«Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ»: Κριτική Παράστασης
✒️Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ», την παρωδία της Σοφίας Φιλιππίδου στο μαγαζάκι της τ3χνης και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Η ανήσυχη και διαρκώς δημιουργική Σοφία Φιλιππίδου επιστρέφει δυναμικά με μια νέα θεατρική πρόταση, παρουσιάζοντας την παρωδία «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ», το πρώτο ολοκληρωμένο θεατρικό της έργο, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Οδός Πανός του Γιώργου Χρονά. Η παράσταση ανεβαίνει στο Μαγαζάκι της Τέχνης. Πρόκειται για μια κωμικοτραγική παρωδία που συνομιλεί με την κληρονομιά του Σάμιουελ Μπέκετ, ακολουθώντας τα ίχνη του και ταυτόχρονα ανατρέποντάς τα.
Υπάρχουν στιγμές που νιώθω ευτυχισμένος! Όπως τώρα! – Καμένος Λύκος
Η ευτυχία όταν έρχεται σε πιάνει από τον λαιμό, σαν θηλιά! – Κούκι
Νιώθεις σαν να είσαι στο στόμα του λύκου! – Μπούκι
Οριακά σε απόγνωση ναι! – Καμένος Λύκος
Μην φοβάσαι όμως, ξέρεις οτι είναι η ευτυχία μεταμορφωμένη σε λύκο! Αλλά ξέρεις επίσης οτι είναι απελπιστικά στιγμιαίο. – Κούκι
Για αυτό λένε ζήσε την στιγμή. Γιατί δεν υπάρχει κάποιο νόημα. Τίποτα να ελπίζεις, να περιμένεις. Ούτε καν μια ηλίθια κοκκινοσκουφίτσα να σε βάλει σε ένα παραμύθι! – Καμένος Λύκος
Από το 2010, η Σοφία Φιλιππίδου επιλέγει συνειδητά να πειραματίζεται μακριά από τα μεγάλα θέατρα του κέντρου, ανεβάζοντας θεατρικά και λογοτεχνικά έργα που μεταφράζει, διασκευάζει και σκηνοθετεί, αναζητώντας μια πιο ελεύθερη και προσωπική θεατρική έκφραση. Στο νέο της εγχείρημα, συνδυάζει ποίηση, σάτιρα, παιχνίδι και όνειρο, δημιουργώντας μια θεατρική καταβύθιση στον ανεξιχνίαστο κόσμο του υποσυνείδητου. Το «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ» είναι ένα ταξίδι στον λαβύρινθο της ύπαρξης, όπου η αυτογνωσία, ο σουρεαλισμός και η τέχνη συναντιούνται σε ένα τολμηρό θεατρικό πείραμα. Παίζουν οι: Σπύρος Δούρος, Μάριος Καλογεράκης, Παναγιώτης Καλούδης, Βέρα Κανελλοπούλου, Αποστόλης Κεπεσίδης, Κωνσταντίνα Λαμπροπούλου, Λάμπρος Πρέντζας, Ασημένη Τούντα, Ειρήνη Τσώλη, Ευτυχία Φραντζεσκάκη και Νίνα Φωτιάδου.
Εσύ φτιάχνεις εικόνες με την φαντασία σου από σύννεφα. Μου μιλάς κάθε μέρα για τον ήλιο που έρχεται από την ανατολή και εγώ σκέφτηκα να φύγω και να βρω μια αγάπη στην πόλη μέσα στο πλήθος. Και τώρα με τρομάζει όταν μου μιλάς για αυτό το μαύρο σκοτεινό πράγμα που έρχεται. Σκιάζομαι! – Μπούκι
Στο έργο, δύο χαρακτήρες εγκαταλείπουν την πόλη λόγω του φόβου ενός ακραίου κινήματος «εξολοθρευτών ιδιαιτεροτήτων» και βρίσκουν καταφύγιο σε ένα καμένο δάσος. Εκεί, αντί να περιμένουν τη σωτηρία, αποδομούν την έννοια της προσμονής και καταφεύγουν στη θεατρική αναπαράσταση για να αντέξουν τη μοναξιά τους. Ανάμεσα σε αποκαλύψεις, μυστικά, φόνους και εξωφρενικές καταστάσεις, εμφανίζεται ο ίδιος ο Γκοντό, ανατρέποντας κάθε σύμβαση. Το φάντασμα του Μπέκετ αντιδρά και η παράσταση κορυφώνεται σε ένα σουρεαλιστικό θεατρικό χάος, γεμάτο σάτιρα, τραγούδια και ανατροπές.
