλη Εμπεδοκλή
Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης
Μουσική: Ανδρέας Κουρέτας
Επιμέλεια Κίνησης: Αγγελική Τρομπούκη
Βοηθός Σκηνοθέτη: Αγγελική Νταλιάνη, Γιάννης Ράππας
Φωτογραφίες – Trailer: Πάτροκλος Σκαφίδας
Σχεδιασμός οπτικής ταυτότητας: Ιωάννης Κ. Τσίγκας
Social Media: LooxMedia
Επικοινωνία – Προβολή στα Μ.Μ.Ε.: Ανζελίκα Καψαμπέλη
Βοηθός Παραγωγής: Μαρία Φιλοπούλου
Διεύθυνση Παραγωγής: Μαρία Αναματερού
ΠΑΙΖΟΥΝ: Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κίττυ Παϊταζόγλου, Βαλέρια Δημητριάδου, Παναγιώτης Γαβρέλας, Ερρίκος Μηλιάρης, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Μανταλένα Καραβάτου
