«Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;»: Κριτική Παράστασης
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;» στο Θέατρο Μεταξουργείο και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας μέσα από αυτήν την ανασκόπηση.
✒️ Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος
Ο Ευγένιος Ο’Νηλ εμπνεύστηκε την τριλογία του από την «Ορέστεια» του Αισχύλου και τον μύθο των Ατρειδών και την τρομερή κατάρα τού γένους τους. Σήμερα, ο Κωνσταντίνος Κυριακού και η Κατερίνα Μπιλάλη πιάνουν το νήμα και ζωντανεύουν ξανά τον μύθο στη θεατρική σκηνή τού 21ου αιώνα.
Η παράσταση «Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;» αναρωτιέται ποιοι είναι οι σύγχρονοι παράγοντες που κινητοποιούν το ανθρώπινο χέρι να διαπράξει εγκλήματα. Στην αρχαιότητα, οι θεοί και η μοίρα καθόριζαν την πορεία του ανθρώπου. Στη σύγχρονη εποχή, ποια δύναμη μπορεί να εξουσιάσει τους ανθρώπους και να τους οδηγήσει στην καταστροφή; Η τεχνολογία, ως παντοδύναμος εξουσιαστής, φαίνεται να έχει αναλάβει αυτόν τον ρόλο, επηρεάζοντας σκέψεις, συμπεριφορές και πράξεις. Η δράση τοποθετείται στο μέλλον, προσφέροντας μια ανησυχητική ματιά στην κατεύθυνση που ακολουθούμε.
«Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;»: Η υπόθεση
Η Ηλέκτρα (Κατερίνα Μπιλάλη) και η Κλυταιμνήστρα (Βάσω Γουλιελμάκη) συμμετέχουν σε ένα reality show, όπου οι κανόνες και οι δοκιμασίες τους επιβάλλονται από τον Παρουσιαστή που εμφανίζεται μέσω γιγαντοοθονών. Το παιχνίδι, γεμάτο σασπένς και ανατροπές, εξελίσσεται σε μια μάχη γεμάτη πάθος, ίντριγκα και εγκλήματα, με στόχο μόνο μία να στεφθεί νικήτρια. Με την τεχνολογία σύμμαχο, οι δυο τους καλούνται να αντιμετωπίσουν μυστήρια, παραπλανήσεις και το ίδιο τους το πεπρωμένο. Μπορούν να ξεφύγουν από τις αμαρτίες τους και να βρουν συγχώρεση;
«Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;»: Ηλέκτρα Reloaded – Τραγωδία σε Reality Mode
Σε μία ατμόσφαιρα ταινιών με αγώνες επιβίωσης (π.χ. Blade Runner, Hunger Games, The Maze) και παιχνιδιών επιβίωσης (Survivor), η παράσταση μεταφέρει την ιστορία σε ένα φουτουριστικό και δυστοπικό τοπίο όπου οι δύο βασικές ηρωίδες, Ηλέκτρα και Κλυταιμνήστρα, συμμετέχουν σε ένα reality show που θυμίζει «μετά την καταστροφή».
Οι χαρακτήρες της Ηλέκτρας και της Κλυταιμνίστρας τοποθετούνται σε έναν κόσμο που είναι γεμάτος τεχνολογικά εφέ, γιγαντιαίες οθόνες, ψηφιακή χειραγώγηση και μια συνεχώς εξελισσόμενη δράση, σαν να βρίσκονται σε ένα παιχνίδι επιβίωσης τύπου Survivor ή ακόμα «Το παιχνίδι του Καλαμαριού (Squid Game)». Ο Παρουσιαστής, που εμφανίζεται μέσω αυτών των γιγαντοοθονών, καθοδηγεί το παιχνίδι, ενώ οι συμμετέχουσες καλούνται να αντιμετωπίσουν καταστάσεις γεμάτες σασπένς, πάθος, εκδίκηση, ακόμα και εγκλήματα, πολύ κοντά στο πνεύμα των reality shows.
Η δράση, αν και βασίζεται στην αρχαία τραγωδία, αναδύεται μέσα από το μέλλον. Οι δύο γυναίκες, που κινούνται ως υπερήρωες ή ηρωίδες από παιδικά κινούμενα σχέδια (όπως η Cheetara στους Thundercats), προσπαθούν να αποδράσουν από τη δική τους καταδίκη και να ξεφύγουν από το πεπρωμένο τους. Όπως στα Hunger Games, μόνο η πιο ισχυρή θα καταφέρει να βγει νικήτρια.