Ποιητής σε όλα σου! […] Είπες ακόμα ότι άμα καταφέρουμε να φύγουμε από εδώ θα κάνουμε σύμφωνο συμβίωσης για να μην νιώθω ανασφάλεια. Και όταν θα πεθάνεις. Και ξέρεις, είπες ότι εσύ θα πεθάνεις πρώτος, επειδή είσαι ποιητής και θα κληρονομήσω όλα σου τα ποιήματα. Μια περιουσία δηλαδή. Πόσο πολύ με αγαπάς Κούκι και δεν μου το λες. Πόσο πολύ με αγαπάς.– Μπούκι
«Συγγνώμη, Κύριε Μπέκετ»: Μια χαραμάδα φωτός μέσα από το παράλογο!
Το «Συγγνώμη κύριε Μπένετ» μοιάζει λιγότερο με παράσταση και περισσότερο με ένα ονειρικό παραμύθι. Έναν κόσμο όπου το παράλογο δεν σε διώχνει, αλλά σε τραβά μέσα του. Όπου τα πράγματα δεν εξηγούνται πλήρως, αλλά βιώνονται. Και αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό του στοιχείο: δεν σου λέει τι να σκεφτείς, σε καλεί να αισθανθείς.
Οι ηθοποιοί είναι εξαιρετικοί και βαθιά ταλαντούχοι. Παίζουν με αλήθεια, με λεπτότητα, με μια σπάνια ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και στη συγκίνηση. Κάθε τους κίνηση, κάθε τους βλέμμα, μοιάζει να έχει λόγο ύπαρξης. Δεν υπερβάλλουν, δεν κραυγάζουν. Αφήνουν τον ρόλο να αναπνεύσει μέσα τους. Και αυτό κάνει τον θεατή να τους πιστεύει, ακόμη κι όταν όλα γύρω είναι παράλογα.
Τη Γη όλη την περπάτησα. Η αγάπη και μόνο αρκεί. Όλους τους όρκους πάτησα. Πήρα τους δρόμους και όπου βγει!
Το έργο κινείται σε μια περιοχή που θυμίζει τη φαινομενολογία της αντίληψης: δεν έχει σημασία τι «είναι» τα πράγματα, αλλά πώς τα βιώνουμε. Οι ήρωες δεν ζουν μέσα σε μια λογική αλληλουχία γεγονότων, αλλά μέσα σε εμπειρίες. Σε αισθήσεις. Σε μικρές στιγμές που αποκτούν νόημα μόνο επειδή τις νιώθουν. Το παράλογο του Μπένετ δεν είναι ψυχρό ή αφηρημένο. Είναι ανθρώπινο. Είναι γεμάτο αμηχανία, τρυφερότητα, μοναξιά και ανάγκη για επαφή.
Η σκηνοθεσία είναι εξαιρετική. Δεν προσπαθεί να «εξηγήσει» το έργο, αλλά να το υπηρετήσει. Αφήνει χώρο στη σιωπή, στο βλέμμα, στο σώμα. Οι σκηνές κυλούν σαν όνειρο: άλλοτε καθαρό, άλλοτε θολό, αλλά πάντα με μια εσωτερική λογική που δεν είναι εκείνη του μυαλού, αλλά της αίσθησης. Η σκηνοθεσία ξέρει πότε να φωτίσει και πότε να αφήσει σκοτάδι. Πότε να δείξει και πότε να υπονοήσει.
Σε αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχει δικαιοσύνη! Πάρ ‘το απόφαση φίλε μου και κάνε τον σταυρό σου. Έρχονται οι Ερινύες. Σε μυρίστηκαν. Ετοιμάσου να πληρώσεις!
Τα κοστούμια είναι υπέροχα. Δεν είναι απλώς ρούχα, είναι χαρακτήρες. Κουβαλούν εποχές, διαθέσεις, ψυχικές καταστάσεις. Δένουν απόλυτα με το ονειρικό κλίμα της παράστασης και βοηθούν τον θεατή να περάσει από την πραγματικότητα σε έναν άλλο, πιο εσωτερικό κόσμο.
