«Βάκχες» | Επίδαυρος: Κριτική Παράστασης
✒️ Γράφει: Σωτήρης Σουλούκος
Φωτογραφίες ©: Ιωάννης Αρμυριώτης
Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Βάκχες» στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Ήρθα σ ‘αυτήν την πόλη των Ελλήνων, σε γη ελληνική, πρώτη την πόλη της Θήβας. Η πόλη αυτή πρέπει κάποτε να μάθει, ακόμα και αν δεν θέλει, τι θα πει να μένει αμύητη στις τελετές μου· και πρέπει να φανερώσω στους θνητούς οτι είμαι Θεός, που με γέννησε ο Δίας. – Διόνυσος (Leonid Yovchev)
Βάκχες: όταν το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου έγινε μέρος της διονυσιακής τελετής
Υπάρχουν παραστάσεις που αξιοποιούν το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου ως έναν εμβληματικό χώρο παρουσίασης. Υπάρχουν όμως και εκείνες που καταφέρνουν να ενσωματώσουν το ίδιο το θέατρο στη δραματουργία τους, κάνοντάς το να πάψει να λειτουργεί ως σκηνικό πλαίσιο και να γίνει αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης. Οι «Βάκχες» του Ευριπίδη, βασισμένοι στην ιδέα και τη σκηνοθεσία του Javor Gardev, ανήκουν σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία. Η παράσταση δεν περιορίστηκε στην ορχήστρα ούτε αντιμετώπισε το φυσικό τοπίο ως ένα όμορφο σκηνικό. Αντίθετα, αξιοποίησε κάθε στοιχείο του χώρου, μετατρέποντας το αρχαίο θέατρο σε τόπο όπου ο μύθος φαινόταν να επιστρέφει στη φυσική του κατοικία.
Η πρώτη εικόνα είναι αποκαλυπτική. Λευκά μεταλλικά κιγκλιδώματα ορίζουν έναν χώρο που θυμίζει σύγχρονο σημείο ελέγχου πρόσβασης σε κάποιον αρχαιολογικό χώρο ή σε κάποια συναυλία. Δεν πρόκειται απλώς για μια αισθητική επιλογή. Από την πρώτη κιόλας στιγμή τίθεται το ερώτημα που θα διατρέξει ολόκληρη την παράσταση: ποιος βρίσκεται εντός και ποιος εκτός; Ποιος έχει το δικαίωμα να περάσει το όριο και ποιος αποκλείεται; Τα κιγκλιδώματα χωρίζουν, ελέγχουν και επιβάλλουν μια τάξη που μοιάζει απόλυτη. Όσο όμως εξελίσσεται η δράση, γίνεται φανερό ότι αυτά τα όρια είναι πολύ πιο εύθραυστα απ’ όσο πιστεύει ο Πενθέας.
Ο Διόνυσος εμφανίζεται από το κοίλο του θεάτρου, σαν να αναδύεται μέσα από τους ίδιους τους θεατές και όχι από έναν ξεχωριστό σκηνικό χώρο. Η επιλογή αυτή καταργεί εξαρχής την απόσταση ανάμεσα στη σκηνή και στο κοινό. Δεν παρακολουθούμε απλώς την άφιξη ενός θεού· γινόμαστε οι ίδιοι μάρτυρες της εισόδου του στον κόσμο των ανθρώπων. Άλλωστε, έχει πάρει ανθρώπινη μορφή.
Λίγο αργότερα, οι Βάκχες κατεβαίνουν από το άνω διάζωμα, διασχίζοντας τις κλίμακες ανάμεσα στους θεατές. Η πορεία τους δεν μοιάζει με είσοδο χορού αλλά με τελετουργία. Οι κόκκινοι φωτισμοί και η μουσική δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που σταδιακά απομακρύνεται από τον θεατρικό ρεαλισμό και πλησιάζει την τελετουργία.
Από όλες τις εικόνες της παράστασης, μία έμεινε περισσότερο χαραγμένη στη μνήμη μου. Καθώς οι Βάκχες κινούνταν στην ορχήστρα, οι φωτισμοί πρόβαλλαν τις τεράστιες σκιές των μελών του χορού πάνω στα δέντρα πίσω από τη σκηνή του αρχαίου θεάτρου. Για μια στιγμή ένιωσα ότι η δράση είχε ξεφύγει από τα όρια της σκηνής. Οι σκιές έμοιαζαν να συνεχίζουν την τελετουργία μέσα στο δάσος, σαν να υπήρχε ένας δεύτερος, αόρατος Χορός που απαντούσε στις κινήσεις των σωμάτων. Ήταν από εκείνες τις σπάνιες θεατρικές στιγμές όπου ο χώρος παύει να είναι απλώς τόπος φιλοξενίας μιας παράστασης και γίνεται ενεργό στοιχείο της αφήγησης.