Ο θεατρικός χώρος παραπέμπει σε ένα Blade Runner-esque σκηνικό, με τη μοναξιά, την αποξένωση και τη συνεχιζόμενη τεχνολογική εξέλιξη να κυριαρχούν. Η παράσταση αναρωτιέται αν η τεχνολογία, η οποία σήμερα καθοδηγεί τις ζωές μας και μας χειραγωγεί με πρωτόγνωρους τρόπους, έχει πάρει την εξουσία από τις θεότητες ή τη μοίρα του παρελθόντος. Έχει η τεχνολογία τη δυνατότητα να αναπαράγει ή να αντικαταστήσει τα ανθρώπινα κίνητρα που οδηγούν σε ακραίες πράξεις, όπως η εκδίκηση ή το πάθος;
Είναι η σύγχρονη κοινωνία μας σε θέση να επανορθώσει τα λάθη του παρελθόντος, να εξασφαλίσει συγχώρεση και να επουλώσει τις πληγές της ιστορίας; Η υπερβολική έκθεση στα μέσα, η χειραγώγηση από τα ΜΜΕ, η τεχνολογική υπεροχή και η πραγματικότητα του αόρατου ελέγχου καθιστούν το πεπρωμένο κάτι που δεν μπορούμε εύκολα να ξεφύγουμε από αυτό. Η τεχνολογία, ως νέος Θεός ή αρχηγός, επιβάλλει τις αποφάσεις και ελέγχει τις ζωές των ηρωίδων, προσφέροντας μια νέα διάσταση στην κλασική έννοια της τραγωδίας.
Ταυτόχρονα, η παράσταση βάζει επίκαιρα ερωτήματα για το ποιος ελέγχει το παιχνίδι της ζωής μας και αν είμαστε ικανοί να ανατρέψουμε τις συνθήκες που μας επιβάλλονται από εξωτερικούς παράγοντες. Οι δύο διαγωνιζόμενες, όπως οι χαρακτήρες του Blade Runner, καταβάλλονται να βρουν τα όριά τους στον κόσμο που τις έχει πλάσει, με την τεχνολογία να παραμένει ο τελευταίος υπεύθυνος για την πορεία τους.
Η παράσταση αναρωτιέται αν μπορούμε τελικά να διαφύγουμε από τη μοίρα μας και αν είναι δυνατόν να επανορθώσουμε τα λάθη που οι προηγούμενες γενιές ή ακόμα και η ίδια η τεχνολογία μας επιβάλλει.
«Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;»: Ηλέκτρα vs Κλυταιμνήστρα. Μια μονομαχία στο Θέατρο του μέλλοντος.
Ηλέκτρα και Κλυταιμνίστρα: Πολύπλοκοι αντίπαλοι. Eκπροσωπούν δυο εντελώς διαφορετικές οπτικές στο παιχνίδι και στη ζωή.
Η Ηλέκτρα αναζητά δικαίωση και εκδίκηση. Είναι γεμάτη θυμό, πόνο και θλίψη, αλλά και μια ακατάπαυστη ανάγκη να δείξει τη δύναμη που έχει αποκτήσει από τα τραύματά της. Ο πόνος της την οδηγεί, την καθοδηγεί και τη μετατρέπει σε αγωνίστρια. Μπορεί να είναι πιο συναισθηματική και ειλικρινής, όμως αυτή της η ακεραιότητα μπορεί να την κάνει ευάλωτη σε έναν κόσμο όπου όλοι παίζουν για να κερδίσουν και να επιβιώσουν με κάθε μέσο. Η Κατερίνα Μπιλάλη καταφέρνει με την κίνηση και την εξαιρετική της υποκριτική να δώσει σάρκα και οστά σε όσα προαναφέρθηκαν.