Το «Συγγνώμη κύριε Μπένετ» δεν είναι παράσταση για να την «καταλάβεις». Είναι παράσταση για να την αφήσεις να σε αγγίξει. Να σε μπερδέψει λίγο. Να σε μαλακώσει. Να σου θυμίσει ότι η ζωή δεν είναι μόνο λογική, αλλά και όνειρο, παράλογο, αίσθηση. Και όταν τελειώνει, δεν φεύγεις με απαντήσεις. Φεύγεις με μια αίσθηση λύτρωσης. Και αυτή μένει.
Όμως πάντα υπάρχει ο παράγοντας τύχη! – Κούκι
Κάπου διάβασα για την τυχαιότητα στο σύμπαν! – Μπούκι
«Ω, είμαι το αναγέλασμα της Μοίρας» που λέει και ο Ρωμαίος! – Κούκι
Μεγάλος εραστής αυτός ο Ρωμαίος, πρέπει να το παραδεχτείς! – Μπούκι
Έτσι είναι οι εραστές στην μεγάλη ποίηση Μπούκι! Νέοι, ωραίοι αλλά οι περισσότεροι έχουν θλιβερό τέλος! – Κούκι
Μαριονέτες στα χέρια μια κακιάς μοίρας! – Μπούκι
Μαριονέτες στα χέρια των μεγάλων ποιητών! – Κούκι
Όπως η ίδια η Σοφία Φιλιππίδου μοιράστηκε με τους θεατές, η διαδρομή προς τη δημιουργία αυτού του έργου υπήρξε σταδιακή και βαθιά βιωματική. Στην αρχική της προσπάθεια να βρει έναν χώρο για πρόβες, ανακάλυψε τον συγκεκριμένο χώρο· αργότερα εκεί δημιούργησε το βεστιάριό της, πραγματοποίησε τα σεμινάριά της και, μέσα από αυτή τη φυσική εξέλιξη, γεννήθηκε η ανάγκη να παρουσιάζει τις δουλειές της στο κοινό. Σήμερα βρισκόμαστε περίπου στον έκτο με έβδομο χρόνο αυτής της δημιουργικής πορείας.
Θα γυρνούσα όλο τον κόσμο! Προλαβαίνω να δραπετεύσω από αυτό το δάσος, μαμά; Τι λες; Θα με βοηθήσεις να δραπετεύσω από αυτήν την φυλακή; Είναι όλα καμένα και η καρδιά μου μαύρη σαν αυτά τα κούτσουρα! Πρέπει να υπάρχει διαφυγή!
Φέτος παρουσιάζει το νέο της θεατρικό έργο με τίτλο «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ», το οποίο η ίδια θεωρεί ότι ανήκει στον χώρο του ονείρου, της ποίησης και του παραλόγου. Όπως εξήγησε, τα σεμινάριά της είχαν ως βασικό άξονα το έργο του Σάμιουελ Μπέκετ και ειδικότερα το «Περιμένοντας τον Γκοντό». Μέσα από αυτή τη βαθιά ενασχόληση, βρήκε το θάρρος να προχωρήσει στη συγγραφή του δικού της θεατρικού έργου, μια σκέψη που υπήρχε μέσα της πολύ πριν από τα σεμινάρια αυτά.
Η καρδιά σου είναι σαν μικρού παιδιού πολύτιμη. Όλοι ξέρουν τι καλή καρδιά που έχεις. Φοβάμαι, δεν θέλω να σε χάσω! Δεν θέλω να πεθάνεις! Σ’ αγαπώ! Και αυτό μου δίνει νόημα στην ζωή μου. Είσαι ο καλύτερος μου φίλος! – Μπούκι
Έτσι, φέτος, τοποθετεί το έργο της στον αγαπημένο της χώρο, το «Μαγαζάκι της τ3χνης», έναν χώρο που έχει συνδεθεί άρρηκτα με την προσωπική και καλλιτεχνική της διαδρομή. Η Σοφία Φιλιππίδου έχει μελετήσει σε βάθος το θέατρο του παραλόγου· τη γοητεύει έντονα, διατηρώντας ωστόσο μια μικρή αλλά ουσιαστική αντίρρηση απέναντι στην απαισιοδοξία, τη σκοτεινιά, το «τίποτα», την αθεΐα, την απελπισία και το αδιέξοδο που συχνά το χαρακτηρίζουν.