Αυτή η συνεχής συνομιλία ανάμεσα στον σκηνικό χώρο, το φυσικό περιβάλλον, το σώμα και τη φωνή των ηθοποιών και των τραγουδιστών είναι, κατά τη γνώμη μου, το μεγαλύτερο επίτευγμα της σκηνοθεσίας. Ο Gardev δεν επιδίωξε να εντυπωσιάσει με εύκολες αναγνώσεις ή με μια επιφανειακή «επικαιροποίηση» του έργου. Προτίμησε να αναδείξει τον πυρήνα της τραγωδίας: την αέναη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη του ανθρώπου να επιβάλει τάξη και στην ακατανίκητη δύναμη εκείνου που δεν μπορεί να ελεγχθεί. Όσο περισσότερο ο Πενθέας προσπαθεί να περιφρουρήσει τα όρια που ο ίδιος έχει θέσει, τόσο πιο φανερό γίνεται ότι ο κόσμος του Διονύσου δεν γνωρίζει σύνορα.
Ο Διόνυσος θα εκδικηθεί όλα τα γουρούνια που νομίζουν οτι δεν είναι Θεός! – Τειρεσίας (Samuel Finzi)
Ο Χορός ως σώμα, φωνή και συλλογική μνήμη
Στις «Βάκχες» ο Χορός δεν συνοδεύει τη δράση. Είναι η ίδια η κινητήρια δύναμή της. Από την πρώτη εμφάνισή του γίνεται φανερό ότι οι Μαινάδες δεν βρίσκονται στη σκηνή για να σχολιάσουν απλώς τα γεγονότα. Όταν ο Πενθέας αναζητά κανόνες, διαχωρισμούς και έλεγχο, εκείνες φέρνουν την κίνηση, τον ρυθμό και την έκσταση. Οι δώδεκα γυναίκες ηθοποιοί του Χορού λειτουργούν σαν ένα ενιαίο σώμα. Η φωνή τους δεν λειτουργεί μόνο ως φορέας του κειμένου, αλλά ως ήχος που προηγείται της λογικής. Στις «Βάκχες» ο άνθρωπος δεν οδηγείται μόνο από αυτά που καταλαβαίνει· οδηγείται και από όσα αισθάνεται. Η παράσταση κατορθώνει να κάνει αυτή την ιδέα ορατή. Η κορύφωση της πορείας του Χορού έρχεται όταν οι Μαινάδες ανεβαίνουν στο άνω διάζωμα. Η εικόνα τους μέσα στο τεράστιο κοίλο της Επιδαύρου δημιουργεί μια αίσθηση επιστροφής σε κάτι αρχέγονο. Δεν παρακολουθούμε πλέον μια σκηνική σύνθεση, αλλά μια τελετουργία που μοιάζει να έχει ξεκινήσει πολύ πριν από την παράσταση και να συνεχίζεται μετά το τέλος της.
Είμαι ο Πενθέας, πατέρας μου ο Εχίων, ο γιος της Αγαύης. – Πενθέας (Mιχαήλ Ταμπακάκης)
Όνομα ταιριαστό να κλείσει μέσα του το πένθος. – Διόνυσος (Leonid Yovchev)
Οι άνθρωποι πίσω από τους ρόλους
Ξεχωριστή θέση στην παράσταση έχουν οι Ραψωδοί των Tiger Lillies: ο Μεσαίος (Martyn Jacques), ο Αιθέριος (Adrian Stout) και ο Χθόνιος (Budi Butenop). Δεν λειτουργούν απλώς ως μουσική συνοδεία, αλλά ως ένα ακόμη δραματικό επίπεδο, σχολιάζοντας και ενισχύοντας την εξέλιξη της ιστορίας. Οι τρεις διαφορετικές μορφές τους μοιάζουν να εκφράζουν το ανθρώπινο, το άυλο και το σκοτεινό βάθος του μύθου. Η μουσική τους, άλλοτε τελετουργική και άλλοτε απειλητική, αναδεικνύει τη διπλή φύση του διονυσιακού κόσμου, όπου η έκσταση συνυπάρχει με την καταστροφή. Μέσα από τη σύνδεση λόγου, κίνησης, εικόνας και ήχου, η παράσταση αποκτά μια ενιαία δραματική πορεία, σαν μια σύγχρονη τελετουργία που εκτυλίσσεται μπροστά στον θεατή.
