Θάνος Κονδύλης: «Ο Καποδίστριας θυσίασε την προσωπική του ευτυχία στον βωμό του εθνικού καθήκοντος»

Με αφορμή το νέο βιβλίο του Θάνου Κονδύλη με τίτλο «Ιωάννης Καποδίστριας – Δούκισσα της Πλακεντίας», που που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΙΑΜΒΟΣ, είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον συγγραφέα.

Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με μια τόσο ιδιαίτερη και λιγότερο γνωστή πτυχή της ζωής του Ιωάννη Καποδίστρια, τη σχέση του με τη Δούκισσα της Πλακεντίας;

Ως ιστορικός, με συναρπάζουν οι αθέατες πτυχές των μεγάλων πρωταγωνιστών της ιστορίας. Ο Καποδίστριας παρουσιάζεται συχνά ως ένας αυστηρός, σχεδόν ασκητικός πολιτικός, αφοσιωμένος αποκλειστικά στο έθνος. Ωστόσο, πίσω από την πολιτική εικόνα υπήρχε ένας άνθρωπος με συναισθήματα, πάθη και προσωπικές αδυναμίες. Η συνάντησή του με τη Δούκισσα της Πλακεντίας, μια ισχυρή, εκκεντρική και καλλιεργημένη γυναίκα, δημιούργησε μια εκρηκτική συνθήκη. Ήθελα να εξερευνήσω πώς αυτός ο φλογερός έρωτας μετατράπηκε σε πολιτικό μίσος, επηρεάζοντας το παρασκήνιο μιας ολόκληρης εποχής.

Ως ιστορικός και συγγραφέας, πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια και τη μυθοπλασία, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια προσωπική σχέση που εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις;

Η ισορροπία αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν συγγραφέα ιστορικής μυθοπλασίας. Η δική μου αρχή είναι σαφής: τα ιστορικά γεγονότα, οι ημερομηνίες και το πολιτικό πλαίσιο παραμένουν αδιαπραγμάτευτα και απολύτως ακριβή. Η μυθοπλασία εισέρχεται εκεί όπου η ιστορία σωπαίνει — στους ιδιωτικούς διαλόγους, στις σκέψεις και στα συναισθήματα πίσω από τις κλειστές πόρτες. Χρησιμοποιώ τη μυθοπλασία όχι για να παραποιήσω την αλήθεια, αλλά για να της εμφυσήσω ζωή και να κάνω τον αναγνώστη να βιώσει την ψυχολογία των ηρώων.

Πόσο δύσκολο ήταν να σκιαγραφήσετε τη Δούκισσα της Πλακεντίας, μια προσωπικότητα που έχει παρουσιαστεί με τόσο διαφορετικούς τρόπους;

Ήταν εξαιρετικά σύνθετο. Η Σοφία ντε Μαρμπουά ήταν μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα: φιλέλληνας, πλούσια, ανεξάρτητη, αλλά παράλληλα ιδιόρρυθμη και εκδικητική όταν πληγωνόταν. Η ιστορική μνήμη την έχει συχνά αδικήσει ή γελοιοποιήσει λόγω των μεταγενέστερων εκκεντρικοτήτων της. Στόχος μου ήταν να αποφύγω τις μονοδιάστατες καρικατούρες και να αναδείξω μια γυναίκα με βαθιά συναισθήματα, η οποία από την απόλυτη αφοσίωση στον Καποδίστρια οδηγήθηκε στην καταστροφική εμμονή όταν ένιωσε προδομένη.