Η Κλυταιμνίστρα, από την άλλη, έχει έναν ψυχρό, ορθολογικό και στρατηγικά μεθοδικό τρόπο σκέψης. Είναι αποφασισμένη να παίξει το παιχνίδι για να κερδίσει με οποιοδήποτε κόστος, και αυτό την καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνη. Η συναισθηματική της απόσταση από τον πόνο, σε συνδυασμό με την ικανότητά της να χειρίζεται και να ελέγχει καταστάσεις, την καθιστά μια φυσική ηγέτιδα στο παιχνίδι. Όμως, η ίδια έχει τα δικά της προσωπικά τραύματα , και αυτό την οδηγεί σε επιθετικές και ακραίες αποφάσεις για να επιβιώσει ή να αποκαταστήσει την τάξη, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να θυσιάσει ό,τι έχει απομείνει από την ανθρωπιά της. Η Βάσω Γουλιελμάκη με την υποκριτική της δεινότητα ισορροπεί με χειρουργική ακρίβεια στην απόδοση της πανούργας μορφής της Κλυταιμνίστρας.
Η σύγκρουση μεταξύ Ηλέκτρας και Κλυταιμνίστρας είναι το απόλυτο «κλειδί» για τη δημιουργία της έντασης στο ριάλιτι και την ιστορία. Το παιχνίδι επιβίωσης δεν είναι μόνο φυσικό – είναι και ψυχικό. Η συναισθηματική τους φόρτιση και οι αντιφάσεις τους δημιουργούν ένα τέλειο σκηνικό για την πιο καθηλωτική σύγκρουση και οι θεατές δεν μπορούν να πάρουν τα μάτια τους από πάνω τους. Αυτό το στοιχείο μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση του ριάλιτι και να αναδείξει τον ανταγωνισμό ως κάτι παραπάνω από στρατηγική – να γίνει μια σχέση εξουσίας και ηθικής που διαδραματίζεται μπροστά σε ανοιχτό κοινό.
Ο Κωνσταντίνος Κυριακού εντυπωσιάζει, αλλάζοντας με ευκολία και ακρίβεια τους ρόλους του Αγαμέμνονα, του Άγη και του Ορέστη. Τα φουτουριστικά εξαρτήματα στο πρόσωπό του δεν είναι απλώς αισθητική επιλογή — γίνονται προέκταση των χαρακτήρων του, συμβολίζοντας το τραύμα, την εξουσία ή την αγωνία, ανάλογα με τη στιγμή. Με κάθε του κίνηση και με την εκφορά του λόγου, δίνει υπόσταση και διακριτή φωνή σε κάθε έναν από τους τρεις ήρωες. Η ερμηνεία του δεν υπηρετεί απλώς το κείμενο, αλλά το βαθαίνει. Οι μορφές που ενσαρκώνει δεν περνούν απλώς από τη σκηνή· αφήνουν αποτύπωμα και επηρεάζουν ουσιαστικά την πορεία του μύθου.
Ποιος θα νικήσει και ποιος θα χαθεί σε έναν κόσμο όπου κάθε σου κίνηση καταγράφεται; Όταν το βλέμμα που σε παρακολουθεί δεν κοιτά για να σε καταλάβει, αλλά για να σε ελέγξει; Σε μια κοινωνία όπου η ελευθερία μοιάζει με ψευδαίσθηση και η ιδιωτικότητα με αναμνήσεις από άλλη εποχή — ποια είναι η θέση σου; Ποια είναι η επιλογή σου; Το μέλλον δεν έρχεται πια. Είναι ήδη εδώ. Είστε έτοιμοι να το αντικρίσετε;
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
«Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;» βασισμένο στην τριλογία τού Ευγένιου Ο’Νηλ «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα»
Διασκευή – Δραματουργία: Κατερίνα Μπιλάλη
Μετάφραση: Κωνσταντίνος Κυριακού – Κατερίνα Μπιλάλη
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κυριακού
Συνεργάτης σκηνοθέτης: Λευτέρης Παπακώστας
Σκηνικά – Κοστούμια: Κατερίνα Τσακότα
Visual Artist: Άννα-Μαρία Γαλάνη
Φωτισμοί: Λέων Εσκενάζη
Μουσική επένδυση: Κωνσταντίνος Κυριακού
Video: Πάνος Ηλιόπουλος
Make–Up Artist: Οξάνα Πελιούχ
Hair Stylist: Organic Hair Spa by Athanasios
Φωτογραφίες: Φανή Τουμπουλίδου
Σχεδιασμός αφίσας – Artwork: Φωτεινή Χήτα
Προβολή & Επικοινωνία: Βάσω Σωτηρίου – We Will
Παραγωγή: «THEARTES» Α.Μ.Κ.Ε. και ΔΗΠΕΘΕ ΡΟΥΜΕΛΗΣ