Ο Διόνυσος του Leonid Yovchev δεν είναι ένας θεός απόμακρος και ακατανόητος. Είναι μια παρουσία που κινείται ανάμεσα στο ανθρώπινο και στο ζωώδες. Η εμφάνισή του, με την κερασφόρα περούκα, την προβιά και τους κοθόρνους, δημιουργεί μια μορφή που δεν ανήκει ολοκληρωτικά σε κανέναν κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές στιγμές μοιάζει περισσότερο να παρατηρεί παρά να δρα. Παρακολουθεί τον Πενθέα, διαβάζει τις αντιδράσεις του και αφήνει την παγίδα να κλείσει σχεδόν μόνη της. Το ενδιαφέρον στην ερμηνεία του Yovchev είναι ότι ο θυμός του Διονύσου δεν εκφράζεται με ένταση. Υπάρχει μια ψυχρή βεβαιότητα σε κάθε του κίνηση, σαν η έκβαση της σύγκρουσης να έχει ήδη αποφασιστεί. Ο θεός δεν χρειάζεται να επιβληθεί· γνωρίζει ότι ο άνθρωπος που στέκεται απέναντί του θα οδηγηθεί μόνος του στην πτώση.
Ο Αλέξανδρος Μυλωνάς, στον ρόλο του Κάδμου, αποδίδει με λεπτότητα έναν άνθρωπο που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο εποχές. Ο παλιός βασιλιάς αντιλαμβάνεται ότι ο κόσμος γύρω του αλλάζει και, αντί να αντισταθεί μάταια, προσπαθεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Μέσα από την ερμηνεία του αναδεικνύεται η ανθρώπινη ανάγκη να επιβιώσει κανείς όταν οι παλιές βεβαιότητες καταρρέουν.
Ω πένθος που δεν μπορείς να μετρηθείς. Ο Πενθέας σωστά ονομάστηκε, για το πένθος. Με άθλια χέρια επράξατε φόνο. Ωραίο σφάγιο πρόσφερες στους θεούς και τώρα καλείς στο τραπέζι τη Θήβα κι εμένα; Οδύρομαι για τη συμφορά, πρώτα τη δική σου, έπειτα τη δική μου. – Κάδμος (Αλέξανδρος Μυλωνάς)
Ο Samuel Finzi ως Τειρεσίας αποδίδει έναν μάντη που δεν χρειάζεται να βλέπει για να γνωρίζει. Η παρουσία του έχει τη σταθερότητα ενός ανθρώπου που αντιλαμβάνεται τις αλλαγές πριν ακόμη γίνουν ορατές στους άλλους.
Και αν έχεις κάποια γνώμη και η γνώμη σου νοσεί, μην εκλάβεις τη γνώμη ως γνώμη. Δέξου στη χώρα τον θεό, κάνε σπονδές, βάκχευε, στεφάνωσε τη κεφαλή σου… – Τειρεσίας (Samuel Finzi)
Η Λουκία Μιχαλοπούλου ως Αγαύη δημιουργεί μια από τις πιο δυνατές στιγμές της παράστασης. Η συνειδητοποίηση της πράξης της δεν εκφράζεται μέσα από υπερβολές, αλλά μέσα από τη σιωπή. Το σώμα της αποκαλύπτει την κατάρρευση μιας μητέρας που βλέπει ξαφνικά την πραγματικότητα. Η επιλογή της παρουσίασης του κεφαλιού του Πενθέα πάνω στο ραβδί, καλυμμένου με τα χαρακτηριστικά μαλλιά του κερασφρόρου Διονύσου, συμπυκνώνει με μια εικόνα όλη την τραγωδία της Αγαύης: η μητέρα που κρατά το παιδί της και ταυτόχρονα κρατά την απόδειξη της καταστροφής της.