Στο βιβλίο ο Καποδίστριας εμφανίζεται να βρίσκεται ανάμεσα στον έρωτα και στο καθήκον. Πιστεύετε ότι αυτή η εσωτερική σύγκρουση χαρακτήρισε πραγματικά τη ζωή του;

Απόλυτα. Ο Καποδίστριας υπήρξε τραγική μορφή με αυτή την έννοια. Θυσίασε την προσωπική του ευτυχία —όπως φάνηκε τόσο με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα όσο και με τη Δούκισσα της Πλακεντίας— στον βωμό του εθνικού καθήκοντος. Αρνήθηκε να αφήσει την ιδιωτική του ζωή να επηρεάσει ή να σκιάσει την αποστολή του για τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους. Αυτή η διαρκής εσωτερική μάχη τον συνέθλιψε ψυχικά πολύ πριν τον βρει η σφαίρα στο Ναύπλιο.

Κατά την έρευνά σας, υπήρξε κάποιο ιστορικό στοιχείο ή ντοκουμέντο που σας έκανε να αναθεωρήσετε όσα γνωρίζατε για τον Καποδίστρια ή τη Δούκισσα της Πλακεντίας;

Με εξέπληξε η ένταση του παρασκηνιακού πολέμου και ο βαθμός στον οποίο η προσωπική πικρία της Δούκισσας αξιοποιήθηκε από τους πολιτικούς αντιπάλους του Κυβερνήτη, Έλληνες και ξένους. Ενώ γνώριζα τη δράση της, η μελέτη των επιστολών και των μαρτυριών της εποχής αποκάλυψε πόσο συστηματικά χρηματοδότησε και ενίσχυσε την αντικαποδιστριακή αντιπολίτευση, μετατρέποντας το προσωπικό της παράπονο σε πολιτικό μοχλό ανατροπής.

Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια αποτελεί ένα από τα πιο δραματικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας. Θεωρείτε ότι οι προσωπικές σχέσεις επηρέασαν τις πολιτικές εξελίξεις περισσότερο απ’ όσο συνήθως πιστεύουμε;

Στη μικρή κοινωνία της τότε Ελλάδας, το προσωπικό και το πολιτικό ήταν αδιάρρηκτα συνδεδεμένα. Οι ανθρώπινες εμπάθειες, οι πληγωμένοι εγωισμοί και οι προσωπικές αντιζηλίες συχνά βάραιναν περισσότερο από τις πολιτικές διαφωνίες. Η περίπτωση της Δούκισσας αποδεικνύει ότι τα συναισθηματικά κίνητρα μπορούν να τροφοδοτήσουν πολιτικές δολοπλοκίες με ολέθρια αποτελέσματα για την ιστορία ενός έθνους.

Οι αναγνώστες σας γνωρίζουν ότι πίσω από κάθε μυθιστόρημά σας προηγείται εκτενής ιστορική έρευνα. Πόσος χρόνος χρειάστηκε για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου και ποιες ήταν οι σημαντικότερες πηγές σας;

Η προετοιμασία και η έρευνα διήρκεσαν περίπου έναν χρόνο. Βασίστηκα στην εκτενή αλληλογραφία του Καποδίστρια, σε αρχειακά έγγραφα της περιόδου, στα απομνημονεύματα αγωνιστών και διπλωματών, καθώς και σε γαλλικές πηγές που καταγράφουν τη ζωή της Δούκισσας της Πλακεντίας. Η συγγραφή απαιτεί χρόνο ώστε το πραγματολογικό υλικό να μετουσιωθεί σε ρέουσα λογοτεχνική αφήγηση.

Αν μπορούσατε να συνομιλήσετε για μία ώρα με τον Ιωάννη Καποδίστρια, ποιο θα ήταν το πρώτο ερώτημα που θα του θέτατε;

Θα τον ρωτούσα αν, γνωρίζοντας εκ των προτέρων το τραγικό του τέλος και τις αχαριστίες που θα αντιμετώπιζε, θα έπαιρνε ξανά την ίδια απόφαση να εγκαταλείψει την ασφάλεια της ευρωπαϊκής διπλωματίας για να αναλάβει την διακυβέρνηση της Ελλάδας. Θα ήθελα να ακούσω από τον ίδιο αν η θυσία του άξιζε το τίμημα.