Δεν υπάρχει αλήθεια, Μπούκι! Δεν υπάρχει αλήθεια! Υπάρχει η γνώμη των άλλων! – Κούκι
Και εμείς; – Μπούκι
Εμείς θα μάθουμε να ζούμε στο καμένο δάσος! – Κούκι
Μέσα από το δικό της έργο, επιλέγει να συνομιλήσει —και να διαφωνήσει δημιουργικά— με τον μεγάλο διανοητή, συγγραφέα και νομπελίστα Σάμιουελ Μπέκετ. Προτείνει μια χαραμάδα φωτός: την πιθανότητα ο άνθρωπος να διαφύγει μέσα από τη δημιουργία και να ανακαλύψει τη χαρά. Τη χαρά που και η ίδια βίωσε, όπως τότε που ήταν παιδί ή έφηβη και έβγαινε από το σπίτι της γεμάτη ενθουσιασμό, με την ιδεολογία και την πίστη ότι μέσα από τη συλλογική δουλειά, μέσα από μια ομάδα, θα μπορούσαν να σωθούν η τέχνη και —κατ’ επέκταση— ο κόσμος.
Περιμένετε κανέναν; – Καμένος Λύκος
Πολύ παλιά! Τώρα, όχι πια! – Κούκι
Κανέναν και αυτό είναι το πιο τρομαχτικό! – Μπούκι
Όπως είναι γνωστό, αυτό δεν το καταφέραμε όλοι. Κάποιοι όμως, λίγοι, άλλαξαν. Η ίδια μοιράστηκε ότι άλλαξε· δεν είναι πια ο ίδιος άνθρωπος. Έχει φτάσει, ωστόσο, πολύ κοντά σε αυτό που ονειρευόταν και επιθυμούσε να γίνει.
Και σε τι διαφέρει το θέατρο από την ζωή;
Και τι θα ήταν το θέατρο χωρίς την ζωή;
Κλείνοντας, μοιράστηκε και ένα πολύτιμο μάθημα: για εκείνους τους ανθρώπους που, ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, φοβούνται να αλλάξουν πορεία ή να εκτεθούν. Δήλωσε πως, αν πιστεύουν πραγματικά σε κάτι, μπορούν να συνεχίσουν να ονειρεύονται, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις και τελικά να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα. Το έργο «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ» είναι ακριβώς αυτό: το δικό της όνειρο που έγινε πραγματικότητα.
Κανείς δεν μπορεί να κάνει τίποτα για εμένα! Είμαι ένας ρόλος! Μόνο ένας ρόλος! Υπάρχω μόνο στο χαρτί! Τυπωμένος! Είμαι ένα τίποτα! Είμαι το τίποτα που περιμένετε να έρθει! Δεν υπάρχουν οδηγίες για εμένα για συγκινήσεις, για συναισθήματα, για παύσεις! Είμαι ο μοναδικός ρόλος στο έργο που δεν έχω παύσεις! Ακούτε; Δεν έχω ούτε μια παύση! Και κανείς δεν ξέρει τίποτα για εμένα. Ποιος είμαι! – Κύριος Γκοντό
Η είσοδος είναι ελεύθερη με προαιρετική συνεισφορά.
Λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων είναι απαραίτητη η κράτηση θέσεων στο sophiaphilippidou5@gmail.com
Δεν πειράζει Μπούκι! Θα χάσουμε λεωφορείο για την επιστροφή. Έλα να γυρίσουμε σπίτι και να ονειρευτούμε από την αρχή! Υπάρχει ελπίδα! Υπάρχει ακόμα ελπίδα! Το πιστεύω Μπούκι! Το πιστεύω! Έχουμε χρόνο να ονειρευτούμε και να ζήσουμε. Να ζήσουμε Μπούκι! Να ζήσουμε! Πρέπει κάτι να κάνουμε! Έλα να φύγουμε από αυτόν τον λαβύρινθό! Να εδώ βλέπω μια χαραμάδα που οδηγεί σε ένα ξέφωτο! – Κούκι
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