Καμάρωνε για τα κυνήγια μου και κάλεσε τους φίλους σε τραπέζι. – Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου)
Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης δημιουργεί έναν Πενθέα που ξεκινά ως απόλυτος άρχοντας και καταλήγει θύμα της ίδιας του της αλαζονείας. Η μεταμόρφωσή του αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παράστασης. Ο Ταμπακάκης δεν αλλάζει απλώς ρούχα· αλλάζει ολόκληρη τη σχέση του με τον χώρο και το σώμα του. Ο άνθρωπος που προηγουμένως στεκόταν επιβλητικός, τώρα γίνεται αντικείμενο παρατήρησης. Η στιγμή που εμφανίζεται με γυμνό το σώμα του, και παραπέμπει σε άγαλμα της κλασικής αρχαιότητας, αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό: η εξωτερική εικόνα που ο ίδιος προσπαθεί να κατασκευάσει δεν μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα. Ο Πενθέας πιστεύει ότι μεταμφιέζεται για να παρακολουθήσει τις Μαινάδες. Στην πραγματικότητα έχει ήδη μεταμορφωθεί σε αυτό που ο Διόνυσος θέλει να γίνει. Η τραγωδία του δεν είναι ότι εξαπατήθηκε μόνο από έναν θεό. Είναι ότι δεν κατάφερε ποτέ να δει τον εαυτό του.
Ο Ivan Nikolov, ως πιστός υπηρέτης και φύλακας του Πενθέα, εκπροσωπεί μια διαφορετική μορφή αφοσίωσης. Η παρουσία του λειτουργεί ως προέκταση της εξουσίας του βασιλιά, ενός ανθρώπου που θα έκανε τα πάντα για να προστατεύσει τον ηγέτη του, ακόμη κι όταν η πορεία του τελευταίου οδηγείται στην καταστροφή.
Ο Ivan Yurukov, στον ρόλο του πρώτου αγγελιαφόρου, μεταφέρει με ένταση την εικόνα όσων συμβαίνουν στα δάση, αποκαλύπτοντας σταδιακά την πραγματική δύναμη των Βακχών και τον κόσμο που ο Πενθέας αδυνατεί να κατανοήσει.
Τον Θεό αυτόν, όποιος και αν είναι, δέξου το, κύριε, στην πόλη· μέγας είναι και σε άλλα και λένε ακόμη, όπως ακούω, οτι εκείνος χάρισε στους θνητούς το κλήμα που παύει τη λύπη. Και αν δεν υπάρχει το κρασί, δεν υπάρχει ο έρωτας ούτε άλλη τέρψη για τον άνθρωπο. – Πρώτος Αγγελιαφόρος (Ivan Yurukov)
Ιδιαίτερα δυνατή είναι η παρουσία του Martin Dimitrov ως δεύτερου αγγελιαφόρου. Η άφιξή του με την είδηση του θανάτου του Πενθέα μεταφέρει στη σκηνή την αίσθηση του επείγοντος και της τραγικής ανατροπής. Η διαδρομή του μέσα στην Επίδαυρο, καθώς κατεβαίνει και ανεβαίνει ξανά το θέατρο τρέχοντας, δεν λειτουργεί μόνο ως μια σκηνική κίνηση, αλλά ως μια σωματική μεταφορά του βάρους της είδησης που κουβαλά. Ως ακόλουθος του Πενθέα γίνεται ο άνθρωπος που φέρνει μπροστά στα μάτια όλων το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ανάμεσα στην ανθρώπινη αλαζονεία και στη διονυσιακή δύναμη.
Θήβα, μητέρα της Σεμέλης, φόρεσε τα στεφάνια του κισσού. Εξαγνίσου υψώνοντας τους αγέρωχους Θύρσους παραδώσου στην Βακχεία. Σε λίγο η χώρα ολόκληρη θα χορεύει, όταν ο Βρόμιος θα οδηγεί τους θιάσους στα όρη, όπου προσμένει το μέγα πλήθος των γυναικών, που τις σήκωσε από τους αργαλειούς και τις σαΐτες ο οίστρος του Διονύσου. – Χορός
Ο Χορός αποτελεί έναν από τους βασικούς πρωταγωνιστές της παράστασης. Οι δώδεκα γυναίκες ηθοποιοί, Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova, λειτουργούν σαν ένα ενιαίο σώμα, άλλοτε μέσα από απόλυτο συγχρονισμό και άλλοτε μέσα από μια φαινομενική διάλυση της κίνησης. Η δύναμή τους βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη μεταβολή: ακόμη και όταν ο ρυθμός σπάει, η συλλογική τους ενέργεια παραμένει αδιατάρακτη. Τραγουδούν, κινούνται, συνομιλούν με τον χώρο και κρατούν διαρκώς την ένταση της δράσης. Άλλοτε με άναρθρες κραυγές και άλλοτε με έναρθρο λόγο κρατούν το ενδιαφέρον των θεατών, καθώς υποδύονται, τραγουδούν και χορεύουν σε όλο τον χώρο του θεάτρου.