Πιστεύετε ότι η εικόνα που έχουμε σήμερα για τον Καποδίστρια διαφέρει από τον άνθρωπο πίσω από τον πολιτικό και τον κυβερνήτη;

Ναι, σημαντικά. Σήμερα τείνουμε να τον βλέπουμε είτε ως αψεγάδιαστο εθνικό ευεργέτη είτε ως αυταρχικό κυβερνήτη. Και οι δύο εικόνες προσπερνούν τον άνθρωπο Καποδίστρια: έναν διπλωμάτη με υψηλή αισθητική, βαθιά μοναξιά, διλήμματα, συναισθηματικά κενά και μια διαρκή πάλη ανάμεσα στην επιθυμία για μια ήρεμη ζωή και την ιστορική του μοίρα.

Τι θα θέλατε να αποκομίσει ο αναγνώστης όταν κλείσει την τελευταία σελίδα του βιβλίου: μια νέα ματιά στην ιστορία, μια συγκινητική ιστορία αγάπης ή έναν διαφορετικό τρόπο να δει τον Καποδίστρια και την Δούκισσα της Πλακεντίας;

Θα ήθελα να αποκομίσει μια σφαιρική και ανθρώπινη ματιά. Να κατανοήσει ότι η Ιστορία δεν γράφεται μόνο σε γραφεία και μάχες, αλλά και στις καρδιές των ανθρώπων. Αν ο αναγνώστης συγκινηθεί από την ερωτική ιστορία, αλλά ταυτόχρονα προβληματιστεί για τα διλήμματα της ηγεσίας και δει τον Καποδίστρια και τη Δούκισσα ως ζωντανές, τραγικές προσωπικότητες, τότε ο στόχος μου έχει επιτευχθεί.

Ευχαριστούμε θερμά τον ιστορικό και συγγραφέα Θάνο Κονδύλη για την τόσο όμορφη και εφ’ όλης της ύλης συζήτηση.

Ιωάννης Καποδίστριας
Δούκισσα της Πλακεντίας
Από τον φλογερό έρωτα στη στυγερή δολοφονία
ΘΑΝΟΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ

Η συνάντηση του Ιωάννη Καποδίστρια στο Παρίσι του 1826 με τη Δούκισσα της Πλακεντίας, Σοφία ντε Μαρμπουά ήταν καταλυτική και ο έρωτάς τους ραγδαίος. Όμως ανάμεσά τους υπήρχε πάντα ένα αγκάθι, η πρώτη αγαπημένη του Ιωάννη, η Ρωξάνδρα Στούρτζα με την οποία ποτέ δεν σταμάτησε να επικοινωνεί. Η Δούκισσα ενίσχυσε την ελληνική επανάσταση περισσότερο από κάθε άλλη γυναίκα και γι’ αυτό ο Καποδίστριας την έφερε στο Ναύπλιο, όταν έγινε ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας το 1828. Αλλά εκεί γρήγορα η Σοφία παρασύρθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους και έγινε από τους μεγαλύτερους εχθρούς του. Όταν ο Κυβερνήτης την εξεδίωξε από την Ελλάδα, αυτή έβαλε ως στόχο της ζωής του την φυσική του εξόντωση.

Όταν ο έρωτας συγκρούεται με το χρέος προς την πατρίδα, η καρδιά ανακαλύπτει την τραγική αλήθεια.

Τίτλος: ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ – ΔΟΥΚΙΣΣΑ ΤΗΣ ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ

Υπότιτλος: Από τον φλογερό έρωτα στη στυγερή δολοφονία

Συγγραφέας: ΘΑΝΟΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ
Εκδόσεις ΙΑΜΒΟΣ 2026
Διαστάσεις: 14Χ21
Μαλακό εξώφυλλο
ISBN: 978-618-5688-72-1
Σελίδες: 248
Τιμή: 15,50

Πηγή: Allaboutarts.gr