Ο Διόνυσος είναι Θεός! Χόρεψε με τον θεό! – Χορός
Η σκηνοθετική προσέγγιση του Javor Gardev αντιμετωπίζει τις «Βάκχες» όχι ως ένα έργο προς αναπαράσταση, αλλά ως μια ζωντανή τελετουργία. Με συνέπεια στη σκηνική της σύλληψη και αξιοποιώντας δημιουργικά τον χώρο της Επιδαύρου, η σκηνοθεσία συνδέει την αρχαία τραγωδία με μια σύγχρονη θεατρική γλώσσα, χωρίς να απομακρύνεται από τον πυρήνα του ευριπίδειου έργου. Με σεβασμό σε μορφές κλασικές, όπως ο όμιλος από τις Βάκχες, η νέα αισθητική του σκηνοθέτη δίνουν στοιχεία που διαμορφώνουν ένα μοναδικό θέαμα.
Αν καταλάβετε τι πράξατε, πόνος και οδύνη. Αν όμως μείνετε ως το τέλος όπως είσθε, θα ζήσετε δυστυχισμένες, χωρίς επίγνωση της δυστυχίας. – Κάδμος (Αλέξανδρος Μυλωνάς)
Τι το κακό σε αυτά; Που βλέπεις λόγο για να είμαι λυπημένη; – Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου)
Τα κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη, με τις προβιές στο σώμα, τα κέρατα, τα φύλλα αμπελιού και τα σταφύλια στα πορτοκαλί μαλλιά, παραπέμπουν σε λαϊκά δρώμενα που επιβιώνουν μέχρι σήμερα στα Βαλκάνια και σε περιοχές της Ελλάδας. Δεν πρόκειται για μια εικονογράφηση της αρχαιότητας, αλλά για μια υπενθύμιση ότι ο διονυσιακός κόσμος δεν έπαψε ποτέ να αφήνει τα ίχνη του στις μεταγενέστερες τελετουργίες.
Το σκηνικό του Nikola Toromanov αναπτύσσεται σε διαφορετικά επίπεδα. Κλίμακες οδηγούν από το ένα τμήμα στο άλλο, ενώ στο κέντρο δεσπόζει μια κατασκευή που λειτουργεί ταυτόχρονα ως βάθρο, τόπος εξουσίας και χώρος εγκλεισμού. Η διττή αυτή λειτουργία δεν είναι τυχαία. Στις «Βάκχες» η εξουσία και η φυλακή βρίσκονται διαρκώς σε διάλογο. Εκείνος που νομί
Οι φωτισμοί της Στέλλας Κάλτσου αξιοποιούν εξαιρετικά το φυσικό περιβάλλον της Επιδαύρου, ενσωματώνοντας τα δέντρα και το σκοτάδι της νύχτας στη σκηνική εικόνα και δημιουργώντας ορισμένες από τις πιο ατμοσφαιρικές στιγμές της παράστασης.
Τώρα καταλαβαίνω. Ο Διόνυσος μας εξόντωσε. – Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου)
Του προσφέρατε την ύβρη σας. Δεν πιστέψατε ότι είναι θεός. – Κάδμος (Αλέξανδρος Μυλωνάς)
Η επιλογή της χρήσης αγγλικής γλώσσας, με υπέρτιτλους στα ελληνικά και στα αγγλικά, λειτουργεί τελικά υπέρ αυτής της. Η γλώσσα δημιουργεί μια μικρή απόσταση, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει στον θεατή να ακούσει τον λόγο της τραγωδίας σαν κάτι που δεν ανήκει μόνο σε μια συγκεκριμένη εποχή ή σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Οι «Βάκχες» γίνονται ένα έργο που ταξιδεύει, στον χρόνο και στο χώρο.
Φεύγοντας από την Επίδαυρο, η εικόνα που μένει δεν είναι μόνο αυτή των ηθοποιών πάνω στη σκηνή. Είναι οι Βάκχες που κινούνται ανάμεσα στους θεατές, οι σκιές τους πάνω στα δέντρα, η σιωπή της Αγαύης, το σώμα του Πενθέα πάνω στο βάθρο, η παρουσία ενός θεού που εμφανίζεται όχι από τον ουρανό αλλά μέσα από το ίδιο το θέατρο. Και ίσως αυτή να είναι η ουσία μιας επιτυχημένης παρουσίασης αρχαίας τραγωδίας: όχι να μας θυμίσει ότι ένα έργο ανήκει στο παρελθόν, αλλά να μας κάνει να αισθανθούμε γιατί εξακολουθεί να μας αφορά στο παρόν.
Αργήσατε να καταλάβετε. Όταν έπρεπε, δεν με ξέρατε. – Διόνυσος (Leonid Yovchev)
Τώρα καταλάβαμε, όμως εκδικείσαι χωρίς έλεος. – Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου)
Είμαι θεός! – Διόνυσος (Leonid Yovchev)
Οι «Βάκχες» του Javor Gardev είναι μια υπενθύμιση ότι κάτω από την επιφάνεια της τάξης, της λογικής και των κανόνων υπάρχει πάντα κάτι που περιμένει να επιστρέψει. Κάτι αρχαιότερο από εμάς, κάτι που ίσως ποτέ δεν έπαψε πραγματικά να υπάρχει.
Ακόμη και η επιλογή της γραμματοσειράς στον τίτλο της παράστασης φαίνεται να υπηρετεί τη συνολική σκηνοθετική σύλληψη. Η λέξη ΒΑΚΧΕΣ επιτρέπει ταυτόχρονα να διαβαστεί και ως ΙΑΧΕΣ, δημιουργώντας έναν ευρηματικό οπτικό υπαινιγμό που παραπέμπει στις κραυγές, τις επικλήσεις και τη διονυσιακή έκσταση που διαπερνούν ολόκληρη την τραγωδία.
Και τώρα, είμαι άθλιος εγώ, άμοιρος εσύ, θλιβερή η μητέρα σου, και οι αδερφές της άμοιρες. Αν υπάρχει κάποιος που περιφρονεί τα θεία, να ει αυτόν εδώ τον θάνατο και να πιστεύει. – Κάδμος (Αλέξανδρος Μυλωνάς)
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ: ΕΔΩ
Αυτή η κριτική στοχεύει να προβάλει τις κεντρικές αρετές της παράστασης και να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να βιώσουν την εμπειρία από κοντά καθώς και να δείξει τις αδυναμίες αυτής.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Με την ειδική συμμετοχή των The Tiger Lillies
Μετάφραση στα Αγγλικά: Robin Robertson
Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά (Υπέρτιτλοι): Θεόδωρος Στεφανόπουλος
Μετάφραση στα Βουλγαρικά (Υπέρτιτλοι): Doroteya Tabakova
Θεατρική διασκευή: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Javor Gardev
Ιδέα και σκηνοθεσία: Javor Gardev
Μουσική και στίχοι Ραψωδιών: Martyn Jacques (Copyright and publishing
Misery Guts Music Ltd., 2026)
Σκηνικά: Nikola Toromanov
Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
Χορογραφία: Uršula Teržan
Φωνητική διδασκαλία Χορού: Kalin Nikolov
Σχεδιασμός φωτισμών:Στέλλα Κάλτσου
Δραματουργία: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Pavlina Doublekova
Διδασκαλία αγγλικού λόγου: Nathan Cooper και Mark Modzelewski
Βοηθός σκηνοθέτη και χειρισμός υπερτίτλων: Lyuba Todorova
Σύμβουλος σκηνοθέτη: Valleri Robinson
Stage Manager: Bogdan Dimitrov
Δεύτερη βοηθός σκηνοθέτη: Elena Kostova
Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
Διαφήμιση: Renegade Media
Γραφιστικός Σχεδιασμός: Μαύρα Γίδια – Τeodora Simova
Make up: Όλγα Φαλέι
Κομμώσεις: Θωμάς Γαλαζούλας
Επικοινωνία – Δημόσιες σχέσεις : ART WAYS Δήμητρα Παπαδοπούλου
Οργάνωση – εκτέλεση περιοδείας : ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΡΓΑ
Διάρκεια: 120 λεπτά
Ραψωδοί (The Tiger Lillies)
Μεσαίος — Martyn Jacques
Aιθέριος — Adrian Stout
Χθόνιος — Budi Butenop
Διανομή
Διόνυσος — Leonid Yovchev
Κάδμος — Αλέξανδρος Μυλωνάς
Τειρεσίας — Samuel Finzi
Αγαύη — Λουκία Μιχαλοπούλου
Πενθέας — Mιχαήλ Ταμπακάκης
Υπηρέτης — Ivan Nikolov
Πρώτος Αγγελιαφόρος — Ivan Yurukov
Δεύτερος Αγγελιαφόρος — Martin Dimitrov
Χορός των Βακχών — Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova
• Συμπαραγωγή Εθνικό Θέατρο Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» – Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
